ویژگی اصلی اختلال اضطراب جدایی Separation Anxiety Disorder ترس و نگرانی مفرط از جدایی از منزل و افراد دلبسته است. اضطراب موجود شدیدتر از آن چیزی است که بر اساس سطح رشدی فرد انتظار می رود. افراد مبتلا به اضطراب جدایی علایمی دارند که حداقل سه مورد از ملاکهای زیر را برآورده می کند:

این افراد ناراحتی مفرط و مکرری را به هنگام جدایی یا انتظار جدایی از منزل یا افرادی که دلبستگی زیادی به آنها دارند تجربه می کنند و آنها نسبت به سلامتی و مرگ افرادی که به آنها دلبسته هستند، به ویژه در مواقعی که آنها دورند نگرانی زیادی دارند و باید دائم با آنها در ارتباط باشند و از اوضاع آنها با خبر باشند.

مبتلایان به اختلال اضطراب جدایی نگرانی فوق العاده ای نسبت به وقوع اتفاقات ناخواسته ای مانند گم شدن، ربوده شدن، تصادف کردن خودشان دارند چرا که این اتفاقات می توانند مانع دیدار مجدد افرادی که به آنها دلبسته اند شوند.

این افراد به دلیل ترس از جدایی نسبت به تنهایی بیرون رفتن اکراه دارند و حتی المقدور امتناع می ورزند. در این بیماران تنها بودن یا باقیماندن در منزل یا سایر مکان ها بدون حضور افراد مورد دلبستگی موجب ترس یا اضطراب بارزی می شود.

گاهی این کودکان نمی توانند به تنهایی به اتاقی رفته و یا جایی بمانند و اغلب سعی می کنند در کنار یا نزدیک والدین خود باقی بمانند و در خانه آنها را دنبال می کنند یا برای رفتن از اتاقی به اتاق دیگر خانه باید کسی همراهشان باشد.

اکراه یا امتناع مداوم از خوابیدن به تنهایی و دور از والدین یا خارج از خانه از دیگر مشخصات این کودکان است. کودکان مبتلا به این اختلال به هنگام خوابیدن دچار مشکل هستند و اغلب اصرار دارند که تا زمان به خواب رفتن، کسی نزد آنها باقی بماند و گاهی در طول شب به اتاق والدین برمی گردند (یا سایر اعضای خانواده مانند خواهر و برادران).

این کودکان معمولا از رفتن به اردو، خوابیدن در منزل دوستان یا انجام کارهای بیرون از منزل مانند خرید ناراضی هستند و امتناع می ورزند. بزرگسالان مبتلا در مسافرت های انفرادی (مثلا خوابیدن در هتل) احساس ناراحتی می کنند و کابوس های مکرری در ارتباط با اضطراب جدایی شان می بینند (مثلا از بین رفتن اعضای خانواده در اثر آتش سوزی، قتل، یا سایر فجایع).

علایم جسمی (مانند سردرد، شکایات شکمی، تهوع، استفراغ) در کودکان مبتلا به اضطراب جدایی به هنگام جدا شدن از افرادی که به آنها دلبستگی شدید دارند شایع است (یا مواقعی که احتمال جدایی وجود دارد). علایم قلبی عروقی مانند تپش قلب، گیجی و احساس غش کردن در کودکان کوچک تر نادر است ولی در نوجوانان و بزرگسالان زیاد دیده می شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اضطراب جدایی بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ترس و اضطراب مفرط نامتناسب با سطح رشدی فرد درباره جدایی از کسانی که به آنها دلبسته است. شواهد آن بر اساس وجود حداقل سه مورد از علایم زیر مشخص می شود.

۱- ناراحتی مفرط و مکرر در مواقعی که از منزل یا افراد دلبسته جدا شده یا احتمال جدایی می دهد.

۲- نگرانی مفرط و مداوم در مورد از دست دادن یا آسیب دیدن احتمالی (مانند بیماری، بلایا، تصادفات یا مرگ) افراد مورد دلبستگی عمده.

۳- نگرانی مفرط و مداوم در مورد واقعه ای ناخواسته (مانند گم شدن، ربوده شدن، تصادف کردن، بیمار شدن) که موجب جدا شدن از یک فرد مورد دلبستگی اصلی گردد.

۴- بی میلی یا امتناع مداوم از بیرون رفتن، دور شدن از منزل، مدرسه رفتن، سرکار رفتن یا هر جای دیگر به دلیل ترس از جدایی.

۵- بی میلی یا ترس مستمر و شدید از اینکه بدون حضور افراد مورد دلبستگی در خانه یا مکان های دیگر تنها بماند.

۶- بی میلی یا امتناع مداوم از خوابیدن دور از خانه یا اینکه در منزل نمی خوابد مگر اینکه کنار فرد مورد دلبستگی اصلی باشد.

۷- کابوس های شبانه مکرری که موضوع آنها جدایی است.

۸- شکایات مکرر جسمی (مانند سردرد، درد معده، تهوع، استفراغ) در هنگام جدایی از اشخاص مهمی که با آنها دلبسته است یا احتمال جدایی می رود.

B: ترس، اضطراب یا اجتناب در کودکان و نوجوانان حداقل ۴ هفته و در بزرگسالان به طور معمول ۶ ماه یا بیشتر ادامه دارد.

C: اختلال موجود از نظر بالینی موجب ناراحتی قابل توجه یا افت کارکردهای اجتماعی، شغلی، تحصیلی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد شده است.

D: اختلال حاضر توسط اختلال روانی دیگری بهتر توجیه نمی شود مانند امتناع از ترک منزل به دلیل مقاومت شدید در مقابل تغییرات که در اختلال طیف درخودماندگی مشاهده می شود، هذیان یا توهمات با موضوع جدایی در اختلالات روان پریشی، امتناع از بیرون رفتن بدون همراه مطمئن در گذرهراسی، نگرانی از سلامتی و بیماری یا سایر صدمات اجتماع برای افراد نزدیک بیمار در اختلال اضطراب فراگیر یا نگرانی از ابتلا به بیماری در اختلال اضطراب بیماری.

