اختلالات سازگاری Adjustment Disorders شامل علایم هیجانی یا رفتاری در پاسخ به یک عامل استرس قابل شناسایی است. عامل استرس ممکن است یک حادثه منفرد (مثل ختم یک رابطه عشقی) باشد یا عوامل متعدد (مثل مشکلات شغلی برجسته و مسائل زناشویی) در کار باشند.

عوامل استرس ممکن است راجعه (مثلا در رابطه با بحران های شغلی فصلی، روابط جنسی ناموفق) یا مداوم (مثل یک بیماری دردناک دائمی با افزایش ناتوانی، زندگی در محله مملو از جنایت) باشند. عوامل استرس ممکن است یک فرد، کل یک خانواده یا یک گروه بزرگ یا جامعه (مثل یک بلای طبیعی) را تحت تإثیر قرار داده باشند. بعضی عوامل استرس ممکن است همراه با حوادث مربوط به مراحل رشد باشند (مثل رفتن به مدرسه، ترک خانه پدری، ازدواج کردن، پدر یا مادر شدن، عدم دستیابی به اهداف شغلی، بازنشستگی).

اختلال سازگاری را وقتی می توان به دنبال مرگ یک فرد مورد علاقه تشخیص گذاری کرد که شدت، کیفیت یا تداوم واکنش های سوگ فراتر از آن چیزی باشد که به طور معمول با ملاک های فرهنگی، مذهبی یا متناسب با سن انتظار می رود. یک مجموعه اختصاصی تر از علایم مربوط به سوگواری تحت عنوان اختلال داغدیدگی پیچیده پایدار معرفی شده است. اختلال سازگاری همراه با افزایش خطر اقدام به خودکشی و خودکشی موفق است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلالات سازگاری بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ایجاد علایم هیجانی یا رفتاری در پاسخ به عامل (یا عوامل) مشخص استرس که ظرف مدت ۳ ماه از بروز این عامل (یا عوامل) رخ داده باشند.

B: این علایم یا رفتارها از نظر بالینی قابل ملاحظه بوده و با یک یا هر دو حالت زیر مشخص می شوند:

۱- ناراحتی قابل ملاحظه خارج از اندازه شدت و درجه عامل استرس با در نظر گرفتن زمینه محیطی و عوامل فرهنگی که می توانند بر شدت و تظاهر علایم اثر گذارند.

۲- تخریب قابل ملاحظه در کارکردهای اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی

C: اختلال مرتبط با استرس با ملاک های سایر بیماری های روانی مطابقت نمی کند و صرفا ناشی از تشدید یک اختلال قبلی روانی نیست.

D: علایم اختلال، معرف داغدیدگی طبیعی نیست.

E: پس از ختم عامل استرس یا پیامدهای آن، علایم بیش از ۶ ماه پایدار نمی مانند.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی، اختلال استرس پس از سانحه و اختلال استرس حاد، اختلالات شخصیت، عوامل روانشناختی مؤثر بر بیماری های طبی، واکنش های طبیعی نسبت به استرس.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلالات سازگاری اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال مشغولیت اجتماعی مهارگسسته Disinhibited Social Engagement Disorder شامل الگوی رفتار بیش از حد خودمانی با افراد نسبتا ناآشنا است که از لحاظ فرهنگی نامتناسب است (ملاک A). این رفتار بیش از حد خودمانی موجب نقض مرزهای اجتماعی مربوط به فرهنگ می شود. قبل از آنکه کودکان از نظر رشدی قادر به شکل دهی دلبستگی انتخابی شوند، این تشخیص را نباید مطرح کرد. به این دلیل کودک سن رشدی حداقل ۹ ماه را باید داشته باشد.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال مشغولیت اجتماعی مهارگسسته بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک الگوی رفتاری که در آن کودک به شکلی فعال به بزرگسالان ناآشنا نزدیک می شود و با آنها ارتباط برقرار می کند. همراه با حداقل دو علامت زیر:

۱- کاهش یا فقدان خودداری در نزدیک شدن و ارتباط برقرار کردن با بزرگسالان ناآشنا

۲- رفتار فیزیکی و کلامی بیش از حد خودمانی (که متناسب با ضوابط فرهنگی و حد و مرزهای اجتماعی متناسب با سن، نیست)

۳- کودک حتی در محیط های ناآشنا وقتی از مراقبین بزرگسال دور می شود برای اطمینان از حضور آنان برنمی گردد.

