اختلال دوقطبی ناشی از دارو/مواد Substance/Medication-Induced Bipolar and Related Disorder در مجموع مانند مانیا، هیپومانیا یا افسردگی است. یک استثناء کلیدی در تشخیص اختلال دوقطبی ناشی از دارو/مواد در مواقعی است که هیپومانیا یا مانیا پس از درمان با داروهای ضدافسردگی یا سایر درمان ها بروز می کنند و فراتر از اثرات فیزیولوژیک دارو ادامه می یابند؛ این حالت در واقع نشانگر یک اختلال دوقطبی اولیه و اصلی و نه ناشی از دارو است. همین نکته در کسانی که پس از درمان شوک الکتریکی (ECT) دچار علایم مانیا یا هیپومانیا می شوند که فراتر از اثرات فیزیولوژیک ECT ادامه می یابند، نیز صدق می کند و نباید در مورد آنها از تشخیص اختلال دوقطبی ناشی از مواد/دارو استفاده نمود.

گاهی عوارض جانبی برخی از داروهای ضدافسردگی و سایر داروهای روانگردان (مانند بی تابی، سراسیمگی) شبیه علایم اولیه سندرم مانیا به نظر می رسند ولی اصولا با علایم دوقطبی متفاوت و قابل افتراق هستند و برای تشخیص ملاک های اختلال دوقطبی کفایت نمی کنند. مفهوم این نکته این است که ملاک علایم مانیا / هیپومانیا اختصاصی است (سراسیمگی ساده معادل افزایش مشارکت در فعالیت های هدفمند نیست) و تعداد علایم لازم برای تشخیص گذاری (یک یا دو علامت کافی نیست) باید به اندازه کافی باشند. به ویژه در مواقعی که یک یا دو علامت غیراختصاصی مانند تحریک پذیری، بی تابی یا سراسیمگی در حین درمان با داروهای ضدافسردگی و در غیاب سندرم کامل یا هیپومانیا بروز می کنند نباید تشخیص اختلال دوقطبی را مطرح نمود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط ناشی از دارو/مواد بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: اختلال خلق بارز و مستمر که وجه غالب نمای بالینی اختلال را تشکیل می دهد و خصوصیت اصلی آن را خلق بالا، منبسط یا تحریک پذیر با یا بدون خلق افسرده یا کاهش مشخص علائق یا لذات در تمام یا نزدیک به تمام فعالیت ها، تشکیل می دهد.

B: با توجه به شرح حال، معاینات جسمی یا یافته های آزمایشگاهی شواهدی از هر دو مورد (۱) و (۲) دیده می شود:

۱) علایم موجود در ملاک A در حین یا بلافاصله پس از مسمومیت یا مجرومیت مواد و یا مصرف دارو ایجاد شده است.

۲) ماده یا داروی مصرفی، توانایی و ظرفیت بوجود آوردن علایم ملاک A را دارد.

C: آشفتگی حاضر توسط اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط که ناشی از دارو/مواد نیستند بهتر توجیه نمی شود. شواهد وجود یک اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط مستقل از موارد زیر به دست می آیند:

– وجود علایم قبل از شروع مصرف دارو/مواد

– تداوم علایم برای یک دوره زمانی قابل توجه (مثلا حدود یک ماه) پس از قطع ناگهانی مواد یا مسمومیت شدید

– شواهد دیگری که نشان دهنده یک اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط مستقل از مصرف دارو / مواد است (مانند سابقه وجود حملات متعدد اختلال که ارتباطی به دارو / مواد ندارند)

D: اختلال حاضر منحصرا در دوره دلیریوم رخ نداده است

E: اختلال موجب ناراحتی بارز بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های مهم کاری فرد شده است.