تشخیص افتراقی

اختلال اضطراب فراگیر، اختلال پانیک (وحشتزدگی)، اختلال سلوک، اختلال اضطراب اجتماعی، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال اضطراب بیماری، داغدیدگی، اختلال افسردگی و دوقطبی، اختلال نافرمانی مقابله جویانه، اختلالات روان پریشی، اختلال شخصیت.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذاریذ

نوشته اختلال اضطراب جدایی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی) Persistent Depressive Disorder (Dysthymia) شامل خلق افسرده ای است که در اکثر اوقات روز و در اکثر روزها برای حداقل دو سال (یا حداقل یک سال در کودکان و نوجوانان) ادامه دارد. این اختلال، ترکیبی بهتر و کامل تر از اختلال افسردگی اساسی مزمن و اختلال افسرده خویی DSM-IV را ارائه می دهد. گاهی افسردگی اساسی پیش از اختلال افسردگی مداوم نیز وجود دارد. در بیمارانی که به مدت دو سال واجد تمام ملاک های تشخیص اختلال افسردگی اساسی بوده اند می توان تشخیص اختلال افسردگی مداوم و نیز اختلال افسردگی اساسی را مطرح نمود.

افراد مبتلا به اختلال افسردگی مداوم، خلق خود را غمگین یا ماتم زده توصیف می کنند. در دوره خلق افسرده، باید حداقل دو مورد از شش علامت ملاک B (در بخش ملاک های تشخیصی) وجود داشته باشد. از آنجا که این علایم در واقع بخشی از تجربه روزمره زندگی فرد (به ویژه در موارد شروع زودرس اختلال) شده است (مثلا من همیشه این جوری هستم) امکان دارد خود بیمار از آن شکایتی نداشته باشد و در صورتی که از وی مستقیما سؤال نشود آن را ذکر نکند. در طی دوره دوساله فوق (در کودکان و نوجوانان دوره یک ساله) هیچگاه بیمار بیشتر از دو ماه بدون علامت نبوده است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی) بایستی ۸ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

این تشخیص ترکیبی از اختلال افسردگی اساسی مزمن و اختلال افسرد خویی DSM-IV است.

A: خلق افسرده در اکثر اوقات روز و در اکثریت روزها که یا خود فرد به آن اذعان دارد و یا دیگران مشاهده می کنند و برای حداقل دو سال ادامه دارد.

نکته: در کودکان و نوجوانان در برخی موارد خلق تحریک پذیر است و مدت یک سال هم کافی است.

B: در حالی که فرد افسرده است حداقل دو علامت زیر وجود داشته باشد:

۱- کاهش اشتها یا پرخوری

۲- بی خوابی یا پرخوابی

۳- کاهش انرژی یا خستگی

۴- افت اعتماد به نفس

۵- تمرکز ضعیف یا قدرت تصمیم گیری پایین

۶- احساس ناامیدی

C: در طی مدت دو ساله (در کودکان و نوجوانان یک ساله) اختلال، هیچگاه بیمار بیش از دو ماه متوالی فاقد علایم ملاک های A و B نبوده است.

D: ممکن است ملاک های تشخیص اختلال افسردگی اساسی برای دو سال متوالی استمرار داشته باشند.

E: هیچگاه دوره مانیا یا هیپومانیا وجود نداشته است و هیچگاه ملاک های تشخیصی اختلال خلق ادواری برآورده نشده است.

F: اختلال موجود توسط اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنی، اختلال هذیانی یا سایر اختلالات معین و نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی مداوم بهتر توجیه نمی شود.

G: اختلال موجود را نمی توان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند سوء مصرف مواد/دارو) یا یک بیماری طبی دیگر (مثلا کم کاری تیروئید) ربط داد.

H: علایم موجود از نظر بالینی باعث ناراحتی قابل توجه یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد می گردند.

نکته: از آنجا که چهار علامت از علایم مشمول اختلال افسردگی اساسی در فهرست علایم اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی) وجود ندارند، فقط تعداد کمی از کسانی که دچار علایم افسردگی با استمرار بیش از دو سال هستند، ملاک های تشخیص اختلال افسردگی مداوم را برآورده نمی کنند. در این موارد اگر در بازه ای از دوره فعلی بیماری تمام ملاک های تشخیصی دوره افسردگی اساسی وجود داشته باشد باید تشخیص افسردگی اساسی را مطرح نمود. در غیر این صورت تشخیص سایر اختلالات افسردگی مشخص یا اختلال افسردگی نامعین مناسب تر است.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی، اختلالات روان پریشی، اختلال افسردگی یا دوقطبی و اختلالات مرتبط ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال افسردگی یا دوقطبی ناشی از دارو/مواد، اختلال شخصیت.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال دوقطبی I (نوع یک) Bipolar I Disorder زمانی تشخیص گذاری می شود که ملاک های زیر برای یک دوره مانیا احراز شود. امکان بروز حملات افسردگی اساسی یا هیپومانیا قبل یا بعد از حملات مانیا وجود دارد.

دوره مانیا

A: طی دوره مشخصی که حداقل یک هفته طول بکشد، خلق به شکلی غیرطبیعی و مداوم بالا، گشاده یا تحریک پذیر باشد و فعالیت هدفمند یا انرژی فرد به شکلی ناهنجار و مداوم افزایش یابد و این حالات در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا در تمام روزها دیده می شود (در صورت لزوم بستری شدن فرد، مدت اختلال اهمیت نخواهد داشت).

B: طی دوره آشفتگی خلقی و افزایش انرژی یا فعالیت، حداقل سه مورد از علایم زیر (چهار مورد اگر خلق فقط تحریک پذیر است) با شدت قابل ملاحظه ای وجود داشته باشد و نسبت به رفتارهای معمول فرد تغییر قابل ملاحظه ای را نشان دهد.