۴- تمایل به بیرون رفتن با بزرگسالان ناآشنا بدون تردید یا با تردید جزئی

B: رفتارهای ذکر شده در ملاک A محدود به تکانشگری (آن گونه که در اختلال کم توجهی/بیش فعالی دیده می شود) نیست بلکه شامل رفتارهای اجتماعی مهارگسیخته است.

C: کودک، الگویی از مراقبت شدیدا ناکافی را به صورت حداقل یکی از موارد زیر تجربه کرده باشد:

۱- محرومیت یا غفلت اجتماعی به شکل فقدان مستمر ارضاء نیازهای هیجانی پایه آسایش، تحریک و محبت از طرف بزرگسالان مراقب

۲- تغییرات مکرر در مراقبین اولیه که سبب محدود شدن فرصت برای دلبستگی پایدار بشود (مثل تغییرات مکرر والدین ناتنی)

۳- پرورش در محیطی غیرعادی با محدودیت شدید فرصت برای شکل گیری دلبستگی انتخابی (مثل مؤسساتی با نسبت بالای کودک به مراقب)

D: شکل مراقبتی مندرج در ملاک C  به عنوان مسئول رفتار آشفته مندرج در ملاک A شمرده می شود (مثال: اختلالات مندرج در ملاک A به دنبال مراقبت آسیب زای مندرج در ملاک C شروع شده باشد).

E: سن رشدی کودک حداقل ۹ ماهه باشد.

تشخیص افتراقی

اختلال کم توجهی/بیش فعالی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید:

نوشته اختلال مشغولیت اجتماعی مهارگسسته اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال دلبستگی واکنشی Reactive Attachment Disorder در شیرخوارگی و اوایل کودکی با الگوی رفتارهای دلبستگی مختل و از نظر رشدی نامتناسب مشخص می شود که در آن کودک ندرتا یا در حد ناچیزی برای تسلی، حمایت، حفاظت و تأمین غذا، ترجیحا به فرد مورد دلبستگی به خصوصی رجوع می کند. ویژگی اصلی، فقدان یا رشد شدیدا ناکافی دلبستگی بین کودک و مراقب بزرگسال مربوط به اوست.

به نظر می رسد کودکان مبتلا به اختلال دلبستگی واکنشی، توانایی شکل دهی دلبستگی انتخابی را دارند. با این وجود به دلیل محدود بودن فرصت ها طی رشد اولیه قادر به نشان دادن تظاهرات رفتاری دلبستگی انتخابی نیستند. از این رو در مواقع ناراحتی، تلاش ثابت برای کسب آسایش، حمایت، امنیت یا حفاظت توسط مراقب خود به عمل نمی آورند. از این گذشته کودکان مبتلا به این اختلال در چنین مواقعی واکنش چندانی به کوشش های مراقبین برای آرامش دادن به آنها، نشان نمی دهند.

ار این رو این اختلال همراه با فقدان آرامش طلبی و واکنش به رفتارهای آرامش دهنده در حد مورد انتظار، است. بدین لحاظ در کودکان مبتلا به اختلال دلبستگی واکنشی، در طی ارتباطات معمول با مراقبین، تظاهرات هیجانی مثبت وجود ندارد یا کاهش نشان می دهد. علاوه بر آن، توانایی تنظیم هیجانات هم مختل است و حملاتی از هیجانات منفی از قبیل ترس، غمگینی یا تحریک پذیری غیرقابل توضیح هم مشاهده می گردد.

تشخیص اختلال دلبستگی واکنشی در کودکانی که از نظر مرحله رشد هنوز قادر به شکل دهی دلبستگی انتخابی نیستند نباید مطرح شود. به همین دلیل سن رشدی کودک باید حداقل ۹ ماه باشد.

ملاکهای تشخیصی

برای تشخیص اختلال دلبستگی واکنشی بایستی ۷ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک الگوی پایدار رفتار مهارشده، با کناره جویی هیجانی در مقابل مراقبین بزرگسال که با هر دو مورد زیر مشخص می شود:

۱- کودک در مواقع ناراحتی به ندرت یا در حد خیلی کم به دنبال تسلی می گردد.

۲- کودک در مواقع ناراحتی به ندرت یا در حد خیلی کم به دلداری و تسلی واکنش نشان می دهد.

