اختلال دوقطبی ناشی از یک بیماری طبی دیگر Bipolar and Related Disorder Due to Another Medical Conditiom شامل یک دوره مستمر و برجسته خلق ناهنجار بالا، منبسط یا تحریک پذیر به اضافه افزایش ناهنجار انرژی و فعالیتی است که وجه غالب چهره بالینی حاضر را تشکیل می دهد و قابل انتساب به یک بیماری طبی دیگر است. در اغلب موارد نمای هیپومانیا یا مانیا در اوایل تظاهر بیماری طبی بروز می کند (یعنی ظرف ۶ ماه نخست)، اما استثناهایی هم وجود دارد به خصوص در بیماری های طبی مزمن که در حین تشدید یا عود ممکن است نمای مانیا یا هیپومانیا دیده شود.

توجه داشته باشید در مواردی که علایم مانیا یا هیپومانیا قبل از بروز بیماری طبی وجود داشته اند نباید از این تشخیص استفاده کرد و یک اختلال دوقطبی اولیه تشخیص مناسب تری است (مگر در شرایط غیر معمولی که در آن تمام حملات قبلی مانیا یا هیپومانیا (و یا اگر فقط یک حمله قبلی وجود داشته، همان دوره قبلی) مرتبط با اثرات دارو یا مواد بوده باشد.)

تشخیص این اختلال در دوره دلیریوم مطرح نمی شود. [در ضمن] علایم مانیا یا هیپومانیای موجود در این اختلال باید موجب ناراحتی بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های مهم کاری فرد شوند.

ملاکهای تشخیصی

برای تشخیص اختلال دوقطبی و اختللات ناشی از یک بیماری طبی دیگر بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک دوره مداوم و قابل توجه ناهنجار خلق بالا، منبسط یا تحریک پذیر و افزایش ناهنجار فعالیت یا انرژی فرد که وجه غالب نمای بالینی را تشکیل می دهند. 

B: شواهد به دست آمده از شرح حال، معاینه جسمی یا یافته های آزمایشگاهی نشان می دهند که اختلال موجود ناشی از پیامدهای مسنقیم آسیب شناختی یک اختلال طبی دیگر است.

C: یک بیماری روانی دیگر توجیه بهتری برای اختلال موجود نیست.

D: اختلال موجود منحصرا در دوره دلیریوم به وقوع نپیوسته است.

E: اختلال حاضر موجب ناراحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد احتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کاری فرد شده است و یا برای پیشگیری از آسیب به خود یا دیگران بستری کردن بیمار ضرورت دارد یا ویژگی های روان پریشی وجود دارند.

تشخیص افتراقی

علامت دلیریوم، کاتاتونیا و اضطراب حاد، علایم افسردگی یا مانیای ناشی از دارو.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دوقطبی ناشی از یک بیماری طبی دیگر اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اسکیزوفرنیا Schizophrenia شامل مجموعه علایم شاخصی است که طیف گسترده ای از کژکاری های شناختی، رفتاری و هیجانی را دربرمی گیرند ولی هیچ علامت خاصی شناسه اسکیزوفرنیی محسوب نمی شود. تشخیص اسکیزوفرنیا با توجه به مجموعه ای از علایم و نشانه ها و افت کارکرد اجتماعی یا شغلی مرتبط با آنها معلوم می شود. از آنجا که اسکیزوفرنیا یک سندرم بالینی ناهمگون است، علایم بالینی در افراد مختلف مبتلا تفاوت عمده ای با یکدیگر دارند.

حداقل باید ۲ علامت از علایم ملاک A برای بخش قابل توجهی از دوره یک ماهه (یا طولانی تر) وجود داشته باشند و بروز بارز هذیان ها (ملاک ۱ A)، توهمات (ملاک ۲ A) یا گفتار نابسامان (آشفته) (ملاک ۳ A)، یکی از این دو علامت را تشکیل دهد. رفتارهای نابسامان بارز یا کاتاتونیک (ملاک ۴ A) و علایم منفی (ملاک ۵ A) نیز دیده می شوند.

در مواقعی که مرحله حاد علایم در اثر درمان موفق در طی یک ماه بهبودی می یابد اگر برآورد بالینگر نشانگر این است که علایم در صورت عدم درمان تداوم می یافتند، هنوز هم ملاک A کامل شده است.

اسکیزوفرنیا دربرگیرنده تنزل کارکرد فرد در یک یا چند زمینه عمده زندگی است (ملاک B). اگر اختلال در دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده است، سطح کارکردی مورد انتظار به دست نمی آید. مقایسه فرد با خواهران و برادران سالمش سودمند است. کژکاری های موجود در بخش اعظمی از دوران سیر بیماری تداوم می یابند و به نظر نمی رسد پیامدهای مستقیم یک علامت خاص باشند. بی ارادگی (یعنی کاهش سائق پیگیری فعالیت های هدفمند، ملاک ۵ A) با اختلال عملکرد اجتماعی توصیف شده در ملاک B مربوط است.

برخی از علایم اختلال باید حداقل برای ۶ ماه ادامه یابند (ملاک C). در اکثر موارد علایم مقدماتی به مرحله حاد تبدیل می شوند و علایم باقیه ای نیز به دنبال آنها مشاهده می شود، خصوصیت دوره باقیه ای وجود اَشکال خفیف یا تحت آستانه ای هذیان ها یا توهمات است. به علاوه انواع متنوعی از باورهای غیرعادی و عجیب در بیماران مبتلا مشاهده می شود که در زمره هذیان ها نمی گنجند (مثلا افکار انتساب یا تفکر جادویی)، تجارب ادراکی غیرعادی نیز در این بیماران شایع است (مانند احساس وجود شخصی نامرئی).