۱- افزایش اعتماد به نفس یا خود بزرگ بینی

۲- کاهش نیاز به خواب (مثلا فقط پس از سه ساعت خوابیدن احساس شادابی و رفع خستگی می کند)

۳- پرحرفی بیش از حد معمول یا احساس فشار برای حرف زدن

۴- پرش افکار یا تجربه ذهنی سبقت افکار از یکدیگر

۵- حواس پرتی (یعنی توجه فرد به راحتی به طرف محرک های خارجی بی اهمیت و نامربوط جلب می شود) که یا خود فرد اذعان دارد یا مشاهده می شود.

۶- افزایش فعالیت های معطوف به هدف (اجتماعی، شغلی، تحصیلی و جنسی) یا سراسیمگی روانی حرکتی (فعالیت های بدون هدف و نامعین)

۷ اشتغال مفرط به فعالیت هایی که می تواند پیامدهای دردناک زیادی برای فرد ایجاد کنند (مانند ولخرجی بی حد و حصر، بی مبالاتی جنسی یا سرمایه گذاری های تجاری احمقانه)

C: اختلال خلق آنقدر شدید هست که موجب افت بارز کارکرد اجتماعی یا شغلی فرد و یا ضرورت بستری شدن فرد برای پیشگیری از آسیب به خود یا دیگران گردد و یا همراه ویژگی های روان پریشی است.

D: دوره بیماری ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مثلا یک دارو، ماده سوء مصرفی، سایر درمان ها) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

نکته: یک دوره کامل مانیا که در حین درمان ضد افسردگی (مانند داروها یا درمان با شوک الکتریکی) بروز می کند ولی به شکل سندرم کامل در حدی بیش از اثرات فیزیولوژیک درمان فوق ادامه می یابد، شواهد کافی برای یک دوره مانیا و تشخیص اختلال دوقطبی I را فراهم می کند.

نکته: ملاک های A-D تشکیل دهنده دوره مانیا است. برای تشخیص اختلال دوقطبی I حداقل یک دوره مانیا در طول عمر ضروری است.

دوره هیپومانیا

A: طی دوره مشخصی که حداقل چهار روز طول بکشد خلق به شکلی غیر طبیعی و مداوم بالا، گشاده یا تحریک پذیر باشد و فعالیت هدفمند یا انرژی فرد به شکلی ناهنجار و مداوم افزایش یابد و این حالات در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا در تمام روزها دیده شود.

B: در حین دوره آشفتگی خلقی و افزایش انرژی یا فعالیت حداقل سه مورد از علایم زیر (اگر خلق فقط تحریک پذیر است، چهار مورد) با شدت قابل ملاحظه ای که نشانگر تغییری بارز نسبت به رفتار معمول فرد است وجود داشته باشد.

۱- افزایش اعتماد به نفس یا خود بزرگ بینی

۲- کاهش نیاز به خواب (مثلا احساس رفع خستگی و راحتی فقط پس از سه ساعت خواب)

۳- پرحرفی بیش از حد معمول یا احساس فشار برای حرف زدن

۴- پرش افکار یا تجربه ذهنی سبقت افکار از یکدیگر

۵- حواس پرتی (یعنی توجه فرد به راحتی به طرف محرک های خارجی بی اهمیت و نامربوط جلب می شود) که یا خود فرد اذعان دارد یا مشاهده می شود.

۶- افزایش فعالیت های معطوف به هدف (اجتمای، شغلی و تحصیلی و جنسی) یا سراسیمگی روانی – حرکتی

۷ اشتغال مفرط به فعالیت هایی که می تواند پیامدهای دردناک زیادی برای فرد ایجاد کنند (مانند ولخرجی بی و حصر، بی مبالاتی جنسی یا سرمایه گذاری های تجاری احمقانه)

C: دوره بیماری سبب تغییرات مشخصی در کارکرد فرد می شود که قبل از بروز آن در ویژگی های شخصیتی وی دیده نمی شده است.

D: اختلال خلقی و تغییر کارکرد فرد را دیگران تأیید می کنند.

E: دوره بیماری آنقدر شدید نیست که باعث افت قابل توجه کارکرد اجتماعی یا شغلی فرد شود یا نیازی به بستری کردن وی داشته باشد. اگر ویژگی های روان پریشی وجود داشته باشند این دوره قطعا مانیا محسوب می شود.

F: دوره بیماری ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند سوء مصرفی، یک دارو، سایر درمان ها) نیست.

نکته: یک دوره کامل هیپومانیا که در حین درمان ضدافسردگی (مثلا دارو یا درمان با شوک الکتریکی) بروز می کند ولی فراتر از اثرات فیزیولوژیک درمان فوق و به شکل سندرم کامل ادامه می یابد، شواهد کافی برای تشخیص یک دوره هیپومانیا فراهم می کند ولی به هر حال رعایت جوانب احتیاط ضروری است و یک یا دو علامت (به خصوص تشدید تحریک پذیری، بی صبری، یا سراسیمگی به دنبال مصرف داروی ضدافسردگی) نه برای تشخیص دوره هیپومانیا کفایت می کند و نه لزوما به معنی مزاج دوقطبی است.

نکته: ملاک های A-F در مجموع یک دوره هیپومانیا را تشکیل می دهند. حملات هیپومانیا در اختلال دوقطبی I (نوع یک) شایع هستند ولی برای تشخیص آن ضرورتی ندارند.

دوره افسردگی اساسی

A: حداقل پنج مورد از علایم زیر در طی یک دوره دو هفته ای دیده می شوند و سبب تغییر عملکرد قبلی فرد می گردند. حداقل یکی از علایم موجود باید یا (۱) خلق افسرده و یا (۲) از دست دادن علاقه یا لذت باشد.

