اختلال اسکیزوافکتیو Schizoaffective Disorder بر اساس وجود یک دوره مستمر بیماری که در طی آن فرد دچار علایم فعال یا باقیه ای اختلال روان پریشی است تشخیص داده می شود. معمولا ولی نه الزاما تشخیص در حین دوره روان پریشی بیماری گذاشته می شود. در دوره ای از دوران بیماری باید ملاک A اسکیزوفرنی تکمیل شود. ملاک B (اختلال عملکرد اجتماعی) و F (رد کردن اختلال طیف درخودماندگی و سایر اختلالات ارتباط دوران کودکی) که در مورد اسکیزوفرنی به کار می رود در اینجا ضرورتی ندارد.

علاوه بر برآورده شدن ملاک A اسکیزوفرنی باید یک دوره اختلال خلقی عمده  (افسردگی اساسی یا مانیا) نیز وجود داشته باشد (ملاک A اختلال اسکیزوافکتیو). از آنجا که عدم علاقه و لذت در اسکیزوفرنی شایع است، برای برآورده شدن ملاک A اختلال اسکیزوافکتیو دوره افسردگی اساسی باید شامل خلق افسرده فراگیر باشد (یعنی کاهش برجسته علایق و لذت کافی نیست). حملات افسردگی و مانیا در اکثر طول دوران بیماری دیده می شود (یعنی پس از برآورده شدن ملاک A) (ملاک C اختلال اسکیزوافکتیو).

برای افتراق اختلال اسکیزوافکتیو از اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشی باید هذیان ها و توهمات بیماری طی دوره ای حداقل دو هفته ای در غیاب یک دوره خلقی عمده (افسردگی یا مانیا) در طول کل مدت عمر بیماری وجود داشته باشند (ملاک B اختلال اسکیزوافکتیو). علایم ناشی از اثرات یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر نیست (ملاک D اختلال اسکیزوافکتیو).

ملاک C اختلال اسکیزوافکتیو اشاره به این دارد که علایم خلقی منطبق با ملاک های یک دوره خلقی اساسی باید در اکثر دوران فعال یا باقیه ای بیماری وجود داشته باشند. ملاک C، ارزیابی علایم خلقی در تمام طول یک بیماری روان پریشی را ایجاب می کند که از این جهت با ملاک DSM-IV که فقط بر لزوم ارزیابی زمان حال بیماری تأکید داشت، تفاوت دارد. اگر علایم خلقی فقط در دوره نسبتا کوتاهی دیده می شوند، تشخیص اسکیزوافکتیو صحیح نیست و اسکیزوفرنی مناسب تر است.

برای تصمیم گیری در مورد ملاک تشخیصی C، بالینگر باید همه دوران بیماری روان پریشی را مرور نماید (یعنی مراحل علایم فعال و باقیه ای) و زمان های وجود علایم خلقی برجسته (درمان نشده یا نیازمند درمان با داروهای ضدافسردگی و یا تثبیت خلقی) که همراه روان پریشی بوده اند را مشخص نماید. برای تعیین صحیح این نکته نیازمند شرح حال دقیق و قضاوت بالینی می باشیم. برای مثال فردی با سابقه چهارساله ابتلا به علایم فعال و باقیمانده اسکیزوفرنی دچار حملات افسردگی و مانیایی می شود که در مجموعه هر دو بیشتر از یک سال از این چهار سال را  تشکیل نمی دهند، در این حالت ملاک C برآورده نمی شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو بایستی 4 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک دوره مستمر بیماری که در طی آن یک دوره بیماری اساسی خلقی (مانیا یا افسردگی اساسی) همزمان با ملاک A اسکیزوفرنیا وجود دارد.

نکته: دوره افسردگی اساسی باید شامل ملاک A1 (خلق افسرده) باشد.

B: در طی سیر طول عمر بیماری، باید حداقل به مدت دو هفته و در غیاب حملات خلقی عمده (افسردگی و مانیا) هذیان ها و توهمات وجود داشته باشند.

C: علایمی که معیارهای یک دوره خلقی را کامل می کنند، در بخش اعظمی از کل دوره مراحل فعال و باقیه ای بیماری مشاهده می شوند.

D: این اختلال ناشی از تأثیر یک ماده (مانند دارو یا ماده سوء مصرفی) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

 نوع دوقطبی: این نوع وقتی به کار می رود که علایم مانیا بخشی از علایم موجود باشد. دوره افسردگی اساسی نیز ممکن است بروز کند.

نوع افسرده: این نوع وقتی کاربرد دارد که فقط حملات افسردگی اساسی همراه علایم بیماری تظاهر می کنند.