تشخیص افتراقی

اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط ناشی از دارو/مواد باید از سایر انواع اختلال دوقطبی، مسمومیت مواد یا دلیریوم ناشی از مواد و عوارض جانبی داروها افتراق داده شود.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دوقطبی ناشی از دارو/مواد اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال صوت گفتار Speech Sound Disorder: تولید صوت گفتار یعنی ادای روشن واج ها (یعنی هر یک از اصوات) که در ترکیب با هم کلمات گویشی را ایجاد می کنند. ادای صحیح اصوات گفتار هم به سیستم آواسازی اصوات گفتار و هم به توانایی هماهنگ کردن حرکات عضلات تکلمی (مانند فک، زبان و لب ها) با تنفس و آواگری برای صحبت کردن نیاز دارد. کودکان مبتلا به مشکلات تولید گفتار ممکن است به درجات مختلفی دچار نقصان سیستم آواسازی لازم در تولید گفتار یا توانایی کافی هماهنگی حرکتی لازم در تولید کلمات باشند.

اختلال صوت گفتار اختلالی ناهمگن است و سازوکارهای متفاوتی زیر ساخت های آن را تشکیل می دهند مانند اختلال آواشناختی یا اختلال تلفظ. اختلال صوت گفتار وقتی قابل تشخیص است که تولید اصوات گفتارها با آنچه مورد انتظار سن کودک است مطابقت ندارد و به دلیل اختلالات جسمی، ساختاری، عصبی یا شنوایی ایجاد نشده است. گفتار کودکانی که رشد طبیعی دارند باید در سن ۴ سالگی قابل فهم و واضح باشد این در حالی است که در سن ۲ سالگی گفتار ۵۰ درصد آنها غیرقابل فهم است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال صوت گفتار بایستی 4 ملاک زیر درنظر گرفته شود:

A: اِشکال مستمر تولید اصوات گفتار در حدی که قابل فهم بودن گفتار را به هم می زند یا انتقال کلامی پیغام ها را مختل می سازد.

B: محدودیت های ارتباطی مؤثر ناشی از این اختلال سبب می شود که یک یا چند مورد از موارد زیر مختل شود: مشارکت اجتماعی، پیشرفت تحصیلی یا کارکرد شغلی.

C: شروع علایم در اوایل دوره رشد است.

D: این مشکلات قابل انتساب به بیماری مادرزادی یا اکتسابی دیگری مانند فلج مغزی، شکاف کام، کری یا کم شنوایی، صدمات مغزی ناشی از ضربه یا سایر بیماری های طبی و عصبی نیست.

تشخیص افتراقی

تفاوت های طبیعی گفتار، مشکلات شنوایی یا سایر حواس، نقایص ساختاری، دیزارتری (نارساگویی)، گنگی انتخابی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال صوت گفتار اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال کم توجهی – بیش فعالی Attention – Deficit / Hyperactivity Disorder ADHD الگوی مستمر بی توجهی و / یا بیش فعالی – تکانشگری است که با کارکرد و رشد فرد تداخل دارد. بی توجهی ADHD خود را در رفتارهایی مانند نیمه کاره گذاشتن کارها، نداشتن پشتکار، مشکل حفظ تمرکز و نابسامان بودن آشکار می سازد که البته ناشی از نافرمانی یا عدم درک مطلب نیست.

بیش فعالی به افزایش فعالیت های حرکتی (دویدن و جست و خیز کردن کودک) در مواقع نامناسب، یا وول خوردن زیاد، بازی با انگشتان، یا پرحرفی اطلاق می شود. بیش فعالی در بزرگسالان می تواند به شکل بی قراری شدید یا خسته کردن دیگران با فعالیت هایشان بروز نماید.

تکانشی عمل کردن یعنی اعمال عجولانه ای بدون هیچ گونه فکر و ملاحظه ای انجام می گیرند و می تواند سبب آسیب به فرد گردد (مانند بی احتیاطی در عبور از خیابان). تکانش گری می تواند بازتاب تمایل به برای پاداش های فوری و عدم توانایی در به تأخیر انداختن ارضا باشد. رفتارهای تکانشی می تواند به شکل دخالت های اجتماعی (قطع زیاده از حد کلام دیگران) و یا تصمیم گیری های مهم بدون اندیشیدن به پیامدهای درازمدت آن (مانند پذیرش شغل بدون کسب اطلاعات کافی راجع به آن) بروز نماید.

