ویژگی های تشخیصی اصلی اختلال زبان Language Disorder مشکلات فراگیری و استفاده از زبان به دلیل نقایصی در درک مطلب یا به کارگیری لغات، جمله سازی یا سخن گفتن است. نقایص زبانی در ارتباطات شفاهی، ارتباطات نوشتاری یا زبان علامتی مشهود است. یادگیری زبان و استفاده از آن منوط به مهارت های دریافتی و بیانی است. توانایی های بیانی یعنی تولید علایم کلامی، اشاره ای یا صوتی، در حالی که توانایی های دریافتی اشاره به فرایندهای دریافت و درک پیام های زبانی دارد. مهارت های زبانی را باید هم در شکل دریافتی و هم در شکل بیانی ارزیابی نمود چون شدت اختلال این دو می تواند متفاوت باشد.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال زبان بایستی 4 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: اشکالات مداوم در فراگیری یا استفاده از زبان به اشکال گوناگون (مانند: کلامی، نوشتاری، زبان علامتی و غیره) که ناشی از اختلال در درک مطلب یا تولید کلام به صورت زیر است:

۱- کاهش دایره لغات (دانش لغات و استفاده از آن).

۲- محدودیت جمله سازی (توانایی به کارگیری لغات و کنار هم چیدن آنها برای ساختن یک جمله که بر اساس اصول دستور زبان و ریخت شناسی باشد).

۳- نارسایی در سخن گفتن (توانایی استفاده از دایره لغات و پیوند دادن جملات برای توضیح یا توصیف یک موضوع یا چند واقعه یا مکالمه کردن).

B: توانمندی های زبانی به شکلی قابل توجه و قابل اندازه گیری کمتر از حد مورد انتظار برای سن فرد است و سب محدودیت های عملکردی در یک یا چند مورد زیر است:

برقراری ارتباط مؤثر، مشارکت اجتماعی، پیشرفت تحصیلی یا عملکرد شغلی.

C: شروع علایم در اوایل دوران کودکی است.

D: مشکلات فوق قابل انتساب به اختلالات شنوایی یا سایر حواس، کژکاری حرکتی یا بیماری طبی یا عصبی دیگری نیست و کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوش) یا تأخیر رشدی کلی توجیه بهتری برای آن نیست.

تشخیص افتراقی

تفاوت های طبیعی زبان، مشکلات شنوایی و سایر حواس، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوشی)، اختلالات عصبی (نورولوژیک)، پسرفت زبان به دلیل اختلال طیف درخودماندگی یا سندرم لاندو – کلفنر.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال زبان اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال صوت گفتار Speech Sound Disorder: تولید صوت گفتار یعنی ادای روشن واج ها (یعنی هر یک از اصوات) که در ترکیب با هم کلمات گویشی را ایجاد می کنند. ادای صحیح اصوات گفتار هم به سیستم آواسازی اصوات گفتار و هم به توانایی هماهنگ کردن حرکات عضلات تکلمی (مانند فک، زبان و لب ها) با تنفس و آواگری برای صحبت کردن نیاز دارد. کودکان مبتلا به مشکلات تولید گفتار ممکن است به درجات مختلفی دچار نقصان سیستم آواسازی لازم در تولید گفتار یا توانایی کافی هماهنگی حرکتی لازم در تولید کلمات باشند.

اختلال صوت گفتار اختلالی ناهمگن است و سازوکارهای متفاوتی زیر ساخت های آن را تشکیل می دهند مانند اختلال آواشناختی یا اختلال تلفظ. اختلال صوت گفتار وقتی قابل تشخیص است که تولید اصوات گفتارها با آنچه مورد انتظار سن کودک است مطابقت ندارد و به دلیل اختلالات جسمی، ساختاری، عصبی یا شنوایی ایجاد نشده است. گفتار کودکانی که رشد طبیعی دارند باید در سن ۴ سالگی قابل فهم و واضح باشد این در حالی است که در سن ۲ سالگی گفتار ۵۰ درصد آنها غیرقابل فهم است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال صوت گفتار بایستی 4 ملاک زیر درنظر گرفته شود:

A: اِشکال مستمر تولید اصوات گفتار در حدی که قابل فهم بودن گفتار را به هم می زند یا انتقال کلامی پیغام ها را مختل می سازد.

