اختلال سلوک Conduct Disorder یکی دیگر از اختلالات ایذایی، کنترل تکانه و سلوک محسوب می شود. ویژگی اصلی اختلال سلوک یک الگوی رفتاری مکرر و پایدار است که در آن حقوق اساسی دیگران یا قواعد یا هنجارهای اجتماعی اصلی مرتبط با سن نقض می شود. این رفتارها در چهار گروه طبقه بندی می شوند: ۱) سلوک پرخاشگرانه که شامل تهدید یا صدمه جسمانی به دیگر افراد یا حیوانات می گردد. ۲) سلوک غیرپرخاشگرانه که باعث از بین رفتن یا صدمه دیدن اموال می گردد. ۳) تقلب یا دزدی ۴) نقض جدی قواعد.

افراد دچار اختلال سلوک غالبا رفتار پرخاشگرانه را آغاز می کنند و واکنش پرخاشگرانه ای به دیگران نشان می دهند. آنها ممکن است که رفتار قلدری، تهدید یا ارعاب دیگران را نشان دهند (از جمله تهدید و ارعاب از طریق پیام دادن در رسانه های اجتماعی). سایر رفتارهای قابل مشاهده عبارتند از: بی رحمی فیزیکی در برابر مردم یا حیوانات؛ دزدی (کلاهبرداری، جعل اسناد، زورگیری،کیف زنی، سرقت مسلحانه)، وادار دیگری به برقراری رابطه جنسی؛ قتل، تخریب عمدی اموال، آتش افروزی، شکستن شیشه های ماشین یا تخریب اموال مدرسه، تقلب، ورود زوری به منزل یا ماشین دیگران، دروغگویی، پیمان شکنی، فریب، و…

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال سلوک بایستی ۳ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: الگوی رفتاری تکرار شونده و پایداری که در آن حقوق اساسی دیگران یا هنجارها یا قواعد اجتماعی اصلی متناسب با سن نقض می شود و با وجود دست کم ۳ مورد از ۱۵ ملاک زیر در ۱۲ ماه گذشته از هر کدام از طبقه های زیر مشخص می شود و دست کم یک ملاک در ۶ ماه گذشته وجود داشته است:

پرخاشگری نسبت به افراد و حیوانات

۱- غالبا قلدری می کند، تهدید می کند یا دیگران را می ترساند.

۲- غالبا زد و خورد جسمانی را آغاز می کند.

۳- سلاحی به کار می برد که می تواند باعث صدمه جسمانی به دیگران شود (مانند چوب، پاره آجر، بطری شکسته، چاقو، تفنگ).

۴- نسبت به دیگران قساوت جسمی داشته است.

۵- نسبت به حیوانات قساوت جسمی داشته است.

۶- در عین مواجهه با قربانی دست به دزدی زده است (مانند کلاهبرداری، کیف زنی، زورگیری، سرقت مسلحانه).

۷- کسانی را وادار به فعالیت جنسی کرده است.

تخریب اموال

۸- به طور عمدی و به قصد ایجاد آسیب جدی دست به آتش افروزی زده است.

۹- عمدا اموال دیگران را تخریب کرده  است (غیر از آتش افروزی).

تقلب یا دزدی

۱۰- به زور وارد خانه، ساختمان یا ماشین دیگری شده است.

۱۱- اغلب برای به دست آوردن اجناس یا کمک دیگران یا فرار از تعهدات دروغ می گوید (یعنی فریب دادن دیگران).

۱۲- اقلامی با ارزش قابل توجه را بدون مواجه شدن با قربانی دزدیده است (برای بلند کردن اجناس از مغازه ها اما بدون شکستن درب و ورود با زور، جعل اسناد).

نقض جدی مقررات

۱۳- غالبا علیرغم قدغن والدین شب ها بیرون از خانه می ماند که این حالت پیش از ۱۳ سالگی شروع می شود.

۱۴- در حین زندگی با والدین تنی یا ناتنی، دست کم دوبار شب ها از خانه فرار کرده است (و یا یک بار از خانه فرار کرده و برای مدت طولانی باز نگشته است).

۱۵- غالبا از مدرسه گریخته است و شروع این رفتار پیش از ۱۳ سالگی بوده است.

B: این آشفتگی رفتار باعث تخریب بالینی قابل توجه در کارکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی می گردد.

C: اگر فرد در سن ۱۸ سالگی یا بالاتر قرار دارد، ملاک های اختلال شخصیت ضداجتماعی احراز نمی شود.