ADHD در کودکی شروع می شود. ضرورت وجود چند علامت آن قبل از سن ۱۲ سالگی نشانگر این موضوع است که تظاهرات بالینی دوران کودکی اهمیت زیادی دارند. در عین حال به این دلیل سن شروع کمتری برای بروز علایم تعیین نشده که اثبات دقیق گذشته نگر علایم کودکی کار دشواری است. به خاطر آوردن علایم دوران کودکی فرد در بزرگسالی زیاد قابل اعتماد نیست و فقط برای اخذ اطلاعات کمکی مفید است.

تظاهرات اختلال باید در بیش از یک موقعیت و مکان وجود داشته باشد (مثلا خانه، مدرسه و یا محل کار). اثبات وجود علایم مهم اختلال در مکان های مختلف بدون کمک افراد مطلعی که او را در چنین محل هایی دیده اند امکان ندارد. معمولا علایم با توجه به بستر موجود موقعیت های مختلف، فرق خواهند داشت.

در موارد زیر ممکن است نشانه های اختلال کاهش یابند:

• به دنبال دریافت پاداش های مکرر به خاطر رفتارهای مناسب
• هنگام نظارت دقیق
• در مکان های جدید
• شرکت در فعالیت های مورد علاقه
• داشتن محرک های خارجی پیوسته (مثلا از طریق نمایشگرهای الکترونیکی)
• تعامل در موقعیت های تک به تک (مانند مطب بالینگر)

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال کم توجهی / بیش فعالی (ADHD) بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: الگوی مداوم بی توجهی و/ یا بیش فعالی – تکانشگری که با کارکرد یا رشد فرد تداخل داشته باشد که با (۱) و/ یا (۲) مشخص می شود:

۱- بی توجهی: حداقل ۶ مورد از علایم زیر حداقل ۶ ماه طول کشیده و شدت آنها به حدی است که با سطح رشد ناهماهنگ است و روی فعالیت های اجتماعی، شغلی یا تحصیلی فرد تأثیر مستقیم منفی گذاشته باشد.

توجه: علایم صرفا بازتاب یک رفتار مقابله ای، نافرمانی، مخالفت جویی یا عدم درک وظایف محوله یا دستورات داده شده نیست. در نوجوانان و بزرگسالان (سن ۱۷ سال به بالا) وجود ۵ علامت از علایم زیر ضروری است.

a: اغلب قادر نیست به جزئیات توجه دقیق داشته باشد و در تکالیف تحصیلی، شغلی و یا سایر فعالیت ها خطاهایی ناشی از بی توجهی از وی سر می زند، (مانند نادیده گرفتن یا عدم توجه به جزئیات، عدم انجام صحیح کارها).

b: اغلب در حفظ توجه بر روی تکالیف یا فعالیت های مربوط به بازی ها مشکل دارد (مثلا مشکل حفظ تمرکز در حین سخنرانی، مکالمات، یا مطالعه طولانی).

c: اغلب وقتی مستقیم با او صحبت می شود به نظر می رسد که گوش نمی دهد (مثلا به نظر می رسد حواسش جای دیگری است، حتی در هنگام عدم وجود هرگونه عامل حواسپرتی).

d: اغلب دستورالعمل ها را دنبال نمی کند و قادر نیست تکالیف مدرسه، مسئولیت ها یا وظایف شغلی اش را به پایان برساند (مثلا کارها را شروع می کند ولی به سرعت تمرکزش را از دست می دهد و نیمه کاره رها می کند).

e: اغلب در ساماندهی کارها و فعالیت هایش مشکل دارد (برای مثال: مشکل در مدیریت تکالیف متوالی، مشکل در نگهداری منظم اشیاء و متعلقات شخصی، بی نظمی در کارها، مدیریت زمانی ضعیف، عدم انجام امور در موعد مقرر).

f: اغلب از تکالیفی که نیازمند فعالیت ذهنی مستمر است دوری می کند، نفرت دارد و یا نسبت به انجام آنها بی میل است (مانند کارهای مدرسه یا کارهای منزل، در نوجوانان و بزرگسالان تهیه گزارش ها، تکمیل کردن فرم ها، مرور مقالات طولانی).

g: اغلب وسایل لازم برای انجام تکالیف یا فعالیت ها را گم می کند (مانند وسایل مدرسه، مداد، کتاب، ابزارآلات، کیف پول، کلید، کاغذ یادداشت، عینک، تلفن همراه).

h: با محرک های خارجی به راحتی حواسش پرت می شود (در نوجوانان بزرگ تر و بالغین می تواند شامل افکار غیر مرتبط هم باشد).

i: فراموشکاری در انجام کارهای روزمره (مانند انجام کارهای منزل، پیغام رساندن، در نوجوانان بزرگ تر و بزرگسالان جواب تلفن دادن، پرداخت قبوض، سر قرار حاضر شدن).