همراه کاتاتونیا: برای تعیین کاتانونی بایستی ملاک زیر مورد توجه قرار گیرد:

A: حداقل ۳ مورد از علایم زیر وجه غالب نمای بالینی را تشکیل می دهند:

۱- بهت (یعنی عدم وجود هرگونه فعالیت روانی حرکتی یا واکنش به محیط اطراف).

۲- جمود عضلانی (یعنی وضعیت گیری انفعالی بدن که حتی بر خلاف جاذبه زمین حفظ می شود).

۳- انعطاف پذیری مومی شکل (یعنی عدم وجود یا مقاومت کم در مقابل وضعیت دهی بدن توسط بالینگر).

۴- گنگی (عدم وجود یا پاسخ های کلامی خیلی کم. در صورت وجود زبان پریشی این ملاک را کنار بگذارید).

۵- منفی کاری (یعنی مقاومت یا عدم پیروی از دستورات یا محرک های خارجی).

۶- وضعیت گیری بدن (یعنی وضعیت گیری و حفظ فعالانه یک موقعیت ناجور حتی بر خلاف جاذبه زمین).

۷- ادا و اطوار (یعنی تقلید پر آب و تاب و غیر متعارف رفتارهای طبیعی).

۸- رفتارهای قالبی (حرکات تکراری، اعلب غیر طبیعی و بدون هدف).

۹- سرآسیمگی که به واسطه محرکی خارجی ایجاد نشده است.

۱۰- شکلک درآوردن.

۱۱- پژواک کلام (یعنی تقلید و تکرار گفتار دیگران).

۱۲- پژواک رفتار (یعنی تقلید و تکرار حرکات دیگران).

تشخیص افتراقی

اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، دلیریوم، اختلال عصبی شناختی اساسی، اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد، اختلال عصبی شناختی ناشی از دارو/مواد، اختلال دوقطبی همراه علایم روان پریشانه، اختلال افسردگی اساسی همراه با علایم روان پریشانه، اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های کاتاتونیک، اختلال شخصیت اسکیزوئید، اسکیزوتایپی یا پارانوئید، اختلال روان پریشی گذرا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اسکیزوفرنی، اختلال هذیانی و سایر اختلالات معین و اختلال نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی، اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال افسردگی و دوقطبی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اسکیزوافکتیو اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلالات کاتاتونی ناشی از یک بیماری طبی دیگر Catatonic Disorder Due to Another Medical Condition وجود کاتاتونی است که با توجه به شواهد موجود قابل استناد به اثرات فیزیولوژیکی یک بیماری طبی است. تشخیص کاتاتونی بر اساس وجود حداقل سه علامت از  علایم موجود در ملاک A صورت می گیرد. باید از شرح حال، معاینات جسمی یا یافته های آزمایشگاهی شواهدی به دست آورد که بتوان کاتاتونی را به بیماری طبی استناد داد (ملاک B). اگر بیماری دیگری کاتاتونیای موجود را توجیه می کند نباید این تشخیص را مطرح نمود (مثلا دوره مانیا) (ملاک C) یا اگر علایم کاتاتونی منحصرا در دوره دلیریوم بروز کرده است (ملاک D).

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال کاتاتونی ناشی از یک بیماری طبی دیگر بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: حداقل ۳ مورد از علایم زیر وجه غالب نمای بالینی را تشکیل می دهند:

۱- بهت (یعنی عدم وجود هرگونه فعالیت روانی حرکتی یا واکنش به محیط اطراف).

۲- جمود عضلانی (یعنی وضعیت گیری انفعالی بدن که حتی بر خلاف جاذبه زمین حفظ می شود).

۳- انعطاف پذیری مومی شکل (یعنی عدم وجود یا مقاومت کم در مقابل وضعیت دهی بدن توسط بالینگر).

۴- گنگی (عدم وجود یا پاسخ های کلامی خیلی کم. در صورت وجود زبان پریشی این ملاک را کنار بگذارید).

۵- منفی کاری (یعنی مقاومت یا عدم پیروی از دستورات یا محرک های خارجی).

۶- وضعیت گیری بدن (یعنی وضعیت گیری و حفظ فعالانه یک موقعیت ناجور حتی بر خلاف جاذبه زمین).

۷- ادا و اطوار (یعنی تقلید پر آب و تاب و غیر متعارف رفتارهای طبیعی).

۸- رفتارهای قالبی (حرکات تکراری، اعلب غیر طبیعی و بدون هدف).

۹- سرآسیمگی که به واسطه محرکی خارجی ایجاد نشده است.

۱۰- شکلک درآوردن.

۱۱- پژواک کلام (یعنی تقلید و تکرار گفتار دیگران).