B: اختلال پایدار اجتماعی و هیجانی که حداقل با یکی از موارد زیر مشخص می شود:

۱- حداقل واکنش اجتماعی و هیجانی نسبت به دیگران

۲- محدودیت در عواطف مثبت

۳- دوره هایی از تحریک پذیری، غمگینی یا ترس شدید که حتی در روابط غیرتهدیدگر با مراقبین بزرگسال هم خود را نشان می دهد.

C: کودک الگویی از مراقبت به شدت ناکافی را تجربه کرده است که حداقل با یکی از موارد زیر مشخص است:

۱- غفلت یا محرومیت اجتماعی به شکل فقدان مستمر برخورداری از نیازهای اساسی برای آسایش، انگیزش و تحریک و محبت از سوی مراقبیت بزرگسال.

۲- تغییرات مکرر مراقب اولیه که فرصت شکل گیری دلبستگی پایدار را محدود می کند.

۳- پرورش در محیط هایی غیرعادی که فرصت برای شکل گیری دلبستگی های انتخابی شدیدا محدود است (مثل مؤسساتی که نسبت تعداد کودک به مراقب خیلی بالاست).

D: نوع مراقبت مذکور در ملاک C، مسؤول رفتار مختل ملاک A فرض شود (یعنی اختلالات ملاک A به دنبال فقدان مراقبت کافی مندرج در ملاک C شروع شده باشد).

E: ملاک های اختلال طیف اوتیسم (درخودماندگی) وجود نداشته باشد.

F: اختلال زیر سن ۵ سالگی مشهود باشد.

G: سن رشدی کودک حداقل ۹ ماه باشد.

تشخیص افتراقی

اختلال طیف اوتیسم (درخودماندگی)، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوش)، اختلالات افسردگی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دلبستگی واکنشی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال ذخیره سازی (احتکار یا انباشتگری) Hoarding Disorder شامل مشکلات پایدار در دور ریختن یا جدا شدن از متعلقات خود، صرف نظر از ارزش واقعی آنهاست (ملاک A). اصطلاح پایدار دلالت بر مشکل دراز مدت دارد و نه بر موقعیت های گذرای زندگی که منجر به انباشتگی و شلوغی مفرط می شود مثل ارثی که یکجا به کسی برسد. اشکال در دور ریختن متعلقات که در ملاک A مندرج است، به هر نوع دور ریختن اشاره می کند که می تواند شامل دور ریختن، فروختن، واگذار کردن یا در آشغال انداختن باشد.

دلیل اصلی ارائه شده، مفید بودن یا جنبه زیبایی یا دلبستگی عاطفی قوی به این اشیاء است. بعضی افراد خود را مسئول حفظ اموالشان می دانند و برای جلوگیری از اسراف کاری آنها را برای مدت های طولانی نگه می دارند. ترس از دست دادن اطلاعات مهم هم شایع است.

مهم ترین وسایل نگهداری شده شامل روزنامه ها، مجلات، لباس های کهنه،  کیف ها، کتاب ها، نامه ها و نوشتجات است اما در واقع هر چیزی را می تواند در بر بگیرد. ماهیت این اشیاء محدود به چیزهایی نیست که اکثر مردم آنها را بی مصرف یا کم ارزش به شمار می آورند. بسیاری از این افراد تعداد زیادی از اشیاء قیمتی را معمولا در انبوهی از اشیاء کم ارزش تر جمع آوری و نگهداری می کنند.

مبتلایان به اختلال ذخیره سازی، به صورت ارادی اشیاء را نگهداری می کنند و وقتی احتمال مواجهه یا از دست دادن آنها پیش می آید، دچار آشفتگی می شوند (ملاک B). این ملاک تأکید بر آن دارد که نگهداری اشیاء عمدی است و اختلال ذخیره سازی را از سایر انواع آسیب های روانی که ویژگی شان جمع آوری کورکورانه اشیاء یا عدم ناراحتی در از دست دادن شان است، جدا می کند.

مبتلایان انبوهی از اشیاء را گردآوری می کنند که فضاهای فعالیت روزمره را اشغال می کند تا جایی که استفاده معمول، دیگر امکان پذیر نیست (ملاک C). برای نمونه آشپزی در آشپرخانه، خواب در بستر یا نشستن روی صندلی امکان پذیر نیست. اگر فضایی را بتوان مورد استفاده قرار داد، این کار با سختی زیادی همراه است.