B: محدودیت های ارتباطی مؤثر ناشی از این اختلال سبب می شود که یک یا چند مورد از موارد زیر مختل شود: مشارکت اجتماعی، پیشرفت تحصیلی یا کارکرد شغلی.

C: شروع علایم در اوایل دوره رشد است.

D: این مشکلات قابل انتساب به بیماری مادرزادی یا اکتسابی دیگری مانند فلج مغزی، شکاف کام، کری یا کم شنوایی، صدمات مغزی ناشی از ضربه یا سایر بیماری های طبی و عصبی نیست.

تشخیص افتراقی

تفاوت های طبیعی گفتار، مشکلات شنوایی یا سایر حواس، نقایص ساختاری، دیزارتری (نارساگویی)، گنگی انتخابی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال صوت گفتار اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال فصاحت با شروع کودکی (لکنت زبان) (Childhood-Onset Fluency (Stuttreing نوعی آشفتگی است که در فصاحت طبیعی و الگوی زمان بندی تکلم دیده می شود و با سن بیمار همخوانی ندارد. این آشفتگی با تکرارهای متعدد یا کشیدن اصوات و هجاها و سایر انواع عدم فصاحت کلامی شامل کلمات منقطع (وقفه حین بیان کلمه)، وقفه های بی صدا یا صدادار (مکث های پر یا خالی حین تکلم)، درازگویی (جایگزینی کلمات ساده با کلمات مشکل ساز)، ادای کلمات با فشار جسمی بیش از حد و تکرار کلمات تک هجایی (مانند من – من – من – من – دیدمش) مشخص می شود.

این آشفتگی فصاحت با پیشرفت تحصیلی و شغلی یا ارتباطات اجتماعی فرد تداخل دارد. شدت این آشفتگی از موقعیتی به موقعیت دیگر فرق می کند و در مواقعی که فشار و هیجان وجود دارد بیشتر است (مانند خواندن مطلب در مدرسه، مصاحبه شغلی). آشفتگی فصاحت اغلب در مواقع قرائت شفاهی، آواز خواندن یا صحبت با حیوانات خانگی و اشیاء بی جان دیده نمی شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال فصاحت کلام با شروع کودکی (لکنت) بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: اختلال فصاحت طبیعی و الگوی زمان بندی تکلم نامتناسب با سن و مهارت های زبانی بیمار که به صورت مداوم استمرار دارد و همراه با بروز مکرر یک یا چند مورد از حالات زیر است:

۱- تکرار اصوات و هجاها (سیلاب ها)

۲- کشیدن حروف صدادار و بی صدا

۳- کلمات منقطع (مانند وقفه ضمن بیان یک کلمه)

۴- وقفه های خاموش یا صدادار (مکث های پر یا خالی حین تکلم)

۵- درازگویی (Circumlocution) (جایگزینی کلمات برای پرهیز از بکارگیری کلمات مشکل ساز)

۶- ادای کلمات با فشار جسمی مفرطی انجام می شود.

۷- تکرار کامل کلمات تک هجایی (مانند من – من – من – من – دیدمش)

B: اختلال مذکور سبب یک یا چند مورد از موارد زیر می شود: اضطراب در مورد صحبت کردن و محدودیت ارتباطات مؤثر، مشارکت اجتماعی، کارکرد تحصیلی و شغلی.

C: علایم در اوایل دوران رشد شروع می شوند (موارد دیررس به عنوان اختلال فصاحت کلام بزرگسالی شناخته می شود).

D: اختلال مذکور قابل انتساب به نقص حسی یا حرکتی تکلم، عدم فصاحت مربوط به آسیب های عصبی (مانند سکته مغزی، تومور، ضربه سر) یا یک بیماری طبی دیگر نیست و با یک اختلال روانی دیگر بهتر توجیه نمی شود.