۱۲- پژواک رفتار (یعنی تقلید و تکرار حرکات دیگران).

B: شواهد به دست آمده از شرح حال، معاینات بالینی یا یافته های آزمایشگاهی نشان می دهند که اختلال در اثر تبعات مستقیم آسیب شناختی یک بیماری طبی دیگر ایجاد شده است.

C: اختلال موجود توسط بیماری روانی دیگری بهتر توجیه نمی شود (مانند دوره مانیا).

D: اختلال منحصرا در حین دوره دلیریوم رخ نداده است.

E: اختلال حاضر باعث ناراحتی قابل ملاحظه بالینی و افت کارکرد فرد در زمینه های شغلی، اجتماعی و سایر جنبه های مهم کارکردی شده است.

تشخیص افتراقی

اگر علایم کاتاتونیا منحصرا در دوره دلیریوم یا سندرم نورولپتیک بدخیم بروز کرده است، تشخیص جداگانه اختلال کاتاتونیک ناشی از یک بیماری طبی دیگر ضرورتی ندارد. اگر بیمار در حال مصرف داروی نورولپتیک است باید به اختلالات حرکتی ناشی از دارو (مانند وضعیت ناهنجار که می تواند به دلیل دیستونی ناشی از دارو ایجاد شده باشد) یا سندرم نورولپتیک بدخیم (مثلا وجود ویژگی های شبه کاتاتونیک همراه علایم حیاتی مربوطه و یافته های آزمایشگاهی غیرطبیعی) توجه ویژه ای مبذول داشت. در تمام پنج اختلال روان پریشی زیر علایم کاتاتونیا مشاهده می شود: اختلال روان پریشی گذرا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اسکیزوفرنی، اختلال اسکیزوافکتیو و اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد. به علاوه کاتاتونیا در برخی از اختلالات رشدی عصبی، تمام انواع اختلالات افسردگی و دوقطبی و سایر اختلالات روانی نیز دیده می شود.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلالات کاتاتونی ناشی از یک بیماری طبی دیگر اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلالات تیک Tic Disorders از چهار طبقه تشخیصی تشکیل شده اند: اختلال توره، اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن)، اختلال تیک گذرا و سایر اختلالات تیک معین و اختلال تیک نامعین. تشخیص انواع اختلالات تیک بر مبنای وجود تیک های حرکتی و/یا صوتی، مدت علایم تیک، سن شروع و عدم وجود هر علت شناخته شده دیگری مانند یک بیماری طبی دیگر یا مصرف مواد است.

اختلالات تیک به ترتیب اهمیت ردیف شده اند (اختلال توره، سپس اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن)، اختلال تیک گذرا و نهایتا سایر اختلالات تیک معین و اختلال تیک نامعین) یعنی هرگاه یک اختلال تیک تشخیص داده شد، دیگر تشخیص های طبقه پایین تر از آن را نمی توان انتخاب نمود.

حرکات یا اصوات ناگهانی، سریع، تکراری و ناموزون را تیک می نامند. ابتلای بیمار به اشکال مختلف تیک در سیر بیماری امری شایع است ولی در دوره خاص شکل تیک های موجود کاملا ویژه و مشخص است. گرچه تیک می تواند تقریبا در تمام گروه عضلات یا صداها دیده شود ولی برخی علایم مانند پلک زدن یا صاف کردن گلو در بین افراد مبتلا شایع تر است. معمولا به نظر می رسد تیک غیر ارادی است ولی فرد قادر است آن را برای زمان های متفاوتی به صورت ارادی کنترل نماید.

تیک هم به صورت ساده و هم پیچیده دیده می شود. مدت تیک های حرکتی ساده خیلی کوتاه است (مثلا در حد صدم ثانیه) و می تواند شامل پلک زدن، بالا انداختن شانه و باز شدن اندام ها باشد. تیک های صوتی ساده شامل صاف کردن گلو، بالا کشیدن بینی و خرناس کشیدن (اغلب به دلیل انقباض دیافراگم یا عضلات حلق دهانی) است.

تیک های حرکتی پیچیده (مرکب) زمان طولانی تری داشته (مثلا چند ثانیه) و اغلب شامل ترکیب چند تیک ساده مانند چرخش سر همزمان با بالا انداختن شانه است. تیک های مرکب گاهی هدفمند به نظر می رسند مانند نمایش های جنسی یا مستهجن تیک گونه (Copropraxia) یا تقلید تیک گونه حرکات دیگر افراد (پژواک کردار). به همین شکل تیک های حرکتی پیچیده شامل تکرار اصوات و کلمات خود فرد (مکرر گویی Palilalia). تکرار آخرین کلمه یا عبارت شنیده شده (واگویی یا پژواک کلام)، یا ادای ناگهانی کلمات ناپسند اجتماعی مانند کلمات مستهجن یا دشنام های قومی و نژادی یا مذهبی (هرزه گویی) است. در مورد هرزه گویی باید این نکته مهم را به خاطر داشت که این کلمات ناگهانی، بلند و تیز یا غرغرگونه بیان می شود و فاقد لحنی شبیه دشنام هایی است که حین درگیری های بین فردی رد و بدل می شود.