تراکم زیاد به صورت انبوهی از گروه های اشیاء متعدد بدون ارتباط با هم یا با ارتباط فرعی در کنار هم به شکلی نامنظم و در مکان هایی که اختصاص به کار دیگری دارند (مثلا روی میز، کف اتاق، راهرو) وجود دارد. ملاک C بیشتر بر فضاهای فعال منزل تأکید می کند تا نواحی حاشیه ای مثل گاراژ، زیر شیروانی یا زیرزمین که در منازل افرادی که به این اختلال مبتلا نیستند هم گاهی پر از اثاثیه می شود. در عین حال، مبتلایان به اختلال ذخیره سازی اغلب وسایلی دارند که در جاهایی دور از محل زندگی فعال خود ریخته اند که موجب اشغال و اختلال در استفاده از آن مکان ها می شود مثل مکان وسایل نقلیه، حیاط و محل کار و همچنین منازل دوستان و وابستگان.

در بعضی موارد ممکن است محل های زندگی به خاطر مداخله های دیگران (مثل اعضای خانواده، نظافتچی ها و ساکنین متنفذ آپارتمان ها)، متراکم و شلوغ نباشد. افرادی هم که وادار به تمیز کردن خانه هایشان می شوند نمای علایم مطابق ملاک های اختلال ذخیره سازی دارند زیرا عدم تراکم به خاطر دخالت شخص ثالث است.

اختلال ذخیره سازی با رفتارهای طبیعی جمع آوری تفاوت دارد چرا که این رفتارها سازمان یافته و منظم است؛ حتی اگرچه در بعضی موارد، مقدار این وسایل ممکن است معادل میزانی باشد که در مبتلایان به اختلال ذخیره سازی دیده می شود جمع آوری طبیعی وسایل موجب تراکم، آشفتگی و مشکلاتی که در اختلال ذخیره سازی وجود دارد نمی شود.

علایم باید ناراحتی عمده بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی از جمله تأمین یک محیط آسوده برای خود و دیگران به وجود بیاورد (ملاک D). در بعضی موارد به خصوص وقتی که بینش ضعیف است، خود فرد ممکن است ناراحتی اش را ابراز نکند و اشکالات فقط از نظر اطرافیان مشهود باشد. به هر حال، هر اقدامی برای دور ریختن یا تمیز کردن متعلقات توسط دیگران، منجر به سطوح بالای ناراحتی بیمار می گردد.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال ذخیره سازی بایستی ۶ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: اِشکال پایدار در دور ریختن یا جدا شدن از متعلقات خود، صرف نظر از ارزش واقعی آنها

B: این اِشکال ناشی از احساس نیاز به نگهداری اقلام مزبور و احساس ناراحتی از دور ریختن آنهاست.

C: اِشکال در دور ریختن اموال، منجر به گردآوری وسایلی می شود که سبب تراکم و شلوغی در محل زندگی شده و اساسا آن را بلااستفاده می سازد. در صورتی که محل زندگی شلوغ نشود، فقط به خاطر مداخلات سایرین (مثل افراد خانواده، نظافتچی ها، مراجع قدرت) است.

D: ذخیره سازی منجر به ناراحتی عمده بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی می شود (از جمله حفظ یک محیط امن برای خود و دیگران).

E: ذخیره سازی قابل انتساب به علل طبی (مثل ضایعه مغزی ، بیماری عروقی مغز، سندرم پرادرویلی) نیست.

F: علایم یک اختلال روانی دیگر توضیح بهتری برای ذخیره سازی نیست (مثل وسواس ها در اختلال وسواسی- جبری، کاهش انرژی در اختلال افسردگی اساسی، هذیان ها در اسکیزوفرنیا و سایر اختلالات روان پریشانه، نقایص شناختی در اختلالات عصبی – شناختی، محدودیت علایق در اختلالات طیف درخودماندگی).

تشخیص افتراقی

اختلالات طبی، اختلالات رشد عصبی، طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشانه، دوره افسردگی اساسی، اختلال وسواسی – جبری، اختلالات عصبی – شناختی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال ذخیره سازی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال دوقطبی ناشی از یک بیماری طبی دیگر Bipolar and Related Disorder Due to Another Medical Conditiom شامل یک دوره مستمر و برجسته خلق ناهنجار بالا، منبسط یا تحریک پذیر به اضافه افزایش ناهنجار انرژی و فعالیتی است که وجه غالب چهره بالینی حاضر را تشکیل می دهد و قابل انتساب به یک بیماری طبی دیگر است. در اغلب موارد نمای هیپومانیا یا مانیا در اوایل تظاهر بیماری طبی بروز می کند (یعنی ظرف ۶ ماه نخست)، اما استثناهایی هم وجود دارد به خصوص در بیماری های طبی مزمن که در حین تشدید یا عود ممکن است نمای مانیا یا هیپومانیا دیده شود.