۲- بیش فعالی و تکانشگری: حداقل ۶ مورد از علایم زیر برای حداقل 6 ماه در حدی که با سطح رشدی فرد تطابق نداشته باشد، تداوم داشته و روی فعالیت های اجتماعی، شغلی یا تحصیلی وی تأثیر مستقیم منفی گذاشته باشد.

توجه: علایم موجود صرفا بازتاب یک رفتار مقابله ای، نافرمانی، مخالفت جویی یا عدم درک دستورات یا وظایف محوله نیست. در نوجوانان و بزرگسالان (سن ۱۷ سال به بالا) حداقل ۵ علامت کافی است.

a: اغلب روی صندلی وول می خورد، با دست ها یا پاهایش ور می رود و یا آنها را تکان می دهد.

b: اغلب در مواقعی که لازم است سر جای خود بنشیند صندلی را ترک می کند (مثلا سر کلاس، مطب، محل کار یا سایر مکان هایی که لازم است برای مدتی بنشیند).

c: اغلب در مکان هایی که مناسبتی ندارد می دود یا از در و دیوار بالا می رود (توجه: در نوجوانان و بالغین می تواند محدود به بی قراری باشد).

d: اغلب نمی تواند بی سر و صدا به بازی و سایر فعالیت های تفرحی بپردازد.

e: اغلب در حال حرکت است و به نظر می رسد موتوری به حرکتش وامی دارد (مثلا قادر نیست یک جا ثابت بماند و اگر مدتی طولانی یک جا بماند احساس ناراحتی می کند مثلا در رستوران و ملاقات ها. ممکن است دیگران احساس کنند بی قرار است و یا نمی توانند پا به پای وی بمانند).

f: اغلب زیاد حرف می زند.

g: اغلب قبل از پایان سؤال جواب را می پراند (مثلا جمله دیگران را تکمیل می کند و در مکالمات اجازه صحبت به طرف مقابل نمی دهد و مابین حرف هایش می پرد).

h: اغلب قادر به انتظار کشیدن برای نوبت نیست (مانند موقعی که در صف قرار دارد).

i: اغلب وسط حرف دیگران می پرد و فعالیت شان را قطع می کند (مثلا وسط مکالمات، بازی ها یا کارها داخل می شود، ممکن است از وسایل دیگران بدون اجازه استفاده کند. در نوجوانان و بالغین ممکن است در کار دیگران مداخله و کار را از دستشان بگیرند).

B: چندین علامت بی توجهی یا بیش فعالی – تکانشگری قبل از سن ۱۲ سالگی دیده می شود.

C: چندین علامت بی توجهی یا بیش فعالی – تکانشگری در بیش از یک موقعیت و محل دیده می شود (مثلا در منزل، مدرسه یا کار، با دوستان یا بستگان و یا سایر فعالیت ها).

D: شواهد آشکاری وجود دارد که این علایم سبب تداخل یا افت کیفیت کارکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی فرد شده اند.

E: علایم منحصرا در جریان اسکیزوفرنی یا یک اختلال روان پریشی دیگر روی نداده و اختلال روانی دیگری آن را بهتر توجیه نمی کند. (مانند اختلال خلقی، اختلال اضطرابی، اختلال تجزیه ای، اختلال شخصیت، مسمومیت یا محرومیت مواد).

طبقات تشخیصی

با تظاهرات مرکب: اگر در ۶ ماه گذشته هم ملاک A1 (بی توجهی) و هم ملاک A2 (بیش فعالی – تکانشگری) وجود داشته است.

عمدتا با تظاهرات بی توجهی: اگر در ۶ ماه گذشته ملاک A1 (بی توجهی) کاملا وجود داشته ولی ملاک A2 (بیش فعالی – تکانشگری) دیده نمی شود.