ملاک های تشخیصی

نکته: تیک حرکات یا اصوات ناگهانی، سریع، تکراری و ناموزون هستند.

الف) اختلال توره: برای تشخیص این اختلال بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: هم تیک های متعدد حرکتی و حداقل یک تیک صوتی باید در دوره ای از بیماری وجود داشته باشند. البته هم زمانی آنها لزومی ندارد.

B: دفعات تیک کم و زیاد می شود ولی پس از بروز اولین تیک حداقل به مدت یک سال ادامه داشته اند.

C: سن شروع تیک قبل از ۱۸ سالگی است.

D: اختلال مزبور مرتبط با اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری هانتینگتون، آنسفالیت پس از بیماری ویروسی) نیست.

ب) اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن): برای تشخیص این اختلال بایستی 5 ملاک زیر در نظر گرفته شوند:

A: تیک های منفرد یا متعدد حرکتی یا صوتی که در دوره ای از بیماری وجود داشته اند ولی هر دو آنها (حرکتی و صوتی) وجود نداشته اند.

B: ذفعات تیک کم و زیاد می شود ولی پس از بروز اولین تیک حداقل یک سال ادامه داشته اند.

C: سن شروع قبل از ۱۸ سالگی است.

D: اختلال مزبور مرتبط با اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری هانتینگتون، آنسفالیت پس از بیماری ویروسی) نیست.

E: ملاک های اختلال توره هیچ گاه احراز نشده است.

نکته: مشخص شود: فقط با تیک های حرکتی / فقط با تیک های صوتی.

ج) اختلال تیک گذرا: برای تشخیص این اختلال بایستی 5 ملاک زیر در نظر گرفته شوند:

A: تیک های منفرد یا متعدد حرکتی یا صوتی.

B: تداوم تیک ها از زمان بروز اولین تیک کمتر از یک سال است.

C: سن شروع قبل از ۱۸ سالگی است.

D: اختلال مزبور مرتبط با اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری هانتینگتون، آنسفالیت پس از بیماری ویروسی) نیست.

E: هیچگاه ملاک های تشخیصی اختلال توره یا اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن) احراز نشده است.

د) سایر اختلالات تیک معین

این طبقه تشخیصی برای مواردی به کار می رود که علایم مشخصه اختلال تیکی که ناراحتی بالینی قابل توجه و یا اختلال در کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های مهم کارکرد فرد ایجاد می کند، وجود دارد ولی ملاک های تشخیصی هیچ یک از اختلالات تیک یا اختلال دیگری در طبقه تشخیصی اختلالات رشدی عصبی را به طور کامل برآورده نمی کند. طبقه تشخیصی سایر اختلالات معین را بالینگر وقتی به کار می برد که قصد دارد دلیل خاصی را برای این که چرا تظاهرات موجود واجد تمام ملاک های تشخیصی اختلالات تیک یا هر اختلال رشدی عصبی دیگری نیست، عنوان نماید. برای این کار در ابتدا اسم گروه (سایر اختلالات تیک معین) و به دنبال آن دلیل خاص مذکور را ذکر می نماید (مثلا با شروع پس از ۱۸ سالگی).

ه) اختلال تیک نامعین

این طبقه در مواردی به کار می رود که علایم مشخص تیک وجود دارد و سبب ناراحتی قابل توجه بالینی و افت کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های کارکردی فرد شده است ولی ملاک های تشخیصی اختلال تیک یا هر اختلال رشدی عصبی دیگری را به طور کامل در بر نمی گیرد. هنگامی که بالینگر قصد ندارد دلیل خاصی را برای اینکه چرا تظاهرات موجود، ملاک های تشخیصی اختلالات فوق را کامل نمی کند و در مواردی که اطلاعات موجود برای اتخاذ تشخیص قطعی کافی نیست از تشخیص اختلال تیک نامعین استفاده می شود.

تشخیص افتراقی

حرکات غیرطبیعی که ممکن است همراه سایر بیماری های طبی و اختلالات حرکات قالبی دیده شود، دیسکینزی های حمله ای ناشی از مواد، میوکلونوس، اختلال وسواسی – جبری و اختلالات مرتبط.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلالات تیک اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.