اختلال استرس پس از سانحه (Posttraumatic Stress Disorder (PTSD شامل ظهور علایم مشخصه متعاقب مواجهه با یک یا چند حادثه آسیب زاست. واکنش های هیجانی مربوط به حادثه آسیب زا (مثل ترس، درماندگی، وحشت) دیگر بخشی از ملاک A محسوب نمی شود. تظاهرات بالینی PTSD متنوع است. در بعضی افراد تجربه مجدد مبتنی بر ترس، علایم هیجانی و رفتاری ممکن است برجسته باشند. در بقیه خلق افسرده یا ناتوانی از کسب لذت و همینطور شناخت های منفی ممکن است بیشترین ناراحتی را ایجاد کنند. در بعضی افراد دیگر، انگیختگی و علایم واکنشی برونی ساز غلبه دارند؛ در حالی که در بقیه علایم تجزیه ای برجسته است. نهایتا بعضی افراد هم ترکیبی از این الگوهای علایم را دارند.

تجربه مستقیم حوادث آسیب زا که در ملاک A گنجانده شده است عبارتند از (البته محدود به این علایم نیستند): در معرض جنگ به عنوان یک مبارز یا غیرنظامی بودن؛ تهدید یا تهاجم فیزیکی واقعی (مثل حمله فیزیکی، سرقت، خفگی، بدرفتاری جسمی دوران کودکی)، تهدید یا خشونت واقعی جنسی واقعی (مثل دخول جنسی به اجبار، دخول جنسی به کمک الکل یا دارو، تماس جنسی با بدرفتاری، بدرفتاری جنسی غیرتماسی، قاچاق جنسی)، دزدیده شدن، به گروگان گرفته شدن، حملات تروریستی، شکنجه شدن، زندانی جنگی بودن، بلایای طبیعی یا ساخت بشر و حوادث شدید وسایط نقلیه.

در بچه ها، حوادث خشونت آمیز جنسی می تواند شامل تجارب جنسی نامتناسب با رشد، بدون تهاجم یا آسیب جسمی باشد. یک بیماری تهدید کننده زندگی یا یا بیماری طبی ناتوان کننده لزوما یک حادثه آسیب زا محسوب نمی شود. رویدادهای پزشکی که واجد شرایط حوادث آسیب زا هستند شامل حوادث فاجعه بار ناگهانی هستند (مثل بیدار شدن در حین جراحی، شوک آنافیلاکتیک).

حوادث مورد مشاهده شامل موارد زیرند (البته محدود به اینها نیست): مشاهده آسیب های جدی یا تهدید به آن، مرگ غیر طبیعی، بدرفتاری جسمی یا جنسی با توسل به زور، تهاجم حانوادگی، تصادفات، جنگ یا بلایا و یا حادثه فجیع طبی برای فرزند فرد (مثل یک خونریزی تهدید کننده حیات). مواجهه غیرمستقیم محدود به مواردی است که در آنها فرد از اتفاقاتی مطلع می شود که برای وابستگاه نزدیک یا دوستان رخ داده و فجیع یا غیرمترقبه اند (مثلا مرگ در اثر علل طبیعی شامل آن نیست). چنین حوادثی شامل تهاجم های وحشیانه فردی، خودکشی، تصادف های شدید و جراحات جدی است.

اختلال ممکن است به خصوص وقتی که عامل استرس، بین فردی و عمدی است (مثل شکنجه، خشونت جنسی) شدید یا طولانی مدت باشد. حادثه آسیب زا می تواند به طرق گوناگونی مجددا تجربه شود. شخص معمولا خاطره مکرر و ناخواسته و مزاحم حادثه را دارد (ملاک B).

ملاک های تشخیصی

اختلال استرس پس از سانحه برای بزرگسالان، نوجوانان و کودکان بالای ۶ سال

برای تشخیص اختلال استرس پس از سانحه برای بزرگسالان، نوجوانان و کودکان بالای ۶ سال بایستی ۸ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: مواجهه با مرگ واقعی یا تهدید به مرگ، آسیب شدید یا خشونت جنسی به صورت یک یا چند مورد از طرق زیر:

۱- تجربه مستقیم حادثه (یا حوادث) آسیب زا

۲- شاهد بودن فرد، هنگامی که حادثه (یا حوادث) برای دیگران اتفاق می افتد

۳- آگاهی از اینکه حادثه (یا حوادث) آسیب زا برای یک عضو نزدیک خانواده یا دوست صمیمی رخ داده است. در موارد مرگ واقعی یا تهدید به مرگ یکی از اعضای خانواده یا دوست، حادثه (یا حوادث) باید فجیع یا غیرمترقبه باشد.