توجه داشته باشید در مواردی که علایم مانیا یا هیپومانیا قبل از بروز بیماری طبی وجود داشته اند نباید از این تشخیص استفاده کرد و یک اختلال دوقطبی اولیه تشخیص مناسب تری است (مگر در شرایط غیر معمولی که در آن تمام حملات قبلی مانیا یا هیپومانیا (و یا اگر فقط یک حمله قبلی وجود داشته، همان دوره قبلی) مرتبط با اثرات دارو یا مواد بوده باشد.)

تشخیص این اختلال در دوره دلیریوم مطرح نمی شود. [در ضمن] علایم مانیا یا هیپومانیای موجود در این اختلال باید موجب ناراحتی بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های مهم کاری فرد شوند.

ملاکهای تشخیصی

برای تشخیص اختلال دوقطبی و اختللات ناشی از یک بیماری طبی دیگر بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک دوره مداوم و قابل توجه ناهنجار خلق بالا، منبسط یا تحریک پذیر و افزایش ناهنجار فعالیت یا انرژی فرد که وجه غالب نمای بالینی را تشکیل می دهند. 

B: شواهد به دست آمده از شرح حال، معاینه جسمی یا یافته های آزمایشگاهی نشان می دهند که اختلال موجود ناشی از پیامدهای مسنقیم آسیب شناختی یک اختلال طبی دیگر است.

C: یک بیماری روانی دیگر توجیه بهتری برای اختلال موجود نیست.

D: اختلال موجود منحصرا در دوره دلیریوم به وقوع نپیوسته است.

E: اختلال حاضر موجب ناراحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد احتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کاری فرد شده است و یا برای پیشگیری از آسیب به خود یا دیگران بستری کردن بیمار ضرورت دارد یا ویژگی های روان پریشی وجود دارند.

تشخیص افتراقی

علامت دلیریوم، کاتاتونیا و اضطراب حاد، علایم افسردگی یا مانیای ناشی از دارو.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دوقطبی ناشی از یک بیماری طبی دیگر اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال کم توجهی – بیش فعالی Attention – Deficit / Hyperactivity Disorder ADHD الگوی مستمر بی توجهی و / یا بیش فعالی – تکانشگری است که با کارکرد و رشد فرد تداخل دارد. بی توجهی ADHD خود را در رفتارهایی مانند نیمه کاره گذاشتن کارها، نداشتن پشتکار، مشکل حفظ تمرکز و نابسامان بودن آشکار می سازد که البته ناشی از نافرمانی یا عدم درک مطلب نیست.

بیش فعالی به افزایش فعالیت های حرکتی (دویدن و جست و خیز کردن کودک) در مواقع نامناسب، یا وول خوردن زیاد، بازی با انگشتان، یا پرحرفی اطلاق می شود. بیش فعالی در بزرگسالان می تواند به شکل بی قراری شدید یا خسته کردن دیگران با فعالیت هایشان بروز نماید.

تکانشی عمل کردن یعنی اعمال عجولانه ای بدون هیچ گونه فکر و ملاحظه ای انجام می گیرند و می تواند سبب آسیب به فرد گردد (مانند بی احتیاطی در عبور از خیابان). تکانش گری می تواند بازتاب تمایل به برای پاداش های فوری و عدم توانایی در به تأخیر انداختن ارضا باشد. رفتارهای تکانشی می تواند به شکل دخالت های اجتماعی (قطع زیاده از حد کلام دیگران) و یا تصمیم گیری های مهم بدون اندیشیدن به پیامدهای درازمدت آن (مانند پذیرش شغل بدون کسب اطلاعات کافی راجع به آن) بروز نماید.

ADHD در کودکی شروع می شود. ضرورت وجود چند علامت آن قبل از سن ۱۲ سالگی نشانگر این موضوع است که تظاهرات بالینی دوران کودکی اهمیت زیادی دارند. در عین حال به این دلیل سن شروع کمتری برای بروز علایم تعیین نشده که اثبات دقیق گذشته نگر علایم کودکی کار دشواری است. به خاطر آوردن علایم دوران کودکی فرد در بزرگسالی زیاد قابل اعتماد نیست و فقط برای اخذ اطلاعات کمکی مفید است.