انواع

نوع شروع دوران کودکی: در این نوع از اختلال سلوک افراد غالبا پسر هستند، به طور مکرر پرخاشگری فیزیکی نسبت به دیگران نشان می دهند، روابط آشفته ای با همسالان دارند، ممکن است در اوایل کودکی اختلال نافرمانی مقابله جویانه داشته باشند و غالبا علایمی دارند که ملاک های کامل اختلال سلوک را قبل از بلوغ برآورده می کند. بسیاری از کودکان با این زیرنوع همچنین به طور همزمان اختلال کم توجهی/ بیش فعالی (ADHD) یا دیگر مشکلات عصبی رشدی را دارند. احتمال تداوم اختلال سلوک تا دوره بزرگسالی در افراد با نوع شروع دوران کودکی بش از افرادی است که اختلال آنها در دوره نوجوانی آغاز شده است.

نوع شروع دوران نوجوانی: افراد دچار اختلال سلوک با نوع شروع دوره نوجوانی در مقایسه با نوع شروع دوران کودکی، با احتمال کمتری رفتارهای پرخاشگرانه نشان می دهند و غالبا روابط با همسالان در آنها بیشتر هنجاری است (گرچه غالبا در همراهی با دیگران مشکلات سلوک نشان می دهند). در این افراد با احتمال کمتری تداوم اختلال سلوک تا بزرگسالی را شاهد خواهیم بود. نسبت ابتلای پسران به دختران در اختلال سلوک نوع شروع در نوجوانی در مقایسه با شروع دوران کودکی متوازن تر است.

نوع شروع نامعین: این نوع زمانی مطرح می شود که اطلاعات کافی برای تعیین سن شروع وجود ندارد.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی، اختلال دوقطبی، اختلالات سازگاری، اختلال کم توجهی/بیش فعالی، اختلال نافرمانی مقابله جویانه، اختلال انفجاری متناوب. 

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال سلوک اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال کژتنظیمی خلقی ایذایی Disruptive Mood Dysregulation Disorder شامل تحریک پذیری مزمن مداوم و شدید است. تظاهرات بالینی این تحریک پذیری به دو صورت مشاهده می شود:

شکل اول: فوران های خشم مکرر که عمدتا در واکنش به ناکامی به صورت کلامی یا رفتاری رخ می دهد (نوع رفتاری به شکل پرخاشگری شدید نسبت به دیگران، خود یا اثاثیه). این عصبانیت ها به دفعات زیاد (یعنی به طور متوسط حداقل هفته ای سه بار) در طی حداقل یک سال و حداقل در دو موقعیت متفاوت مانند خانه یا مدرسه رخ می دهند و با سن رشدی فرد متناسب نیستند.

شکل دوم: تظاهر تحریک پذیری شدید، خلق عصبانی یا تحریک پذیر مداوم و مزمنی است که در بین فوران های خشم آنی مشاهده می شود. این خلق عصبانی یا تحریک پذیر باید از صفات شخصیتی کودک نشأت گرفته باشد و در اکثر اوقات روز و تقریبا تمام روزها دیده شود و از نظر اطرافیان کودک چشمگیر باشد.

تظاهرات بالینی اختلال فوق باید با دقت از سایر بیماری های مرتبط به ویژه اختلال دوقطبی کودکان افتراق داده شود. در واقع افزودن این اختلال به DSM-5 نگرانی های قابل توجهی بود که در ارتباط با طبقه بندی تشخیصی و درمانی کودکانی که نسبت به کودکان مبتلا به اختلال دوقطبی کلاسیک (یعنی دوره ای) تحریک پذیری مداوم، و مزمن تری داشتند، وجود داشت.

برخی از پژوهشگران تحریک پذیری شدید مستمر و غیردوره ای را وجه تشخیصی اختلال دوقطبی کودکان در نظر می گیرند هر چند هم DSM-5 و هم DSM-IV ایجاب می کنند برای تشخیص اختلال دوقطبی I و II باید ذر کودکان مبتلا حملات مجزای مانیا یا هیپومانیا دیده شود. در طول دهه های آخر قرن بیستم این عقیده پژوهشگران که تحریک پذیری شدید غیردوره ای یکی از تظاهرات مانیای اطفال است سبب افزایش چشمگیر میزان تشخیص اختلال دوقطبی در کودکان شده بود.