گرچه در مجموع گفتارشان قابل فهم است ولی می تواند مبهم باشد و گاهی رفتارشان غیرعادی است ولی به شکل بارزی آشفته نیست (مثلا صحبت زیر لب در اماکن عمومی). علایم منفی در مراحل مقدماتی و باقیه ای شایع و گاهی شدید هستند. اشخاصی که از نظر اجتماعی فعال بوده اند، گوشه گیر می شوند و از فعالیت های قبلی خود دست می کشند. چنین علایمی معمولا نخستین نشانه بروز بیماری است.

علایم خلقی و حملات کامل خلقی در اسکیزوفرنی زیاد دیده می شود و می تواند همزمان با مرحله فعال علایم بروز نماید. به هر حال برای افتراق اسکیزوفرنی از اختلال خلقی روان پریشانه، وجود هذیان یا توهم در غیاب حملات خلقی ضروری است. به علاوه مجموع حملات خلقی به وقوع پیوسته در مقایسه با کل دوره های فعال و باقیه ای اسکیزوفرنی بخش کوچکی از آن را تشکیل می دهند.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی زیر، برای تصمیم گیری تشخیصی و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوره شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

A: دو (یا چند) تا از علایم زیر که هر کدام در بخش قابل توجهی از یک دوره یک ماهه (یا کمتر، اگر درمان موفق بوده است) وجود داشته اند. وجود حداقل یکی از علایم ۱، ۲ یا ۳ ضروری است:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مثلا خارج شدن یا بی ربط گویی مکرر)

۴- رفتار آشفته بارز یا کاتاتونیک

۵- علایم منفی (یعنی کاهش ابراز هیجانات و یا بی ارادگی)

B: در بخش قابل توجهی از زمان شروع علایم، سطح کارکرد فرد در یک یا چند زمینه عمده مانند شغل، روابط بین فردی، یا مراقبت فردی به شکل قابل ملاحظه ای به سطحی پایین تر از قبل بیماری تنزل پیدا می کند (در صورتی که اختلال از دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده باشد، فرد به سطح مورد انتظار پیشرفت های تحصیلی، شغلی یا بین فردی نخواهد رسید).

C: نشانه های مداوم اختلال حداقل به مدت ۶ ماه ادامه پیدا می کنند. در این دوره ۶ ماهه باید علایم مطابق ملاک تشخیصی A (علایم مرحله فعال) به مدت حداقل یک ماه (در صورت درمان موفقیت آمیز، کوتاه تر) وجود داشته باشند و می تواند شامل دوره علایم مقدماتی یا باقیه ای نیز باشد. طی مرحله مقدماتی یا باقیه ای، نشانه های اختلال اغلب فقط به صورت علایم منفی هستند و یا ممکن است دو یا چند علامت از ملاک تشخیصی A به شکل خفیف مشاهده گردد (مثلا باورهای عجیب، تجارب ادراکی غیرعادی).

D: بر اساس یکی از دلایل زیر اختلال اسکیزوافکتیو و افسردگی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشی کنار گذاشته اند:

۱- هیچ دوره افسردگی اساسی یا مانیا همزمان با مرحله علایم فعال رخ نداده است.

۲- در صورت بروز حملات خلقی در حین مرحله علایم فعال، مدت کلی این حملات در مقایسه با مجموع دوره های فعال و باقیه ای بیماری کوتاه است.

E: این اختلال به دلیل اثرات مستقیم فیزیولوژیک مصرف یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، دارو) یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

F: اگر سابقه اختلال طیف درخودماندگی یا یک اختلال ارتباطی دوران کودکی وجود دارد، تشخیص اضافی اسکیزوفرنی تنها زمانی مطرح می شود که هذیان ها یا توهمات بارز به اضافه سایر علایم ضروری اسکیزوفرنی نیز در مدت حداقل یک ماه (در صورت درمان موفقیت آمیز، کمتر) وجود داشته باشند.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی همراه با علایم روان پریشانه یا کاتاتونیک، اختلال اسکیزوافکتیو، اختلال اسکیزوفرنی فرم و روان پریشی گذرا، اختلال هذیانی، اختلال شخصیت اسکیزوتایپی، اختلال OCD و بدریخت انگاری بدن، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال طیف درخودماندگی یا اختلال ارتباط، سایر اختلالات روانی همراه با حملات روان پریشی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اسکیزوفرنیا اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

فنون شناخت درمانی

نویسنده: رابرت لیهی

ترجمه: دکتر لادن فتی، شیما شکیبا، شهرزاد طهماسبی مرادی، حسین ناصری، کاوه ضیایی

ناشر: دانژه

درمان شناختی – رفتاری، درمانی کوتاه مدت، برخوردار از پشتوانه پژوشی قوی و قابل استناد است. اثربخشی، کاربردی و مقرون به صرفه بودن این روش درمانی در حوزه های متعدد اختلالات روانی نشان داده شده است. این توانمندی ها مرهون فنون مورد استفاده در این رویکرد درمانی است. در این کتاب، علاوه بر توضیح هر فن، یک گفتگوی درمانی برای نمایش آن، برگه های کار مورد استفاده بیمار برای انجام تکالیف، هم در متن کتاب و هم به شکل لوح فشرده ارائه شده است. توصیف مشکلات احتمالی که درمانگر با آن روبرو می شود و نحوه مقابله با آن، ارائه نمونه هایی از جلسات درمان دو مشکل رایج یعنی انتقاد از خویشتن و نیاز به تأیید دیگران و نیز ارائه چندین پرسشنامه مورد استفاده در کار بالینی، از جمله مباحث کتاب است. خواندن این اثر به تمامی دانشجویان و دانش آموختگان حوزه های مختلف بهداشت روان توصیه می شود.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته کتاب: فنون شناخت درمانی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.