تظاهرات اختلال باید در بیش از یک موقعیت و مکان وجود داشته باشد (مثلا خانه، مدرسه و یا محل کار). اثبات وجود علایم مهم اختلال در مکان های مختلف بدون کمک افراد مطلعی که او را در چنین محل هایی دیده اند امکان ندارد. معمولا علایم با توجه به بستر موجود موقعیت های مختلف، فرق خواهند داشت.

در موارد زیر ممکن است نشانه های اختلال کاهش یابند:

• به دنبال دریافت پاداش های مکرر به خاطر رفتارهای مناسب
• هنگام نظارت دقیق
• در مکان های جدید
• شرکت در فعالیت های مورد علاقه
• داشتن محرک های خارجی پیوسته (مثلا از طریق نمایشگرهای الکترونیکی)
• تعامل در موقعیت های تک به تک (مانند مطب بالینگر)

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال کم توجهی / بیش فعالی (ADHD) بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: الگوی مداوم بی توجهی و/ یا بیش فعالی – تکانشگری که با کارکرد یا رشد فرد تداخل داشته باشد که با (۱) و/ یا (۲) مشخص می شود:

۱- بی توجهی: حداقل ۶ مورد از علایم زیر حداقل ۶ ماه طول کشیده و شدت آنها به حدی است که با سطح رشد ناهماهنگ است و روی فعالیت های اجتماعی، شغلی یا تحصیلی فرد تأثیر مستقیم منفی گذاشته باشد.

توجه: علایم صرفا بازتاب یک رفتار مقابله ای، نافرمانی، مخالفت جویی یا عدم درک وظایف محوله یا دستورات داده شده نیست. در نوجوانان و بزرگسالان (سن ۱۷ سال به بالا) وجود ۵ علامت از علایم زیر ضروری است.

a: اغلب قادر نیست به جزئیات توجه دقیق داشته باشد و در تکالیف تحصیلی، شغلی و یا سایر فعالیت ها خطاهایی ناشی از بی توجهی از وی سر می زند، (مانند نادیده گرفتن یا عدم توجه به جزئیات، عدم انجام صحیح کارها).

b: اغلب در حفظ توجه بر روی تکالیف یا فعالیت های مربوط به بازی ها مشکل دارد (مثلا مشکل حفظ تمرکز در حین سخنرانی، مکالمات، یا مطالعه طولانی).

c: اغلب وقتی مستقیم با او صحبت می شود به نظر می رسد که گوش نمی دهد (مثلا به نظر می رسد حواسش جای دیگری است، حتی در هنگام عدم وجود هرگونه عامل حواسپرتی).

d: اغلب دستورالعمل ها را دنبال نمی کند و قادر نیست تکالیف مدرسه، مسئولیت ها یا وظایف شغلی اش را به پایان برساند (مثلا کارها را شروع می کند ولی به سرعت تمرکزش را از دست می دهد و نیمه کاره رها می کند).

e: اغلب در ساماندهی کارها و فعالیت هایش مشکل دارد (برای مثال: مشکل در مدیریت تکالیف متوالی، مشکل در نگهداری منظم اشیاء و متعلقات شخصی، بی نظمی در کارها، مدیریت زمانی ضعیف، عدم انجام امور در موعد مقرر).

f: اغلب از تکالیفی که نیازمند فعالیت ذهنی مستمر است دوری می کند، نفرت دارد و یا نسبت به انجام آنها بی میل است (مانند کارهای مدرسه یا کارهای منزل، در نوجوانان و بزرگسالان تهیه گزارش ها، تکمیل کردن فرم ها، مرور مقالات طولانی).

g: اغلب وسایل لازم برای انجام تکالیف یا فعالیت ها را گم می کند (مانند وسایل مدرسه، مداد، کتاب، ابزارآلات، کیف پول، کلید، کاغذ یادداشت، عینک، تلفن همراه).

h: با محرک های خارجی به راحتی حواسش پرت می شود (در نوجوانان بزرگ تر و بالغین می تواند شامل افکار غیر مرتبط هم باشد).

i: فراموشکاری در انجام کارهای روزمره (مانند انجام کارهای منزل، پیغام رساندن، در نوجوانان بزرگ تر و بزرگسالان جواب تلفن دادن، پرداخت قبوض، سر قرار حاضر شدن).