عمدتا با تظاهرات بیش فعالی – تکانشگری: اگر در ۶ ماه گذشته علایم ملاک A2 (بیش فعالی – تکانشگری) به طور کامل برآورده می شوند ولی ملاک های A1 (بی توجهی) وجود ندارند.

در بهبودی نسبی: وقتی ملاک های تشخیصی قبلا کامل بوده ولی در ۶ ماه گذشته ملاک ها کمتر از حد لازم تشخیصی بوده اند و با این وجود هنوز بر کارکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی فرد تأثیر منفی می گذارند.

شدت فعلی علایم

خفیف: علایم موجود چندان بیشتر (بیشتر از حد لازم) تشخیص گذاری نیستند و تأثیر منفی آنها بر کارکرد اجتماعی، شغلی فرد خیلی خفیف است.

متوسط: علایم و افت کارکرد بین حد خفیف و شدید است.

شدید: تعداد علایم از حد لازم تشخیص گذاری خیلی بیشتر است، یا چند علامت خاص هنوز شدید هستند یا علایم سبب افت بارز کارکرد اجتماعی یا شغلی فرد شده اند.

تشخیص افتراقی

اختلال نافرمانی مقابله جویانه، اختلال انفجاری متناوب، سایراختلالات رشدی عصبی، اختلال یادگیری اختصاصی، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوشی)، اختلال طیف درخودماندگی، اختلال دلبستگی واکنشی، اختلالات اضطرابی، اختلالات افسردگی، اختلال دوقطبی، اختلال کژتنطیمی خلقی ایذایی، اختلالات مصرف مواد، اختلالات شخصیت، اختلالات روان پریشی، علایم ADHD ناشی از داروها، اختلالات عصبی شناختی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید:

نوشته اختلال کم توجهی – بیش فعالی ADHD اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال هماهنگی رشدی Developmental Coordination Disorder با ترکیب بالینی شرح حال (رشد و نمو و طبی)، معاینه بالینی، گزارش مدرسه یا محل کار، و ارزیابی بیمار با کمک آزمون های روان سنجی استاندارد متناسب با فرهنگ فرد امکان پذیر است. علایم ناشی از اختلال مهارت هایی که نیازمند هماهنگی حرکتی است بستگی به سن دارد.

خردسالان با تأخیر به شاخص های اصلی حرکتی رشد می رسند (مانند نشستن، خزیدن، راه رفتن) گرچه بسیاری از آنها در رسیدن به این مهارت ها مشکلی ندارند. معمولا این خردسالان در یادگیری مهارت هایی مانند بالا یا پایین رفتن از پله ها، رکاب زدن، بستن دکمه لباس، تکمیل جورچین و بستن زیپ نیز مشکل دارند. حتی در مواقعی که مهارت های فوق را یاد می گیرند نسبت به همسالان خود، آنها را با ناشی گری، کندی و بی دقتی انجام می دهند.

تظاهرات اختلال در بچه های بزرگ تر و بزرگسالان به صورت بی دقتی و کندی در جنبه های حرکتی کارهایی مانند تکمیل جورچین ها، مدل سازی، بازی های با توپ (به خصوص به صورت گروهی)، دست خط، تایپ کردن، رانندگی یا مهارت های مراقبت از خود بروز می کند. از دیگر عباراتی که برای توصیف این اختلال به کار می روند می توان به کژکنشی Dyspraxia دوران کودکی، اختلال رشدی اختصاصی عملکرد حرکتی و سندرم کودک دست و پا چلفتی اشاره نمود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال هماهنگی رشدی ۴ ملاک زیر بایستی در نظر گرفته شود:

A: یادگیری و انجام مهارت های حرکتی هماهنگ به میزان قابل توجهی کمتر از حد انتظار بر اساس سن تقویمی فرد و فرصت های موجود برای یادگیری مهارت و به کارگیری آن است. این مشکلات به صورت دست و پا چلفتی بودن (مانند انداختن یا برخورد با اجسام) و یا کندی و بی دقتی در انجام مهارت های حرکتی (مانند گرفتن اجسام، استفاده از قیچی و قاشق و چنگال، دست خط، دوچرخه سواری، ورزش ها) تظاهر می کند.