۴- تجربه مکرر یا شدید با جزئیات آزارنده و تنفرآور حادثه (یا حوادث) آسیب زا (مثل مسئولین خط اول جمع آوری کننده بقایای اجساد، مأمور پلیسی که مکررا با جزئیات سوء رفتار با کودک مواجهه دارد).

B: وجود یک یا چند علامت مزاحم در مورد حادثه یا حوادث آسیب زای زیر که پس از وقوع حادثه (یا حوادث) آسیب زا شروع شده باشد:

۱- یادآوری مکرر، ناخواسته و ناراحت کننده مزاحم حادثه (یا حوادث) آسیب زا

توجه: کودکان بالای ۶ سال ممکن است در بازی های تکراری خود، موضوعات یا جنبه هایی از حادثه (یا حوادث) آسیب زا را بیان کنند.

۲- رؤیاهای ناراحت کننده و تکرار شونده که محتوا و یا عاطفه آنها مربوط به حادثه (یا حوادث) آسیب زاست

توجه: در کودکان ممکن است رؤیاهای ترسناک بدون محتوای مشخص وجود داشته باشد

۳- واکنش های تجزیه ای (مثل جهش به گذشته [فلش بک]) که در آنها، فرد به گونه ای احساس و عمل می کند که گویی حادثه (یا حوادث) آسیب زا در حال وقوع است. (چنین واکنش هایی ممکن است با شدت های متفاوت بروز کنند و در شدیدترین حالت با از دست دادن آگاهی نسبت به محیط همراه اند).

توجه: در کودکان ممکن است بازسازی های وقایع خاص مربوط به سانحه در بازی ها دیده شود.

۴- ناراحتی روانی شدید یا طولانی هنگام مواجه شدن با نشانه های داخلی یا یرونی که نماد جنبه ای از حادثه (یا حوادث) آسیب زا و یا شبیه آن هستند.

۵- واکنش های فیزیولوژیک محسوس به نشانه های داخلی یا بیرونی که نماد یا شبیه به جنبه ای از حادثه (یا حوادث) آسیب زا هستند.

C: اجتناب مداوم از محرک های مربوط به حادثه (یا حوادث) آسیب زا، که پس از حادثه یا حوادث آسیب زا آغاز و با یکی یا هر دو مورد زیر مشخص می شود:

۱- اجتناب یا تلاش برای اجتناب از خاطرات، افکار یا احساس های ناراحت کننده ای که مربوط به حادثه یا حوادث آسیب زا هستند یا با آن ارتباط نزدیکی دارند.

۲- اجتناب یا تلاس برای اجتناب از یادآوری های محیطی (افراد، مکان ها، گفتگوها، فعالیت ها، اشیاء، موقعیت ها) که موجب انگیخته شدن خاطرات، افکار یا احساس های مربوط یا همراه حادثه یا حوادث آسیب زا می شوند.

D: تغییرات منفی در شناخت و خلق همراه با حادثه یا حوادث آسیب زا با شروع یا تشدید پس از وقوع حادثه یا حوادث آسیب زا که با دستکم دو مورد از موارد زیر مشخص می شود:

۱- ناتوانی در به خاطر آوردن یکی از جنبه های مهم حادثه یا حوادث آسیب زا (عموما ناشی از فراموشی تجزیه ای است و نه در اثر عوامل دیگر مثل ضربه به سر، سوء مصرف الکل یا داروها).

۲- عقاید یا انتظارات منفی مستمر و مبالغه آمیز درباره خود، دیگران یا جهان (مثل «من بدم» «به هیچ کس نمی توان اعتماد کرد» «دنیا کاملا خطرناک است» «کل سیستم عصبی من برای همیشه تخریب شده»).

۳- افکار تحریف شده پایدار درباره علت یا عواقب حادثه یا حوادث آسیب زا که منجر به سرزنش خود یا دیگران می شود.

۴- حالات هیجانی منفی مداوم (مثل ترس، وحشت، خشم، احساس گناه یا شرم.)

۵- کاهش قابل ملاحظه علاقه یا شرکت در فعالیت های با اهمیت.