۲- بیش فعالی و تکانشگری: حداقل ۶ مورد از علایم زیر برای حداقل 6 ماه در حدی که با سطح رشدی فرد تطابق نداشته باشد، تداوم داشته و روی فعالیت های اجتماعی، شغلی یا تحصیلی وی تأثیر مستقیم منفی گذاشته باشد.

توجه: علایم موجود صرفا بازتاب یک رفتار مقابله ای، نافرمانی، مخالفت جویی یا عدم درک دستورات یا وظایف محوله نیست. در نوجوانان و بزرگسالان (سن ۱۷ سال به بالا) حداقل ۵ علامت کافی است.

a: اغلب روی صندلی وول می خورد، با دست ها یا پاهایش ور می رود و یا آنها را تکان می دهد.

b: اغلب در مواقعی که لازم است سر جای خود بنشیند صندلی را ترک می کند (مثلا سر کلاس، مطب، محل کار یا سایر مکان هایی که لازم است برای مدتی بنشیند).

c: اغلب در مکان هایی که مناسبتی ندارد می دود یا از در و دیوار بالا می رود (توجه: در نوجوانان و بالغین می تواند محدود به بی قراری باشد).

d: اغلب نمی تواند بی سر و صدا به بازی و سایر فعالیت های تفرحی بپردازد.

e: اغلب در حال حرکت است و به نظر می رسد موتوری به حرکتش وامی دارد (مثلا قادر نیست یک جا ثابت بماند و اگر مدتی طولانی یک جا بماند احساس ناراحتی می کند مثلا در رستوران و ملاقات ها. ممکن است دیگران احساس کنند بی قرار است و یا نمی توانند پا به پای وی بمانند).

f: اغلب زیاد حرف می زند.

g: اغلب قبل از پایان سؤال جواب را می پراند (مثلا جمله دیگران را تکمیل می کند و در مکالمات اجازه صحبت به طرف مقابل نمی دهد و مابین حرف هایش می پرد).

h: اغلب قادر به انتظار کشیدن برای نوبت نیست (مانند موقعی که در صف قرار دارد).

i: اغلب وسط حرف دیگران می پرد و فعالیت شان را قطع می کند (مثلا وسط مکالمات، بازی ها یا کارها داخل می شود، ممکن است از وسایل دیگران بدون اجازه استفاده کند. در نوجوانان و بالغین ممکن است در کار دیگران مداخله و کار را از دستشان بگیرند).

B: چندین علامت بی توجهی یا بیش فعالی – تکانشگری قبل از سن ۱۲ سالگی دیده می شود.

C: چندین علامت بی توجهی یا بیش فعالی – تکانشگری در بیش از یک موقعیت و محل دیده می شود (مثلا در منزل، مدرسه یا کار، با دوستان یا بستگان و یا سایر فعالیت ها).

D: شواهد آشکاری وجود دارد که این علایم سبب تداخل یا افت کیفیت کارکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی فرد شده اند.

E: علایم منحصرا در جریان اسکیزوفرنی یا یک اختلال روان پریشی دیگر روی نداده و اختلال روانی دیگری آن را بهتر توجیه نمی کند. (مانند اختلال خلقی، اختلال اضطرابی، اختلال تجزیه ای، اختلال شخصیت، مسمومیت یا محرومیت مواد).

طبقات تشخیصی

با تظاهرات مرکب: اگر در ۶ ماه گذشته هم ملاک A1 (بی توجهی) و هم ملاک A2 (بیش فعالی – تکانشگری) وجود داشته است.

عمدتا با تظاهرات بی توجهی: اگر در ۶ ماه گذشته ملاک A1 (بی توجهی) کاملا وجود داشته ولی ملاک A2 (بیش فعالی – تکانشگری) دیده نمی شود.

عمدتا با تظاهرات بیش فعالی – تکانشگری: اگر در ۶ ماه گذشته علایم ملاک A2 (بیش فعالی – تکانشگری) به طور کامل برآورده می شوند ولی ملاک های A1 (بی توجهی) وجود ندارند.

در بهبودی نسبی: وقتی ملاک های تشخیصی قبلا کامل بوده ولی در ۶ ماه گذشته ملاک ها کمتر از حد لازم تشخیصی بوده اند و با این وجود هنوز بر کارکرد اجتماعی، تحصیلی یا شغلی فرد تأثیر منفی می گذارند.

شدت فعلی علایم

خفیف: علایم موجود چندان بیشتر (بیشتر از حد لازم) تشخیص گذاری نیستند و تأثیر منفی آنها بر کارکرد اجتماعی، شغلی فرد خیلی خفیف است.