تشخیص افتراقی

نقایص حسی، عدم فصاحت طبیعی گفتار، عوارض دارویی، عدم فصاحت با شروع در بزرگسالی، اختلال توره.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال فصاحت با شروع کودکی (لکنت زبان) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال ارتباط اجتماعی (عملی) Social (Pragmatice) Communication Disorder شامل آشفتگی در استفاده اجتماعی از زبان و ارتباطات و عملیات ها است که خود را به صورت اِشکال در فهم و رعایت قواعد اجتماعی ارتباط کلامی و غیرکلامی در زمینه های متفاوت زندگی معمولی، تغییر نحوه صحبت کردن با توجه به شرایط موجود و نیازهای شنونده و پیروی قواعد مکالمه و تعریف یک موضوع نشان می دهد. این نقایص سبب محدودیت های عملی در ارتباطات مؤثر، مشارکت اجتماعی، پیشبرد روابط اجتماعی، پیشرفت تحصیلی یا کارکرد شغلی فرد می شود. نقایص فوق توسط کم توانی حوزه های ساختاری زبان یا کاهش توانمندی های شناختی بهتر توجیه نمی شوند.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال ارتباط (عملی) اجتماعی بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: مشکلات مستمر در استفاده اجتماعی از ارتباطات کلامی و غیرکلامی که به تمام صور زیر بروز می کند:

۱- نقص در استفاده از ارتباطات برای اهداف اجتماعی مانند احوالپرسی و تبادل اطلاعات به نحوی که با زمینه اجتماعی موجود همخوانی داشته باشد.

۲- عدم توانایی تغییر ارتباط برای هماهنگی با بستر موجود یا نیازهای فرد شنونده مانند متفاوت بودن صحبت در کلاس یا حیاط مدرسه، متفاوت بودن صحبت با کودک و یا بزرگسال و پرهیز از استفاده بیش از اندازه از زبان رسمی.

۳- اشکال در دنبال کردن قواعد مکالمه و داستان گویی مانند رعایت نوبت مکالمه، تکرار جمله به شکلی دیگر وقتی پیغام به درستی دریافت نشده و آگاهی از نحوه استفاده از علایم کلامی و غیرکلامی برای تعاملات معمول.

۴- اشکال در درک مواردی که مستقیما به آنها اشاره نشده (مانند استنباط) و درک معانی مفاهیم دوپهلو و مبهم (مانند اصطلاحات، شوخی، استعاره، معانی چندگانه یا جناس که برای تفسیر صحیح آن باید به زمینه و بستر موجود توجه کرد).

B: این نقایص سبب محدودیت های عملی در یک یا چند مورد زیر می شود: برقراری ارتباطات مؤثر، مشارکت اجتماعی، پیشرفت تحصیلی یا کارکرد شغلی.

C: علایم از اوایل دوره رشد آغاز می شود (ولی ممکن است تا زمانی که نیازهای مربوط به روابط اجتماعی از حد توان فرد تجاوز نکرده علایم آشکار نگردد).

D: علایم قابل انتساب به یک بیماری طبی یا عصبی دیگر یا توانایی محدود فرد در زمینه جمله سازی و دستور زبان نیست و با اختلالات طیف درخودماندگی، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوش)، تأخیر کلی رشدی یا بیماری روانی دیگری بهتر توجیه نمی شود.

تشخیص افتراقی

اختلال طیف درخودماندگی (اوتیسم)، اختلال کم توجهی – بیش فعالی، اختلال اضطراب اجتماعی (جمعیت هراسی)، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوشی) و تأخیر کلی رشدی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال ارتباط اجتماعی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال یادگیری اختصاصی Specific Learning Disorder یک اختلال رشدی عصبی است که منشاء زیستی دارد یعنی پایه و اساس ناهنجاری های موجود در سطح شناختی است و نشانه های رفتاری اختلال از آن نشأت گرفته اند. ریشه زیستی علایم شالوده ای از تعاملات عوامل ژنتیک، اپی ژنتیک و عوامل محیطی هستند که بر توانایی مغز در درک و پردازش دقیق و مؤثر اطلاعات کلامی و غیرکلامی تأثیر می گذارند.