۶- احساس جدایی یا بیگانگی نسبت به دیگران.

۷- ناتوانی مستمر در تجربه هیجانات مثبت (مثل ناتوانی در تجربه شادی، رضایت یا احساس محبت).

E: تغییر قابل ملاحظه در انگیختگی و واکنش پذیری مرتبط با حادثه یا حوادث آسیب زا، با شروع یا تشدید پس از حادثه یا حوادث آسیب زا که با دستکم دو مورد از حالات زیر نشان داده می شود:

۱- رفتار تحریک پذیر و حملات خشم (بدون محرک یا با کمترین تحریک) که معمولا با پرخاشگری کلامی یا فیزیکی نسبت به افراد یا اشیاء تظاهر می کند.

۲- رفتار بی محابا یا خودتخریبی

۳- گوش به زنگی مفرط

۴- تشدید واکنش از جا پریدین (یکه خوردن)

۵- اشکالات تمرکز

۶- اختلال خواب (مثل اشکال در به خواب رفتن یا در خواب ماندن یا خواب ناآرام)

F: مدت اختلال (شامل ملاک های B و C و D و E) بیشتر از یک ماه است.

G: اختلال موجب ناراحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی می شود.

H: اختلال را نتوان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مثل دارو، الکل) یا بیماری طبی دیگری نسبت داد.

اختلال استرس پس از سانحه برای کودکان ۶ ساله و کمتر

برای تشخیص اختلال استرس پس از سانحه برای کودکان ۶ ساله و کمتر بایستی ۷ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: مواجهه با مرگ واقعی یا تهدید به مرگ، آسیب شدید یا خشونت جنسی در کودکان ۶ ساله و کمتر به صورت یک یا چند مورد از موارد زیر:

۱- تجربه مستقیم حادثه یا حوادث آسیب زا.

۲- شاهد بودن کودک هنگامی که حادثه یا حوادث آسیب زا برای دیگران به خصوص مراقبین اولیه اتفاق می افتد.

توجه: شاهد بودن شامل حوادثی نمی شود که مشاهده فقط در رسانه های الکترونیکی، تلویزیون، فیلم ها یا تصاویر و عکس ها است.

۳- آگاهی از اینکه حادثه یا حوادث آسیب زا برای یک والد یا فرد مراقب رخ داده است.

B: وجود یک یا چند علامت مزاحم در مورد حادثه یا حوادث آسیب زای زیر که پس از وقوع حادثه یا حوادث آسیب زا شروع شده باشد:

۱- یادآوری مکرر، ناخواسته و ناراحت کننده مزاحم حادثه (یا حوادث) آسیب زا

توجه: خاطرات خودبه خودی و مزاحم لزوما ناراحت کننده ظاهر نشده و ممکن است در بازی های تکراری، خود را نشان دهند.

۲- رؤیاهای ناراحت کننده و تکرار شونده که محتوا و یا عاطفه آنها مربوط به حادثه (یا حوادث) آسیب زاست.

توجه: ممکن است نتوان معلوم کرد که محتوای ترسناک رؤیاها مربوط به حادثه آسیب زا است.

۳- واکنش های تجزیه ای (مثل جهش به گذشته [فلش بک]) که در آنها، فرد به گونه ای احساس و عمل می کند که گویی حادثه (یا حوادث) آسیب زا در حال وقوع است. (چنین واکنش هایی ممکن است طیفی از درجات مختلف شدت داشته باشند و در شدیدترین حالت با از دست دادن آگاهی نسبت به محیط همراه اند). چنین بازسازی های مربوط به سانحه ممکن است در هنگام بازی کودکان دیده شوند.

۴- ناراحتی روانی شدید یا طولانی هنگام مواجه شدن با نشانه های داخلی یا بیرونی که شبیه یا نمادی از جنبه های حادثه یا حوادث آسیب زا هستند.

۵- واکنش های فیزیولوژیک محسوس نسبت به یاداوری های حادثه یا حوادث آسیب زا.

C: یکی (یا چند تا) از علایم زیر که نمایانگر اجتناب مستمر از محرک های مربوط به به حادثه یا حوادث آسیب زا هستند و یا تغییرات منفی در شناخت و خلق مربوط به حادثه یا حوادث آسیب زا ایجاد می کنند و باید بعد از حادثه یا حوادث آسیب زا شروع یا تشدید شوند:

اجتناب مستمر از تحرک

۱- اجتناب یا تلاش برای اجتناب از فعالیت ها، مکان ها یا یادآورهای فیزیکی که موجب انگیخته شدن خاطرات حادثه یا حوادث آسیب زا می شوند.