نکته: علایمی که مشخصا مربوط به یک بیماری طبی دیگر هستند محسوب ننمایید.

۱- خلق افسرده در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا تمام روزها که یا خود فرد اذعان دارد (مانند احساس اندوه و تهی بودن یا نومیدی) یا دیگران مشاهده می کنند (مثلا گریان به نظر می رسد) (توجه: در کودکان و نوجوانان، خلق می تواند تحریک پذیر باشد).

۲- کاهش بارز علایق یا لذات برای تمام یا تقریبا تمامی فعالیت ها در اکثر ساعات روز و تقریبا تمام روزها (بر اساس اذعان خود فرد یا مشاهده دیگران).

۳- کاهش وزن قابل ملاحظه (بدون رژیم غذایی) یا افزایش وزن (مثلا تغییر بیشتر از ۵ درصد وزن بدن در عرض یک ماه) یا کاهش یا افزایش اشتها تقریبا در تمام روزها (توجه: در کودکان عدم دستیابی به وزن مورد انتظار).

۴- بی خوابی یا پرخوابی تقریبا در تمام روزها.

۵- سرآسیمگی یا کندی روانی حرکتی در تقریبا تمام روزها (براساس مشاهده دیگران، احساس ذهنی بی قراری یا کند شدن توسط خود فرد به تنهایی کافی نیست).

۶- خستگی یا از دست دادن انرژی تقریبا در تمام روزها.

۷- احساس بی ارزشی یا احساس گناه مفرط یا نامتناسب که می تواند هذیانی باشد تقریبا در تمام روزها (منحصرا مربوط به سرزنش خود یا احساس گناه به خاطر بیمار بودن نیست).

۸- کاهش توانایی تفکر یا تمرکز، یا بی تصمیمی، تقریبا در تمام روزها (چه طبق گزارش فرد چه بر اساس مشاهده دیگران).

۹- افکار عود کننده درباره مرگ (نه فقط ترس از مردن)، افکار مکرر خودکشی بدون نقشه خاصی، اقدام  به خودکشی یا داشتن یک نقشه ای معین برای انجام خودکشی.

B: این علایم موجب ناراحتی بالینی قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی و سایر جنبه های مهم کارکرد فرد می شود.

C: دوره بیماری در اثر عوارض فیزیولوژیک یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

نکته: ملاک های A-C یک دوره افسردگی اساسی (MDE) را تشکیل می دهند. دوره های افسردگی اساسی در اختلال دوقطبی I (نوع یک) شایع هستند ولی برای تشخیص آن ضروری نیستند.

نکته: واکنش هایی که در پاسخ به یک فقدان با اهمیت (مانند سوگواری، ورشکستگی مالی، مصائب ناشی از بلایای طبیعی و یک بیماری طبی با کم توانی شدید) بروز می کند می تواند واجد احساس اندوه شدید، نشخوار ذهنی راجع به به فقدان به وجود آمده، بی خوابی، کاهش اشتها، و کاهش وزن ذکر شده در ملاک A باشد و شبیه یک حمله افسردگی به نظر برسد. با این حال بروز این گونه علایم قابل درک است و می توان آنها را متناسب با فقدان مذکور دانست. البته بروز همزمان یک دوره افسردگی اساسی همراه واکنش طبیعی به این گونه فقدان ها ی مهم را نباید از ذهن دور نگه داشت. در این گونه موارد تصمیم گیری باید بر اساس شرح حال فرد و هنجارهای فرهنگی ابراز احساس ناراحتی ناشی از فقدان حاضر و با توجه به قضاوت بالینی صورت گیرد.

مشحصه: دوره جاری یا آخرین دوره بیماری ممکن است همراه ناراحتی های اضطرابی، همراه ویژگی های مختلط، همراه تندچرخی، همراه ویژگی های ملانکولیک، همراه ویژگی های آتیپیک، همراه علایم روان پریشی هماهنگ یا ناهماهنگ با خلق، همراه کاتاتونی، با شروع پس از زایمان و یا با الگوی فصلی باشد.

اختلال دوقطبی I

A: ملاک های تشخیصی حداقل یک دوره مانیا وجود داشته باشد (ملاک A-D ذکر شده دوره مانیا در بالا).

B: بروز دوره (دوره های) مانیا و یا افسردگی اساسی توسط اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنی، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اختلال هذیانی یا سایر اختلالات معین و نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی بهتر توجیه نمی شود.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی، سایر اختلالات دوقطبی، اختلال اضطراب فراگیر، اختلال پانیک (وحشتزدگی)، اختلال استرس پس از سانحه یا سایر اختلالات اضطرابی، اختلال دوقطبی ناشی دارو/مواد، اختلال کم توجهی – بیش فعالی، اختلال شخصیت مرزی، اختلالات همراه تحریک پذیری بارز.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دوقطبی I (نوع یک) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال دوقطبی ناشی از دارو/مواد Substance/Medication-Induced Bipolar and Related Disorder در مجموع مانند مانیا، هیپومانیا یا افسردگی است. یک استثناء کلیدی در تشخیص اختلال دوقطبی ناشی از دارو/مواد در مواقعی است که هیپومانیا یا مانیا پس از درمان با داروهای ضدافسردگی یا سایر درمان ها بروز می کنند و فراتر از اثرات فیزیولوژیک دارو ادامه می یابند؛ این حالت در واقع نشانگر یک اختلال دوقطبی اولیه و اصلی و نه ناشی از دارو است. همین نکته در کسانی که پس از درمان شوک الکتریکی (ECT) دچار علایم مانیا یا هیپومانیا می شوند که فراتر از اثرات فیزیولوژیک ECT ادامه می یابند، نیز صدق می کند و نباید در مورد آنها از تشخیص اختلال دوقطبی ناشی از مواد/دارو استفاده نمود.