این افزایش شدید بیشتر از آنجا نشأت می گرفت که در واقع بالینگران حداقل دو دسته تظاهرات بالینی مختلف را در یک طبقه تشخیصی با یکدیگر ترکیب می کردند. به این معنی که هم تظاهرات دوره ای کلاسیک مانیا و هم تظاهرات غیردوره ای تحریک پذیری شدید را به عنوان اختلال دوقطبی کودکان تشخیص می دادند. در DSM-5 کلمه اختلال دوقطبی منحصرا برای تظاهرات دوره ای علایم دوقطبی به کار گرفته می شود. در DSM-IV تشخیصی وجود نداشت که کودکان و نوجوانانی را دربرگیرد که شاه علامت آنها تحریک پذیری شدید، مستمر، غیردوره ای است، در حالی که در DSM-5 با لحاظ نمودن تشخیص اختلال کژتنطیمی خلقی ایذایی طبقه مجزایی را برای این تظاهرات در نظر گرفته است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال کژتنظیمی خلقی ایذایی ۱۱ ملاک زیر بایستی در نظر گرفته شود:

A: فوران های خشم مکرر شدید که به صورت کلامی (مثلا پرخاش های کلامی) و یا رفتاری (مانند پرخاشگری فیزیکی به اشخاص یا اجسام) بروز می کنند و از نظر شدت یا مدت به هیچ وجه با موقعیت موجود یا عامل محرک آن همخوانی ندارند.

B: این فوران های خشم با سطح رشد و نموی فرد هماهنگی ندارند.

C: این فوران ها به طور متوسط هفته ای حداقل سه بار رخ می دهند.

D: در بین این فوران ها، در اکثر ساعات روز و تقریبا تمام روزها خلق بیمار تحریک پذیر یا خشمگین است و توسط دیگران قابل مشاهده است (مثلا والدین، معلمین و همسالان).

E: ملاک های A تا D برای حداقل ۱۲ ماه ادامه دارد. در طی این مدت هیچگاه دوره حداقل سه ماه متوالی وجود نداشته که بیمار فاقد تمامی ملاک های A – D باشد.

F: ملاک های A و D در حداقل دو مورد از موقعیت های زیر دیده می شود (منزل، مدرسه و یا همسالان) و در حداقل یکی از موقعیت ها شدید است.

G: این تشخیص را نباید برای بار نخست قبل از ۶ سالگی و یا بعد از ۱۸ سالگی گذاشت.

H: بر اساس اطلاعات حاصل از شرح حال یا مشاهده، سن شروع ملاک های A تا E باید قبل از ۱۰ سالگی باشد.

I: هیچگاه دوره مجزای خلقی طولانی تر از یک روز وجود نداشته است که در آن تمام ملاک های تشخیصی دوره مانیا یا هیپومانیا، به جز ملاک مدت، برآورده شده باشد.

نکته: خلق بالایی که متناسب با رشد فرد بوده و در رابطه با وقایع مثبت یا انتظار وقوع آن رخ می دهد را نباید به عنوان علامتی از مانیا یا هیپومانیا در نظر گرفت.

J: این رفتارها منحصرا در یک دوره افسردگی اساسی بروز نمی کند و توسط یک اختلال روانی دیگر بهتر توجیه نمی شود (مثلا اختلال طیف درخودماندگی، اختلال استرس پس از سانحه، اختلال اضطراب جدایی، اختلال افسردگی مداوم [افسرده خویی]).

نکته: این تشخیص را نمی توان هم زمان با اختلال نافرمانی مقابله جویانه، اختلال انفجاری متناوب، یا اختلال دوقطبی عنوان نمود ولی امکان هم زمانی آن با سایر اختلالات مانند اختلال افسردگی اساسی، اختلال ADHD، اختلال سلوک و اختلالات مصرف مواد وجود دارد. در افرادی که ملاک های تشخیصی هر دو اختلال کژتنظیمی خلقی ایذایی و اختلال نافرمانی مقابله جویانه کامل است باید فقط اختلال کژتنظیمی خلقی ایذایی را ثبت نمود. اگر فردی حتی یکبار دچار دوره مانیا یا هیپومانی شده است باید تشخیص اختلال فوق را کاملا کنار گذاشت.

K: این علایم ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده یا یک بیماری طبی یا عصبی دیگر نیست.

تشخیص افتراقی

اختلالات دوقطبی، اختلال نافرمانی مقابله جویانه، اختلال ADHD و اختلال افسردگی اساسی، اختلالات اضطرابی و اختلال طیف درخودماندگی، اختلال انفجاری متناوب.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال کژتنظیمی خلقی ایذایی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.