اختلال یادگیری فقط پس از شروع تحصیلات رسمی قابل تشخیص است ولی پس از آن در هر زمانی در کودکی، نوجوانی یا بزرگسالی قابل تشخیص گذاری است مشروط بر این که شواهدی موجود باشد مبنی بر شروع آن در طول سال های تحصیلات رسمی (یعنی در طول دوره رشد).

هیچ منبع اطلاعاتی به تنهایی برای تشخیص اختلال یادگیری اختصاصی کافی نیست. اختلال یادگیری اختصاصی تشخیصی بالینی است که بر اساس تجمیع اطلاعات به دست آمده از تاریخچه طبی، تحصیلی، رشدی و خانوادگی فرد، تاریخچه مشکلات یادگیری؛ شامل تظاهرات فعلی و قبلی آن، تأثیر اختلال بر کارکرد تحصیلی، شغلی یا اجتماعی فرد، گزارشات جاری یا قبلی مدارس، پرونده شغلی فرد (شغلی که نیاز به مهارت های تحصیلی دارد)، ارزیابی های رشته تحصیلی مورد نظر و نمرات کسب شده فعلی و قبلی فرد در آزمون پیشرفت تحصیلی استاندارد فردی، به دست می آید.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال یادگیری اختصاصی بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: مشکلات یادگیری و به کارگیری مهارت های تحصیلی که حداقل به شکل یکی از علایم زیر و برای مدت حداقل ۶ ماه، علیرغم انجام مداخلات درمانی برای رفع مشکلات فوق، وجود داشته باشد.

۱- روخوانی دشوار، کند و نادرست کلمات (مثلا هر کلمه را بلند و غلط و یا به کندی و با دودلی می خواند، اغلب کلمات را حدسی می خواند، برای ادای اصوات کلمات مشکل دارد).

۲- اشکال در درک معنی آن چه قرائت می شود (مثلا متن را به درستی می خواند ولی ارتباطات، استنتاج، توالی یا عمق مطلب را درک نمی کند).

۳- مشکلات هجی کردن (مثلا ممکن است حروف صدادار یا بی صدا را اضافه، حذف یا جایگزین نماید).

۴- اشکالات بیان نوشتاری (مثلا اشتباهات متعدد دستوری یا علامت گذاری جملات، به کارگیری پاراگراف هایی با ساماندهی ضعیف، بیان نوشتاری افکارش فاقد شفافیت است).

۵- اشکال در یادگیری مفاهیم و معانی اعداد و یا محاسبات (مثلا فهم ضعیفی از اعداد، روابط و بزرگی آنها دارد، برای جمع اعداد یک رقمی به جای آن که مانند همسالان از اصول ریاضی استفاده کند از انگشتان خود کمک می گیرد، در حین انجام محاسبات عددی گیج می شود و ممکن است فرایندهای دیگری انجام دهد).

۶- اشکال در استدلالات ریاضی (مانند مشکل جدی در به کارگیری مفاهیم، اصول یا روش های حل مسائل عددی).

B: مشکلات موجود در مهارت تحصیلی مزبور شدید بوده و از نظر کمّی از آنچه برای سن تقویمی وی انتظار می رود کمتر است و بر اساس ارزیابی های جامع بالینی و آزمون های انفرادی استاندارد سنجش پیشرفت، سبب تداخل چشمگیر در کارکرد شغلی یا تحصیلی و فعالیت های معمول زندگی روزمره فرد شده است. در افراد ۱۷ ساله و بالاتر تاریخچه اثبات شده وجود نقایص و مشکلات یادگیری را می توان به جای ارزیابی های استاندارد به کار گرفت.

C: اختلالات یادگیری در دوره مدرسه شروع شده ولی ممکن است تا زمانی که ضرورت های تحصیلی در زمینه مهارت تحصیلی مختلف از حد توانایی های فرد بیشتر نشده، آشکار نگردد (مثلا در آزمون های زمان دار، خواندن یا نوشتن گزارشات طولانی در یک مدت مشخص، فشار تحصیلی بیش از حد سنگین).