گاهی عوارض جانبی برخی از داروهای ضدافسردگی و سایر داروهای روانگردان (مانند بی تابی، سراسیمگی) شبیه علایم اولیه سندرم مانیا به نظر می رسند ولی اصولا با علایم دوقطبی متفاوت و قابل افتراق هستند و برای تشخیص ملاک های اختلال دوقطبی کفایت نمی کنند. مفهوم این نکته این است که ملاک علایم مانیا / هیپومانیا اختصاصی است (سراسیمگی ساده معادل افزایش مشارکت در فعالیت های هدفمند نیست) و تعداد علایم لازم برای تشخیص گذاری (یک یا دو علامت کافی نیست) باید به اندازه کافی باشند. به ویژه در مواقعی که یک یا دو علامت غیراختصاصی مانند تحریک پذیری، بی تابی یا سراسیمگی در حین درمان با داروهای ضدافسردگی و در غیاب سندرم کامل یا هیپومانیا بروز می کنند نباید تشخیص اختلال دوقطبی را مطرح نمود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط ناشی از دارو/مواد بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: اختلال خلق بارز و مستمر که وجه غالب نمای بالینی اختلال را تشکیل می دهد و خصوصیت اصلی آن را خلق بالا، منبسط یا تحریک پذیر با یا بدون خلق افسرده یا کاهش مشخص علائق یا لذات در تمام یا نزدیک به تمام فعالیت ها، تشکیل می دهد.

B: با توجه به شرح حال، معاینات جسمی یا یافته های آزمایشگاهی شواهدی از هر دو مورد (۱) و (۲) دیده می شود:

۱) علایم موجود در ملاک A در حین یا بلافاصله پس از مسمومیت یا مجرومیت مواد و یا مصرف دارو ایجاد شده است.

۲) ماده یا داروی مصرفی، توانایی و ظرفیت بوجود آوردن علایم ملاک A را دارد.

C: آشفتگی حاضر توسط اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط که ناشی از دارو/مواد نیستند بهتر توجیه نمی شود. شواهد وجود یک اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط مستقل از موارد زیر به دست می آیند:

– وجود علایم قبل از شروع مصرف دارو/مواد

– تداوم علایم برای یک دوره زمانی قابل توجه (مثلا حدود یک ماه) پس از قطع ناگهانی مواد یا مسمومیت شدید

– شواهد دیگری که نشان دهنده یک اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط مستقل از مصرف دارو / مواد است (مانند سابقه وجود حملات متعدد اختلال که ارتباطی به دارو / مواد ندارند)

D: اختلال حاضر منحصرا در دوره دلیریوم رخ نداده است

E: اختلال موجب ناراحتی بارز بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های مهم کاری فرد شده است.

تشخیص افتراقی

اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط ناشی از دارو/مواد باید از سایر انواع اختلال دوقطبی، مسمومیت مواد یا دلیریوم ناشی از مواد و عوارض جانبی داروها افتراق داده شود.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دوقطبی ناشی از دارو/مواد اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال روان پریشی گذرا Brief Psychotic Disorder نوعی آشفتگی است که با حضور حداقل یکی از علایم مثبت هذیان، توهم، گفتار نابسامان (مانند از خط خارج شدن و بی ربط گویی مکرر) یا ناهنجاری بارز رفتارهای روانی حرکتی شامل کاتاتونیا به صورت ناگهانی شروع می شود.

شروع ناگهانی طبق تعریف عبارت است از تغییر سریع حالت غیرروان پریشانه به یک حالت آشکار روان پریشانه در عرض دو هفته (معمولا بدون علایم مقدماتی). هر دوره بیماری حداقل یک روز ولی کمتر از یک ماه طول می کشد . فرد نهایتا به صورت کامل به سطح کارکردی قبل از بیماری خود برمی گردد. اختلال مذکور توسط اختلال افسردگی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه، اسکیزوافکتیو یا اسکیزوفرنی بهتر توجیه نمی شود و به دلیل اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند توهم زاها) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند خونریزی ساب دورال) نیست.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی برای تصمیم گیری تشخیص و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوزه های شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال روان پریشی گذرا بایستی 3 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک (یا چند) تا از علایم زیر، حداقل یکی از علایم ۱، ۲، یا ۳ باید وجود داشته باشد:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مثلا از خط خارج شدن یا بی ربط گویی)

توجه: در صورتی که این الگوی پاسخدهی از نظر فرهنگی پسندیده باشد جزء علایم محسوب نمی شود.

B: مدت دوره این اختلال حداقل یک روز و حداکثر کمتر از یک ماه است و در نهایت بیمار به صورت کامل به سطح عملکرد قبل از بیماری خود برمی گردد.

C: اختلال موجود را نمی توان به یک اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه یا یک اختلال روان پریشانه دیگر مانند اسکیزوفرنی یا کاتاتونیا منسوب نمود و در اثر تأثیر فیزیولوژیک یک ماده (مانند سوء مصرف مواد یا یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

تشخیص افتراقی

سایر بیماری های طبی، اختلالات مرتبط با مواد، اختلالات افسردگی و دوقطبی، سایر اختلالات روان پریشی (مانند اسکیزوفرنیفرم، اختلال هذیانی، افسردگی با ویژگی های روان پریشانه، اختلال دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه یا سایر اختلالات معین یا نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی)، تمارض و اختلالات ساختگی، اختلالات شخصیت.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال روان پریشی گذرا اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال اسکیزوفرنی فرم Schizophreniform Disorder نوعی آشفتگی با علایم مشابه اسکیزوفرنی است و افتراق این دو از هم فقط بر اساس طول دوره بیماری امکان پذیر است. مجموع دوره بیماری شامل دوره مقدماتی، فعال و باقیمانده حداقل یک ماه و حداکثر کمتر از ۶ ماه است. در واقع طول دوره اسکیزوفرنی فرم حد واسط بین مدت اختلال روان پریشی گذرا که بیشتر از یک روز و کمتر از یک ماه است و اسکیزوفرنی است که حداقل ۶ ماه طول می کشد. تشخیص اختلال اسکیزوفرنی فرم با توجه به دو شرط زیر امکان پذیر است:

۱- وقتی که یک دوره بیماری بین ۱ تا ۶ ماه طول می کشد و فرد در این مدت کاملا بهبود می یابد.