۲- اجتناب یا تلاش برای اجتناب از افراد، گفتگوها  یا موقعیت های بین فردی که موجب انگیخته شدن خاطرات حادثه یا حوادث آسیب زا می شوند.

تغییرات منفی در شناخت 

۳- افزایش قابل ملاحظه حالات هیجانی منفی (مثل ترس، احساس گناه، غمگینی، شرم، سردرگمی)

۴- کاهش قابل ملاحظه علاقه یا شرکت در فعالیت های با اهمیت، شامل بازی کردن

۵- رفتار اجتماعی کناره جویانه

۶- کاهش مستمر در اظهار هیجانات مثبت

D: تغییر در انگیختگی و واکنش پذیری مرتبط با حادثه یا حوادث آسیب زا، با شروع یا تشدید پس از حادثه یا حوادث آسیب زا که با دو مورد (یا بیشتر) از حالات زیر تظاهر می کند:

۱- رفتار تحریک پذیر و حملات خشم (بدون محرک یا با کمترین تحریک) که معمولا با پرخاشگری کلامی یا فیزیکی نسبت به افراد یا اشیاء (شامل قشقرق شدید) تظاهر می کند.

۲- گوش به زنگی مفرط

۳- افزایش واکنش از جا پریدین (یکه خوردن)

۴- اشکال در تمرکز

۵- اختلال خواب (مثل اشکال در به خواب رفتن یا در خواب ماندن یا خواب ناآرام)

E: مدت اختلال بیش از یک ماه است.

F: این اختلال موجب ناراحتی قابل توجه بالینی یا اختلال در روابط با والدین، خواهر و برادران، همسالان یا سایر مراقبین یا رفتار در مدرسه می شود.

G: این اختلال را نتوان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مثل دارو یا الکل) یا بیماری طبی نسبت داد.

تشخیص افتراقی

اختلالات سازگاری، سایر اختلالات و حالات پس از استرس، اختلال استرس حاد، اختلالات اضطرابی و اختلال وسواسی – جبری، اختلال افسردگی اساسی، اختلالات شخصیت، اختلالات تجزیه ای، اختلال تبدیلی (اختلال علامت نورولوژیک کارکردی)، اختلالات روان پریشانه، جراحت ضربه ای مغز.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال استرس پس از سانحه اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال هذیانی Delusional Disorder با حضور یک یا چند هذیان برای مدت حداقل یک ماه مشخص می گردد. اگر فرد در دوره ای دچار تظاهرات بالینی بوده که ملاک تشخیص “A” اسکیزوفرنی را کامل می کرده است، دیگر هیچگاه در مورد وی تشخیص اختلال هذیانی مصداق پیدا نمی کند.

صرف نظر از اثر مستقیم هذیان ها، نقایص موجود در کارکرد اجتماعی – روان شناختی فرد خیلی محدودتر از آن چیزی است که در سایر اختلالات روان پریشی دیده می شود و رفتار فرد آنچنان غریب و غیرعادی نیست. اگر در دوره ای همزمان با هذیان ها حملات خلقی بروز نماید، مجموع مدت این حملات خلفی در مقایسه با تمام دوره بیماری هذیانی کوتاه است.

همچنین هذیان ها را نمی توان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری آلزایمر) نسبت داد و توسط یک بیماری روانی دیگر مانند اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال وسواسی جبری بهتر توجیه نمود.

علاوه بر پنج حوزه علامتی که در ملاک های تشخیصی گنجانده شده اند، برای افتراق اختلال هذیانی از سایر اختلالات طیف اسکیزوفرنی ارزیابی حوزه های شناختی و علایم مانیا و افسردگی نیز از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال هذیانی بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: وجود یک یا چند هذیان به مدت حداقل یک ماه.

B: ملاک تشخیصی “A” اسکیزوفرنیا هرگز وجود نداشته است.

توجه: اگر توهمی وجود دارد، بارز نیست و  در رابطه با موضوع هذیان است (مثلا احساس آلوده شدن توسط حشرات همراه هذیان آلودگی ناشی از هجوم حشرات).

C: صرف نظر از هذیان و پیامدهای آن سایر جنبه های کارکرد فرد مختل نیست و رفتار غیرعادی، عجیب و غریبی ندارد.