D: مشکلات یادگیری مزبور توسط کم توانی ذهنی، کاهش حدت بینایی یا شنوایی اصلاح نشده، سایر اختلالات روانی یا عصبی، شرایط حاد اجتماعی – روان شناختی، بلد نبودن زبانی که آموزش های تحصیلی با آن صورت می گیرد یا میزان کم تحصیلات، قابل توجیه نیست.

نکته: چهار ملاک تشخیصی فوق باید بر اساس ترکیب بالینی شرح حال فردی (رشد و نمو، طبی، خانوادگی، تحصیلی)، گزارشات مدرسه، و ارزیابی های آموزشی – روان شناختی کامل گردند.

طبقات تشخیصی 

همراه با اختلال در خواندن: صحت خواندن لغات، سرعت و فصاحت خواندن، درک مطلب شفاهی.

توجه: کژخوانی یا خوانش پریشی Dyslexia اصطلاح جایگزینی است که برای اشاره به یک الگوی اختلال یادگیری به کار می رود و مشخصات آن عبارتند از مشکل در شناسایی روان و دقیق کلمات، رمزگشایی ضعیف و توانایی ضعیف هجی کردن. اگر از کژخوانی برای مشخص کردن نوع مشکل مزبور استفاده می شود، ثبت هرگونه مشکل اضافه تر موجود مانند درک مطلب شفاهی یا استدلال ریاضی نیز اهمیت زیادی دارد.

همراه با اختلال در بیان نوشتاری: صحت هجی کردن، صحت دستور زبان و علامت گذاری جملات، شفافیت یا نظام مند بودن بیان نوشتاری.

همراه با اختلال در ریاضیات: مفهوم عدد، به خاطر سپردن قواعد ریاضی، صحت و روانی محاسبات، صحت استدلال ریاضی.

توجه: محاسبه پریشی Dyscalculia اصطلاح جایگزینی است که برای الگوی مشکلات با مشخصات زیر به کار می رود: مشکل در پردازش اطلاعات عددی، یادگیری اصول و قواعد ریاضی و انجام آسان و درست محاسبات. اگر محاسبه پریشی برای مشخص نمودن این الگوی خاص مشکلات ریاضی به کار می رود، در صورت وجود مشکلات دیگری مانند مشکلات در استدلال ریاضی یا دقت منطق به کارگیری کلمات، آنها را نیز باید مشخص نمود.

شدت فعلی علایم

خفیف: مشکلات مهارت های یادگیری در یک یا دو حوزه تحصیلی دیده می شود ولی آنقدر خفیف هستند که ممکن است فرد بتواند آنها را جبران نماید یا در مواردی که خدمات حمایتی جانبی یا مراکز آموزشی مناسبی وجود دارند عملکرد خوبی را ارائه دهد (به خصوص در سنسن مدرسه).

متوسط: مشکلات قابل توجه در یک یا دو حوزه تحصیلی در حدی که فرد بدون برخی مداخلات شدید و اختصاصی آموزشی در طول دوران تحصیل مدرسه قادر نیست آنها را فرا گیرد. خدمات جانبی یا کلاس های تقویتی ویژه حداقل به صورت پاره وقت در مدرسه، محل کار یا منزل برای تکمیل صحیح و دقیق تکالیف لازم است.

شدید: مشکلات شدید مهارت های یادگیری که چندین حوزه تحصیلی را درگیر کرده است و فرد بدون آموزش های اختصاصی و انفرادی مستمر فشرده در بخش اعظم سال های تحصیل قادر به یادگیری این مهارت ها نیست. حتی با وجود همه خدمات و کلاس های تقویتی در منزل، مدرسه یا محل کار، فرد ممکن است به نحوی کارآمد قادر به تکمیل تکالیف خود نباشد.

تشخیص افتراقی

تفاوت های طبیعی پیشرفت تحصیلی، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوشی)، مشکلات یادگیری ناشی از بیماری های حسی و عصبی، اختلالات عصبی شناختی، اختلال کم توجهی – بیش فعالی، اختلالات روان پریشی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال یادگیری اختصاصی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.