۲- وقتی فرد هنوز واجد علایم اسکیزوفرنی فرم است ولی هنوز مدت ۶ ماه به پایان نرسیده است.

در این موارد ضمن تشخیص گذاری اسکیزوفرنی فرم از کلمه موقتی استفاده می شود، چون اطمینانی از بهبودی کامل فرد در مدت ۶ ماه وجود ندارد. اگر بیماری بیشتر از ۶ ماه ادامه یافت تشخیص را به اسکیزوفرنی تغییر می دهیم.

ویژگی تشخیصی بعدی اسکیزوفرنی فرم عدم نیاز به ملاک افت کارکرد شغلی و اجتماعی فرد است. در عین حالی که امکان چنین افتی وجود دارد ولی برای تشخیص گذاری ضرورتی ندارد.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی برای تصمیم  گیری تشخیصی و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوزه های شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اسکیزوفرنی فرم بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: وجود دو (یا چند) مورد از موارد زیر که هر کدام در بخش قابل توجهی از یک دوره یک ماهه (یا کمتر، در صورت درمان موفق) وجود داشته اند. حداقل یکی از علایم۱، ۲ یا ۳ باید وجود داشته باشد:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مانند از خط خارج شدن ها یا بی ربطی کلام)

۴- رفتار آشفته بارز یا کاتاتونیک

۵- علایم منفی (یعنی ابراز هیجانات کاهش یافته یا بی ارادگی)

B: هر دوره (دوره) بیماری حداقل یک ماه ولی کمتر از ۶ ماه ادامه می یابد. در مواردی که برای تشخیص گذاری نمی توان منتظر بهبودی ماند باید موقتی بودن آن ذکر گردد.

C: با توجه به: ۱) همزمان با مرحله فعال علایم هیچگونه حملات افسردگی اساسی یا مانیا وجود نداشته است، یا ۲) اگر دوره خلقی در مرحله فعال وجود داشته است، در مقایسه با مجموع دوره مراحل فعال و باقیمانده بیماری خیلی کوتاه بوده اند، اختلال اسکیزوافکتیو و اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشانه کنار گذاشته شده اند.

D: اختلال مذکور به دلیل اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند مواد سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

تشخیص افتراقی

سایر اختلالات روانی و بیماری های طبی مانند اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر یا ناشی از درمان دارویی آن، دلیریوم یا اختلال عصبی شناختی اساسی، اختلال روان پریشی ناشی از مواد/دارو، دلیریوم و افسردگی یا اختلال دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشانه، اختلال اسکیزو افکتیو، سایر اختلالات معین یا نامعین اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط، اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های کاتاتونیک، اسکیزوفرنیا، اختلال روان پریشی گذرا، اختلال هذیانی، سایر اختلالات معین و اختلال نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی، اختلال شخصیت اسکیزوئید، پارانوئید و اسکیزوتایپی، اختلال طیف درخودماندگی، اختلالاتی که در دوران کودکی با گفتار نابسامان تظاهر می کنند، اختلال ADHD، OCD، PTSD و آسیب های مغزی ناشی از ضربه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند. 

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اسکیزوفرنی فرم اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اسکیزوفرنیا Schizophrenia شامل مجموعه علایم شاخصی است که طیف گسترده ای از کژکاری های شناختی، رفتاری و هیجانی را دربرمی گیرند ولی هیچ علامت خاصی شناسه اسکیزوفرنیی محسوب نمی شود. تشخیص اسکیزوفرنیا با توجه به مجموعه ای از علایم و نشانه ها و افت کارکرد اجتماعی یا شغلی مرتبط با آنها معلوم می شود. از آنجا که اسکیزوفرنیا یک سندرم بالینی ناهمگون است، علایم بالینی در افراد مختلف مبتلا تفاوت عمده ای با یکدیگر دارند.

حداقل باید ۲ علامت از علایم ملاک A برای بخش قابل توجهی از دوره یک ماهه (یا طولانی تر) وجود داشته باشند و بروز بارز هذیان ها (ملاک ۱ A)، توهمات (ملاک ۲ A) یا گفتار نابسامان (آشفته) (ملاک ۳ A)، یکی از این دو علامت را تشکیل دهد. رفتارهای نابسامان بارز یا کاتاتونیک (ملاک ۴ A) و علایم منفی (ملاک ۵ A) نیز دیده می شوند.

در مواقعی که مرحله حاد علایم در اثر درمان موفق در طی یک ماه بهبودی می یابد اگر برآورد بالینگر نشانگر این است که علایم در صورت عدم درمان تداوم می یافتند، هنوز هم ملاک A کامل شده است.

اسکیزوفرنیا دربرگیرنده تنزل کارکرد فرد در یک یا چند زمینه عمده زندگی است (ملاک B). اگر اختلال در دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده است، سطح کارکردی مورد انتظار به دست نمی آید. مقایسه فرد با خواهران و برادران سالمش سودمند است. کژکاری های موجود در بخش اعظمی از دوران سیر بیماری تداوم می یابند و به نظر نمی رسد پیامدهای مستقیم یک علامت خاص باشند. بی ارادگی (یعنی کاهش سائق پیگیری فعالیت های هدفمند، ملاک ۵ A) با اختلال عملکرد اجتماعی توصیف شده در ملاک B مربوط است.