D: در صورت بروز دوره های افسردگی اساسی یا مانیا مدت آنها در مقایسه با دوره اختلال هذیانی کوتاه است.

E: این اختلال مربوط به اثرات فیزیولوژک یک ماده و یا یک بیماری طبی دیگر نیست و با سایر اختلالات روانی مانند اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال وسواسی جبری، بهتر توجیه نمی شود.

انواع هذیان ها

نوع اروتومانیک (شهوانی): هنگامی که موضوع اصلی هذیان این است که فرد باور دارد شخص دیگری عاشق اوست. معمولا این فرد نسبت به بیمار از طبقه اجتماعی بالاتری برخوردار است (مثلا یک آدم مشهور یا رئیس فرد) ولی گاهی کاملا غریبه است. معمولا بیمار برای برقراری ارتباط با فرد موضوع هذیان تلاش زیادی به خرج می دهد.

نوع خودبزرگ بینی: این زیرنوع در مواردی به کار می رود که موضوع اصلی هذیان اعتقاد به داشتن استعداد عظیم نهفته (کشف نشده)، تونایی یا اکتشافات بزرگ است. در مواردی با شیوع کمتر بیمار معتقد است که یا با فرد برجسته ای ارتباط دارد و یا خود آن فرد است (در این موارد شخص واقعی را شیاد تلقی می کند). گاهی هذیان های خودبزرگ بینی ماهیت مذهبی دارد.

نوع حسادت: وقتی هسته مرکزی هذیان فرد، خیانتکار بودن همسر یا معشوقه اش است. این باور بدون هیچ دلیل مستندی و فقط بر اساس برداشت های غلط از برخی شواهد بی اهمیت (مانند بی نظمی های لباس) به وجود می آید. شخص مبتلا در اکثر موارد با همسر یا معشوقه اش درگیر می شود و به نحوی تلاش می کند در جهت اصلاح خیانت خیالی فوق مداخله نماید.

نوع گزند و آسیب: در مواردی که موضوع اصلی هذیان باورهایی در این مورد است که توطئه ای علیه وی در جریان است، تحت تعقیب است، مسموم شده یا دارو به وی خورانده اند، سرش کلاه گذاشته اند، مورد بدگویی قرار گرفته، آزارش می دهند یا برای وی پاپوش دوخته اند. گاهی این افراد برای دادخواهی و کسب آرامش مراجعات متعددی به مراجع قانونی داشته یا اقدامات خودسرانه ای انجام می دهند. افراد مبتلا به هذیان گزند و آسیب اغلب تندخود و عصبی هستند و گاهی در برابر کسانی که معتقدند دشمن ایشان هستند دست به خشونت می زنند.

نوع جسمی: وقتی مایه اصلی هذیان در مورد حواس و کارکرد بدنی فرد است. معمولا به اشکال مختلف دیده می شود. در شایع ترین شکل آن فرد معتقد است بدنش بوی خیلی بدی می دهد یا توسط هجوم حشرات دچار بیماری پوستی یا عفونی شده است، دچار انگل داخلی است، برخی از قسمت های بدنش بدریخت و زشت است یا بعضی از قسمت های بدنش کار نمی کنند.

نوع مختلط: وقتی برخی از هذیان های فوق وجود دارند ولی هیچ یک برتری ویژه ای نسبت به بقیه ندارند.

نوع نامعین: این زیرگروه وقتی به کار می رود که نوع باور هذیانی موجود را دقیقا نمی توان مشخص نمود یا در هیچ یک از گروه های توصیف شده فوق نمی گنجد (مثلا هذیان های انتساب بدون اجزاء خودبزرگ بینی یا گزند و آسیب).

با محتوای غریب: اگر هذیان های فرد مشخصا ناممکن و غیرقابل فهم هستند و از تجارب روزمره زندگی منشاء نگرفته باشند، غریب تلقی می شوند (مثلا وقتی بیمار فکر می کند بیگانه ای اعضای داخلی بدن وی را با شخص دیگری تعویض کرده است بدون این که زخم یا آثاری روی بدن وی باقی گذاشته باشد).