B: افت مهارت های حرکتی ملاک A به شکلی مستمر و بارز با فعالیت های روزمره متناسب با سن بیمار تداخل دارد (مانند مراقبت از خود و حفظ سلامتی) و روی کارکرد تحصیلی/مدرسه، کارکرد شغلی و آمادگی برای آن، تفریح و بازی وی تأثیر می گذارد.

C: شروع علایم در اوایل دوران رشد است.

D: نقایص موجود در مهارت های حرکتی توسط کم توانی ذهنی یا مشکلات بینایی بهتر توجیه نمی شود و مربوط به یک بیماری عصبی مؤثر بر حرکت (مانند فلج مغزی، دیستروفی عضلانی، بیماری اضمحلالی) نیست.

تشخیص افتراقی

اختلالات حرکتی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوشی)، اختلال کم توجهی – بیش فعالی، اختلال طیف درخودماندگی، سندرم بیش حرکتی مفاصل.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال هماهنگی رشدی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلالات تیک Tic Disorders از چهار طبقه تشخیصی تشکیل شده اند: اختلال توره، اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن)، اختلال تیک گذرا و سایر اختلالات تیک معین و اختلال تیک نامعین. تشخیص انواع اختلالات تیک بر مبنای وجود تیک های حرکتی و/یا صوتی، مدت علایم تیک، سن شروع و عدم وجود هر علت شناخته شده دیگری مانند یک بیماری طبی دیگر یا مصرف مواد است.

اختلالات تیک به ترتیب اهمیت ردیف شده اند (اختلال توره، سپس اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن)، اختلال تیک گذرا و نهایتا سایر اختلالات تیک معین و اختلال تیک نامعین) یعنی هرگاه یک اختلال تیک تشخیص داده شد، دیگر تشخیص های طبقه پایین تر از آن را نمی توان انتخاب نمود.

حرکات یا اصوات ناگهانی، سریع، تکراری و ناموزون را تیک می نامند. ابتلای بیمار به اشکال مختلف تیک در سیر بیماری امری شایع است ولی در دوره خاص شکل تیک های موجود کاملا ویژه و مشخص است. گرچه تیک می تواند تقریبا در تمام گروه عضلات یا صداها دیده شود ولی برخی علایم مانند پلک زدن یا صاف کردن گلو در بین افراد مبتلا شایع تر است. معمولا به نظر می رسد تیک غیر ارادی است ولی فرد قادر است آن را برای زمان های متفاوتی به صورت ارادی کنترل نماید.

تیک هم به صورت ساده و هم پیچیده دیده می شود. مدت تیک های حرکتی ساده خیلی کوتاه است (مثلا در حد صدم ثانیه) و می تواند شامل پلک زدن، بالا انداختن شانه و باز شدن اندام ها باشد. تیک های صوتی ساده شامل صاف کردن گلو، بالا کشیدن بینی و خرناس کشیدن (اغلب به دلیل انقباض دیافراگم یا عضلات حلق دهانی) است.

تیک های حرکتی پیچیده (مرکب) زمان طولانی تری داشته (مثلا چند ثانیه) و اغلب شامل ترکیب چند تیک ساده مانند چرخش سر همزمان با بالا انداختن شانه است. تیک های مرکب گاهی هدفمند به نظر می رسند مانند نمایش های جنسی یا مستهجن تیک گونه (Copropraxia) یا تقلید تیک گونه حرکات دیگر افراد (پژواک کردار). به همین شکل تیک های حرکتی پیچیده شامل تکرار اصوات و کلمات خود فرد (مکرر گویی Palilalia). تکرار آخرین کلمه یا عبارت شنیده شده (واگویی یا پژواک کلام)، یا ادای ناگهانی کلمات ناپسند اجتماعی مانند کلمات مستهجن یا دشنام های قومی و نژادی یا مذهبی (هرزه گویی) است. در مورد هرزه گویی باید این نکته مهم را به خاطر داشت که این کلمات ناگهانی، بلند و تیز یا غرغرگونه بیان می شود و فاقد لحنی شبیه دشنام هایی است که حین درگیری های بین فردی رد و بدل می شود.