برخی از علایم اختلال باید حداقل برای ۶ ماه ادامه یابند (ملاک C). در اکثر موارد علایم مقدماتی به مرحله حاد تبدیل می شوند و علایم باقیه ای نیز به دنبال آنها مشاهده می شود، خصوصیت دوره باقیه ای وجود اَشکال خفیف یا تحت آستانه ای هذیان ها یا توهمات است. به علاوه انواع متنوعی از باورهای غیرعادی و عجیب در بیماران مبتلا مشاهده می شود که در زمره هذیان ها نمی گنجند (مثلا افکار انتساب یا تفکر جادویی)، تجارب ادراکی غیرعادی نیز در این بیماران شایع است (مانند احساس وجود شخصی نامرئی).

گرچه در مجموع گفتارشان قابل فهم است ولی می تواند مبهم باشد و گاهی رفتارشان غیرعادی است ولی به شکل بارزی آشفته نیست (مثلا صحبت زیر لب در اماکن عمومی). علایم منفی در مراحل مقدماتی و باقیه ای شایع و گاهی شدید هستند. اشخاصی که از نظر اجتماعی فعال بوده اند، گوشه گیر می شوند و از فعالیت های قبلی خود دست می کشند. چنین علایمی معمولا نخستین نشانه بروز بیماری است.

علایم خلقی و حملات کامل خلقی در اسکیزوفرنی زیاد دیده می شود و می تواند همزمان با مرحله فعال علایم بروز نماید. به هر حال برای افتراق اسکیزوفرنی از اختلال خلقی روان پریشانه، وجود هذیان یا توهم در غیاب حملات خلقی ضروری است. به علاوه مجموع حملات خلقی به وقوع پیوسته در مقایسه با کل دوره های فعال و باقیه ای اسکیزوفرنی بخش کوچکی از آن را تشکیل می دهند.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی زیر، برای تصمیم گیری تشخیصی و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوره شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

A: دو (یا چند) تا از علایم زیر که هر کدام در بخش قابل توجهی از یک دوره یک ماهه (یا کمتر، اگر درمان موفق بوده است) وجود داشته اند. وجود حداقل یکی از علایم ۱، ۲ یا ۳ ضروری است:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مثلا خارج شدن یا بی ربط گویی مکرر)

۴- رفتار آشفته بارز یا کاتاتونیک

۵- علایم منفی (یعنی کاهش ابراز هیجانات و یا بی ارادگی)

B: در بخش قابل توجهی از زمان شروع علایم، سطح کارکرد فرد در یک یا چند زمینه عمده مانند شغل، روابط بین فردی، یا مراقبت فردی به شکل قابل ملاحظه ای به سطحی پایین تر از قبل بیماری تنزل پیدا می کند (در صورتی که اختلال از دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده باشد، فرد به سطح مورد انتظار پیشرفت های تحصیلی، شغلی یا بین فردی نخواهد رسید).

C: نشانه های مداوم اختلال حداقل به مدت ۶ ماه ادامه پیدا می کنند. در این دوره ۶ ماهه باید علایم مطابق ملاک تشخیصی A (علایم مرحله فعال) به مدت حداقل یک ماه (در صورت درمان موفقیت آمیز، کوتاه تر) وجود داشته باشند و می تواند شامل دوره علایم مقدماتی یا باقیه ای نیز باشد. طی مرحله مقدماتی یا باقیه ای، نشانه های اختلال اغلب فقط به صورت علایم منفی هستند و یا ممکن است دو یا چند علامت از ملاک تشخیصی A به شکل خفیف مشاهده گردد (مثلا باورهای عجیب، تجارب ادراکی غیرعادی).

D: بر اساس یکی از دلایل زیر اختلال اسکیزوافکتیو و افسردگی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشی کنار گذاشته اند:

۱- هیچ دوره افسردگی اساسی یا مانیا همزمان با مرحله علایم فعال رخ نداده است.

۲- در صورت بروز حملات خلقی در حین مرحله علایم فعال، مدت کلی این حملات در مقایسه با مجموع دوره های فعال و باقیه ای بیماری کوتاه است.

E: این اختلال به دلیل اثرات مستقیم فیزیولوژیک مصرف یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، دارو) یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

F: اگر سابقه اختلال طیف درخودماندگی یا یک اختلال ارتباطی دوران کودکی وجود دارد، تشخیص اضافی اسکیزوفرنی تنها زمانی مطرح می شود که هذیان ها یا توهمات بارز به اضافه سایر علایم ضروری اسکیزوفرنی نیز در مدت حداقل یک ماه (در صورت درمان موفقیت آمیز، کمتر) وجود داشته باشند.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی همراه با علایم روان پریشانه یا کاتاتونیک، اختلال اسکیزوافکتیو، اختلال اسکیزوفرنی فرم و روان پریشی گذرا، اختلال هذیانی، اختلال شخصیت اسکیزوتایپی، اختلال OCD و بدریخت انگاری بدن، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال طیف درخودماندگی یا اختلال ارتباط، سایر اختلالات روانی همراه با حملات روان پریشی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اسکیزوفرنیا اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال اسکیزوافکتیو Schizoaffective Disorder بر اساس وجود یک دوره مستمر بیماری که در طی آن فرد دچار علایم فعال یا باقیه ای اختلال روان پریشی است تشخیص داده می شود. معمولا ولی نه الزاما تشخیص در حین دوره روان پریشی بیماری گذاشته می شود. در دوره ای از دوران بیماری باید ملاک A اسکیزوفرنی تکمیل شود. ملاک B (اختلال عملکرد اجتماعی) و F (رد کردن اختلال طیف درخودماندگی و سایر اختلالات ارتباط دوران کودکی) که در مورد اسکیزوفرنی به کار می رود در اینجا ضرورتی ندارد.