تشخیص افتراقی

اختلال وسواسی – جبری و اختلالات مرتبط، دلیریوم، اختلال عصبی شناختی عمده، اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال روان پریش ناشی ار دارو / مواد، اختلال اسکیزوفرنیفرم و اسکیزوفرنی، اختلال افسردگی و دوقطبی و اسکیزوافکتیو.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال هذیانی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال حرکالت قالبی Stereotypic Movement Disorder شامل رفتارهای حرکتی تکراری است که به طور واضحی بی هدف بوده و به نظر می رسد حالت غیر ارادی دارند. این رفتارها غالبا شامل حرکات موزون سر، دست ها و بدن هستند که عملکرد انطباقی آشکاری ندارند (بی فایده اند). این حرکات ممکن است با انجام اقداماتی متوقف شوند یا نشوند.

در بچه های با رشد طبیعی گاهی با توجه مستقیم به کودک و یا پرت کردن حواس وی این حرکات قطع می شوند. در کودکانی که دچار اختلال رشدی عصبی هستند پاسخ کمتری به چنین اقداماتی دیده می شود. در سایر موارد خود فرد تلاش می کند با اقداماتی از این رفتارها بکاهد (مثلا نشستن رو دست ها، پیچیدن لباس دور بازوها، یافتن وسیله ای محافظتی).

نیمرخ رفتاری هر فرد ویژگی های خودش را دارد و با دیگران فرق می کند و امضاء رفتاری او محسوب می شود. نمونه هایی از حرکات تکراری بدون آسیب عبارتند از: حرکات تنه به جلو و عقب، به هم کوبیدن یا چرخش دست ها، ضرب گرفتن یا تکان دادن انگشتان روی صورت، تکان دادن یا حرکات موجی بازوها و تکان دادن سر و غیره.

برخی از حرکات خودآسیبی عبارتند از: کوبش سر، سیلی زدن به صورت، انگشت کردن در چشم و گاز گزفتن دست ها، لب ها یا سایر قسمتهای بدن. در این میان انگشت کردن در چشم اهمیت زیادی دارد و بیشتر در کودکانی دیده می شود که نقایص بینایی دارند. ترکیب چند حرکت نیز دیده می شود (مانند حرکات رفت و برگشتی سر، عقب و جلو بردن تنه، تکان دادن مکرر یک زنجیر کوچک در جلوی صورت).

این حرکات تکراری گاهی چندین بار در طی روز تکرار می شود که از چند ثانیه تا چند دقیقه یا حتی طولانی تر ادامه می یابد. دفعات تکرار از چند بار در روز تا یک بار در عرض چند هفته متفاوت است. این رفتارها با توجه به موقعیتی که فرد در آن قرار دارد نیز تغییر می کنند: مثلا بسته به این که چه کاری انجام می دهد، یا وقتی هیجان زده، خسته، کسل یا مضطرب است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال حرکات قالبی بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: رفتارهای حرکتی ظاهرا بی فایده و تکراری که به نظر می رسد حالت جبری دارند (مانند تکان دادن یا حرکات موجی دست ها، جنباندن بدن، کوبش سر، گاز گزفتن خود و ضربه زدن به خود).

B: حرکات تکراری مزبور با کارکرد اجتماعی، تحصیلی یا سایر فعالیت های فرد تداخل داشته و می تواند سبب آسیب به خود گردد.

C: علایم در اوایل دوران رشد و نمو بروز می کنند.

D: رفتارهای حرکتی تکراری ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده یا بیماری عصبی نیست و با یک اختلال رشدی عصبی یا روانی دیگر بهتر توجیه نمی شود (مانند اختلال کندن مو “تریکوتیلومانیا”، اختلال وسواسی جبری).

شدت علایم

خفیف: علایم به راحتی توسط محرک های حسی یا انحراف توجه از بین می روند.

متوسط: اقدامات حفاظتی و مداخلات رفتاری اختصاصی برای کنترل علایم ضروری است.

شدید: نظارت مستمر و اقدامات حفاظتی برای پیشگیری از آسیب های جدی مورد نیاز است.

تشخیص افتراقی

حرکات ساده مربوط به رشد طبیعی در شیرخواری و خردسالی، اختلال طیف درخودماندگی، اختلالات تیک، اختلال وسواسی – جبری و اختلالات مرتبط، سایر بیماری های طبی و عصبی (مانند عادات و ادا و اطوار قالبی، دیسکینزی های دوره ای، کره ارثی خوش خیم)، مصرف داروهای خاص مانند آمفتامین و مسمومیت با آن.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال حرکات قالبی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.