متوسط: علایم و افت کارکرد بین حد خفیف و شدید است.

شدید: تعداد علایم از حد لازم تشخیص گذاری خیلی بیشتر است، یا چند علامت خاص هنوز شدید هستند یا علایم سبب افت بارز کارکرد اجتماعی یا شغلی فرد شده اند.

تشخیص افتراقی

اختلال نافرمانی مقابله جویانه، اختلال انفجاری متناوب، سایراختلالات رشدی عصبی، اختلال یادگیری اختصاصی، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوشی)، اختلال طیف درخودماندگی، اختلال دلبستگی واکنشی، اختلالات اضطرابی، اختلالات افسردگی، اختلال دوقطبی، اختلال کژتنطیمی خلقی ایذایی، اختلالات مصرف مواد، اختلالات شخصیت، اختلالات روان پریشی، علایم ADHD ناشی از داروها، اختلالات عصبی شناختی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید:

نوشته اختلال کم توجهی – بیش فعالی ADHD اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال هماهنگی رشدی Developmental Coordination Disorder با ترکیب بالینی شرح حال (رشد و نمو و طبی)، معاینه بالینی، گزارش مدرسه یا محل کار، و ارزیابی بیمار با کمک آزمون های روان سنجی استاندارد متناسب با فرهنگ فرد امکان پذیر است. علایم ناشی از اختلال مهارت هایی که نیازمند هماهنگی حرکتی است بستگی به سن دارد.

خردسالان با تأخیر به شاخص های اصلی حرکتی رشد می رسند (مانند نشستن، خزیدن، راه رفتن) گرچه بسیاری از آنها در رسیدن به این مهارت ها مشکلی ندارند. معمولا این خردسالان در یادگیری مهارت هایی مانند بالا یا پایین رفتن از پله ها، رکاب زدن، بستن دکمه لباس، تکمیل جورچین و بستن زیپ نیز مشکل دارند. حتی در مواقعی که مهارت های فوق را یاد می گیرند نسبت به همسالان خود، آنها را با ناشی گری، کندی و بی دقتی انجام می دهند.

تظاهرات اختلال در بچه های بزرگ تر و بزرگسالان به صورت بی دقتی و کندی در جنبه های حرکتی کارهایی مانند تکمیل جورچین ها، مدل سازی، بازی های با توپ (به خصوص به صورت گروهی)، دست خط، تایپ کردن، رانندگی یا مهارت های مراقبت از خود بروز می کند. از دیگر عباراتی که برای توصیف این اختلال به کار می روند می توان به کژکنشی Dyspraxia دوران کودکی، اختلال رشدی اختصاصی عملکرد حرکتی و سندرم کودک دست و پا چلفتی اشاره نمود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال هماهنگی رشدی ۴ ملاک زیر بایستی در نظر گرفته شود:

A: یادگیری و انجام مهارت های حرکتی هماهنگ به میزان قابل توجهی کمتر از حد انتظار بر اساس سن تقویمی فرد و فرصت های موجود برای یادگیری مهارت و به کارگیری آن است. این مشکلات به صورت دست و پا چلفتی بودن (مانند انداختن یا برخورد با اجسام) و یا کندی و بی دقتی در انجام مهارت های حرکتی (مانند گرفتن اجسام، استفاده از قیچی و قاشق و چنگال، دست خط، دوچرخه سواری، ورزش ها) تظاهر می کند.

B: افت مهارت های حرکتی ملاک A به شکلی مستمر و بارز با فعالیت های روزمره متناسب با سن بیمار تداخل دارد (مانند مراقبت از خود و حفظ سلامتی) و روی کارکرد تحصیلی/مدرسه، کارکرد شغلی و آمادگی برای آن، تفریح و بازی وی تأثیر می گذارد.

C: شروع علایم در اوایل دوران رشد است.

D: نقایص موجود در مهارت های حرکتی توسط کم توانی ذهنی یا مشکلات بینایی بهتر توجیه نمی شود و مربوط به یک بیماری عصبی مؤثر بر حرکت (مانند فلج مغزی، دیستروفی عضلانی، بیماری اضمحلالی) نیست.

تشخیص افتراقی

اختلالات حرکتی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، کم توانی ذهنی (اختلال رشدی هوشی)، اختلال کم توجهی – بیش فعالی، اختلال طیف درخودماندگی، سندرم بیش حرکتی مفاصل.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال هماهنگی رشدی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.