علاوه بر برآورده شدن ملاک A اسکیزوفرنی باید یک دوره اختلال خلقی عمده  (افسردگی اساسی یا مانیا) نیز وجود داشته باشد (ملاک A اختلال اسکیزوافکتیو). از آنجا که عدم علاقه و لذت در اسکیزوفرنی شایع است، برای برآورده شدن ملاک A اختلال اسکیزوافکتیو دوره افسردگی اساسی باید شامل خلق افسرده فراگیر باشد (یعنی کاهش برجسته علایق و لذت کافی نیست). حملات افسردگی و مانیا در اکثر طول دوران بیماری دیده می شود (یعنی پس از برآورده شدن ملاک A) (ملاک C اختلال اسکیزوافکتیو).

برای افتراق اختلال اسکیزوافکتیو از اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشی باید هذیان ها و توهمات بیماری طی دوره ای حداقل دو هفته ای در غیاب یک دوره خلقی عمده (افسردگی یا مانیا) در طول کل مدت عمر بیماری وجود داشته باشند (ملاک B اختلال اسکیزوافکتیو). علایم ناشی از اثرات یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر نیست (ملاک D اختلال اسکیزوافکتیو).

ملاک C اختلال اسکیزوافکتیو اشاره به این دارد که علایم خلقی منطبق با ملاک های یک دوره خلقی اساسی باید در اکثر دوران فعال یا باقیه ای بیماری وجود داشته باشند. ملاک C، ارزیابی علایم خلقی در تمام طول یک بیماری روان پریشی را ایجاب می کند که از این جهت با ملاک DSM-IV که فقط بر لزوم ارزیابی زمان حال بیماری تأکید داشت، تفاوت دارد. اگر علایم خلقی فقط در دوره نسبتا کوتاهی دیده می شوند، تشخیص اسکیزوافکتیو صحیح نیست و اسکیزوفرنی مناسب تر است.

برای تصمیم گیری در مورد ملاک تشخیصی C، بالینگر باید همه دوران بیماری روان پریشی را مرور نماید (یعنی مراحل علایم فعال و باقیه ای) و زمان های وجود علایم خلقی برجسته (درمان نشده یا نیازمند درمان با داروهای ضدافسردگی و یا تثبیت خلقی) که همراه روان پریشی بوده اند را مشخص نماید. برای تعیین صحیح این نکته نیازمند شرح حال دقیق و قضاوت بالینی می باشیم. برای مثال فردی با سابقه چهارساله ابتلا به علایم فعال و باقیمانده اسکیزوفرنی دچار حملات افسردگی و مانیایی می شود که در مجموعه هر دو بیشتر از یک سال از این چهار سال را  تشکیل نمی دهند، در این حالت ملاک C برآورده نمی شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو بایستی 4 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک دوره مستمر بیماری که در طی آن یک دوره بیماری اساسی خلقی (مانیا یا افسردگی اساسی) همزمان با ملاک A اسکیزوفرنیا وجود دارد.

نکته: دوره افسردگی اساسی باید شامل ملاک A1 (خلق افسرده) باشد.

B: در طی سیر طول عمر بیماری، باید حداقل به مدت دو هفته و در غیاب حملات خلقی عمده (افسردگی و مانیا) هذیان ها و توهمات وجود داشته باشند.

C: علایمی که معیارهای یک دوره خلقی را کامل می کنند، در بخش اعظمی از کل دوره مراحل فعال و باقیه ای بیماری مشاهده می شوند.

D: این اختلال ناشی از تأثیر یک ماده (مانند دارو یا ماده سوء مصرفی) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

 نوع دوقطبی: این نوع وقتی به کار می رود که علایم مانیا بخشی از علایم موجود باشد. دوره افسردگی اساسی نیز ممکن است بروز کند.

نوع افسرده: این نوع وقتی کاربرد دارد که فقط حملات افسردگی اساسی همراه علایم بیماری تظاهر می کنند.

همراه کاتاتونیا: برای تعیین کاتانونی بایستی ملاک زیر مورد توجه قرار گیرد:

A: حداقل ۳ مورد از علایم زیر وجه غالب نمای بالینی را تشکیل می دهند:

۱- بهت (یعنی عدم وجود هرگونه فعالیت روانی حرکتی یا واکنش به محیط اطراف).

۲- جمود عضلانی (یعنی وضعیت گیری انفعالی بدن که حتی بر خلاف جاذبه زمین حفظ می شود).

۳- انعطاف پذیری مومی شکل (یعنی عدم وجود یا مقاومت کم در مقابل وضعیت دهی بدن توسط بالینگر).

۴- گنگی (عدم وجود یا پاسخ های کلامی خیلی کم. در صورت وجود زبان پریشی این ملاک را کنار بگذارید).

۵- منفی کاری (یعنی مقاومت یا عدم پیروی از دستورات یا محرک های خارجی).

۶- وضعیت گیری بدن (یعنی وضعیت گیری و حفظ فعالانه یک موقعیت ناجور حتی بر خلاف جاذبه زمین).

۷- ادا و اطوار (یعنی تقلید پر آب و تاب و غیر متعارف رفتارهای طبیعی).

۸- رفتارهای قالبی (حرکات تکراری، اعلب غیر طبیعی و بدون هدف).

۹- سرآسیمگی که به واسطه محرکی خارجی ایجاد نشده است.

۱۰- شکلک درآوردن.

۱۱- پژواک کلام (یعنی تقلید و تکرار گفتار دیگران).

۱۲- پژواک رفتار (یعنی تقلید و تکرار حرکات دیگران).

تشخیص افتراقی

اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، دلیریوم، اختلال عصبی شناختی اساسی، اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد، اختلال عصبی شناختی ناشی از دارو/مواد، اختلال دوقطبی همراه علایم روان پریشانه، اختلال افسردگی اساسی همراه با علایم روان پریشانه، اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های کاتاتونیک، اختلال شخصیت اسکیزوئید، اسکیزوتایپی یا پارانوئید، اختلال روان پریشی گذرا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اسکیزوفرنی، اختلال هذیانی و سایر اختلالات معین و اختلال نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی، اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال افسردگی و دوقطبی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اسکیزوافکتیو اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.