ملاک های تشخیصی

نکته: تیک حرکات یا اصوات ناگهانی، سریع، تکراری و ناموزون هستند.

الف) اختلال توره: برای تشخیص این اختلال بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: هم تیک های متعدد حرکتی و حداقل یک تیک صوتی باید در دوره ای از بیماری وجود داشته باشند. البته هم زمانی آنها لزومی ندارد.

B: دفعات تیک کم و زیاد می شود ولی پس از بروز اولین تیک حداقل به مدت یک سال ادامه داشته اند.

C: سن شروع تیک قبل از ۱۸ سالگی است.

D: اختلال مزبور مرتبط با اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری هانتینگتون، آنسفالیت پس از بیماری ویروسی) نیست.

ب) اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن): برای تشخیص این اختلال بایستی 5 ملاک زیر در نظر گرفته شوند:

A: تیک های منفرد یا متعدد حرکتی یا صوتی که در دوره ای از بیماری وجود داشته اند ولی هر دو آنها (حرکتی و صوتی) وجود نداشته اند.

B: ذفعات تیک کم و زیاد می شود ولی پس از بروز اولین تیک حداقل یک سال ادامه داشته اند.

C: سن شروع قبل از ۱۸ سالگی است.

D: اختلال مزبور مرتبط با اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری هانتینگتون، آنسفالیت پس از بیماری ویروسی) نیست.

E: ملاک های اختلال توره هیچ گاه احراز نشده است.

نکته: مشخص شود: فقط با تیک های حرکتی / فقط با تیک های صوتی.

ج) اختلال تیک گذرا: برای تشخیص این اختلال بایستی 5 ملاک زیر در نظر گرفته شوند:

A: تیک های منفرد یا متعدد حرکتی یا صوتی.

B: تداوم تیک ها از زمان بروز اولین تیک کمتر از یک سال است.

C: سن شروع قبل از ۱۸ سالگی است.

D: اختلال مزبور مرتبط با اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری هانتینگتون، آنسفالیت پس از بیماری ویروسی) نیست.

E: هیچگاه ملاک های تشخیصی اختلال توره یا اختلال تیک حرکتی یا صوتی مداوم (مزمن) احراز نشده است.

د) سایر اختلالات تیک معین

این طبقه تشخیصی برای مواردی به کار می رود که علایم مشخصه اختلال تیکی که ناراحتی بالینی قابل توجه و یا اختلال در کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های مهم کارکرد فرد ایجاد می کند، وجود دارد ولی ملاک های تشخیصی هیچ یک از اختلالات تیک یا اختلال دیگری در طبقه تشخیصی اختلالات رشدی عصبی را به طور کامل برآورده نمی کند. طبقه تشخیصی سایر اختلالات معین را بالینگر وقتی به کار می برد که قصد دارد دلیل خاصی را برای این که چرا تظاهرات موجود واجد تمام ملاک های تشخیصی اختلالات تیک یا هر اختلال رشدی عصبی دیگری نیست، عنوان نماید. برای این کار در ابتدا اسم گروه (سایر اختلالات تیک معین) و به دنبال آن دلیل خاص مذکور را ذکر می نماید (مثلا با شروع پس از ۱۸ سالگی).

ه) اختلال تیک نامعین

این طبقه در مواردی به کار می رود که علایم مشخص تیک وجود دارد و سبب ناراحتی قابل توجه بالینی و افت کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های کارکردی فرد شده است ولی ملاک های تشخیصی اختلال تیک یا هر اختلال رشدی عصبی دیگری را به طور کامل در بر نمی گیرد. هنگامی که بالینگر قصد ندارد دلیل خاصی را برای اینکه چرا تظاهرات موجود، ملاک های تشخیصی اختلالات فوق را کامل نمی کند و در مواردی که اطلاعات موجود برای اتخاذ تشخیص قطعی کافی نیست از تشخیص اختلال تیک نامعین استفاده می شود.

تشخیص افتراقی

حرکات غیرطبیعی که ممکن است همراه سایر بیماری های طبی و اختلالات حرکات قالبی دیده شود، دیسکینزی های حمله ای ناشی از مواد، میوکلونوس، اختلال وسواسی – جبری و اختلالات مرتبط.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلالات تیک اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.