اختلال بدریخت انگاری بدن Body Dysmorphic Disorder که در گذشته هراس از بدریخت انگاری نامیده می شد، شامل مشغولیت ذهنی با یک یا چند نقص یا عیب تصوری در ظاهر است که به باور مبتلایان آنها زشت، غیرجذاب، ناهنجار یا بدشکل به نظر می رسد.

عیوبی را که مبتلایان برای خود در نظر می گیرند، از دید دیگران نامحسوس یا فقط جزیی است. میزان نگرانی ها از احساس غیرجذاب یا نامتناسب بودن تا زشت یا ناقص الخلقه بودن متفاوت است. مشغولیت ذهنی می تواند بر یک یا نواحی مختلفی از بدن متمرکز باشد و به شکل شایع تر در پوست (احساس داشتن اکنه، آثار زخم، لکه، چین و چروک، رنگ پریدگی)، مو (کم شدن موی سر یا پرمویی بدن یا چهره) یا بینی (اندازه و شکل) است.

در عین حال هر ناحیه از بدن می تواند عامل نگرانی باشد (مثل چشم ها، دندان ها، وزن، معده، پستان ها، ساق های پا، اندازه یا شکل چهره، لب ها، چانه، ابروها، اعضای تناسلی). بعضی افراد هم نگران عدم تناسب در نواحی بدن اند. مشغولیت های ذهنی، مزاحم، ناخواسته و وقت گیرند (به طور متوسط ۳ تا ۸ ساعت در روز) و معمولا کنترل یا مقاومت در مقابل شان مشکل است. اعمال یا فعالیت های ذهنی تکراری بیش از حد (مثل مقایسه کردن) در واکنش به مشغولیت ذهنی، انجام می شود. فرد به انجام این اعمال که لذت بخش نبوده و می تواند سبب افزایش اضطراب و ملال گردد، احساس اجبار می کند. این امور وقت گیر بوده و کنترل یا مقاومت در مقابل شان سخت است.

رفتارهای شایع شامل مقایسه ظاهر خود با دیگران، بررسی مکرر نقص خیالی خود در آینه و سایر سطوح صیغلی یا معاینه مستقیم آنها، زیاده روی در آرایش (مثل شانه کردن، آراستن مو، تراشیدن مو، کشیدن یا کندن مو)، استتار کردن (مثل اقدام های مکرر به گریم یا پوشاندن نواحی غیردلپسند خود با کلاه، پوشاک، گریم یا کلاه گیس)، نظر خواستن از دیگران در مورد عیوب  تصوری خود، لمس نواحی غیرمطلوب خود برای وارسی آنها، ورزش شدید یا وزنه برداری و خواستار جراحی زیبایی شدن است. برخی خود را برنزه کرده اند (برای تیره کردن رنگ پریدگی خود یا محو آکنه های خیالی)، تغییر پوشاک (مثلا برای استتار نقایص خود) یا خریدهای وسواسی (مثلا برای زیبا ساختن خود) هم مشاهده می شود. خراشیدن وسواسی پوست برای اصلاح نقایص خیالی پوست شایع است و می تواند سبب آسیب پوستی، عفونت یا پارگی عروق خونی شود.

مشغولیت های ذهنی باید ناراحتی قابل توجه بالینی یا اختلال در کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی ایجاد کند که معمولا هر دو را ایجاد می کند. بدشکل انگاری عضلانی، شکلی از بدریخت انگاری بدن است که تقریبا منحصر به مردان بوده و شامل مشغولیت ذهنی با این فکر است که بدن شخص بسیار نحیف یا بی اندازه لاغر یا عضلانی است. مبتلایان به این شکل از اختلال، در واقع بدنی با ظاهر طبیعی یا حتی خیلی عضلانی دارند. آنها ممکن است اشتغال ذهنی با نواحی دیگر بدن مثل پوست یا مو هم داشته باشند. تعداد زیادی (نه ضرورتا همه) شدیدا اقدام به رژیم غذایی، ورزش یا کار با وزنه می کنند که گاهی سبب آسیب جسمی هم می شود. بعضی به مصرف بالقوه خطرناک استروئیدهای آنابولیک – اندروژن و سایر مواد روی می آورند تا بدن خود را تنومندتر و عضلانی تر کنند.

اختلال بدریخت انگاری نیابتی بدن شکلی از اختلال است که بیمار با نقص خیالی در مورد ظاهر یک فرد دیگر مشغولیت ذهنی دارد. بینش در مورد عقاید اختلال بدریخت انگاری بدن می تواند از خوب تا فقدان / هذیانی (یعنی عقاید هذیانی مشتمل بر باور کامل به صحت و اعتبار نظر فرد در مورد ظاهرش) متفاوت باشد. روی هم رفته بینش کم است. دستکم یک سوم افراد عموما باورهای اختلال بدریخت انگاری هذیانی دارند. مبتلایان به اختلال بدریخت انگاری بدن با بینش هذیانی، مشکلات وسیع تر در بعضی عرصه ها دارند (مثل خودکشی) اما به نظر می رسد که این امر مرتبط با علایم شدیدتر اختلال بدیخت انگاری بدن است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال بدریخت انگاری بدن بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: مشغولیت ذهنی با یک یا چند نقص یا عیب تصوری در ظاهر جسمس که قابل مشاهده نیستند یا از نطر دیگران بی اهمیت اند.

B: در مرحله ای از سیر این اختلال، فرد رفتارهای تکراری (مثل وارسی خود در آینه، آرایش مفرط، خراشیدن پوست، اطمینان خاطرجویی از دیگران) یا فعالیت های ذهنی (مثل مقایسه ظاهر خود با دیگران) در واکنش به دلواپسی های مربوط به ظاهر را انجام می دهد.

C: این مشغولیت ذهنی از نظر بالینی، ناراحتی یا اختلال عمده در کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی ایجاد می کند.

D: مشغولیت ذهنی در مورد ظاهر خود را نمی توان با نگرانی هایی در مورد چربی یا وزن بدن در افرادی که علایم شان با ملاک های تشخیصی یک اختلال خوردن تناسب دارد، توجیه کرد.

تشخیص افتراقی

اختلالات خوردن، اختلال خراشیدن پوست، تریکوتیلومانیا (وسواس کندن مو)، اختلال اضطراب بیماری، اختلال افسردگی اساسی، اختلالات اضطرابی، اختلالات روان پریشانه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید  

نوشته اختلال بدریخت انگاری بدن اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال اضطراب اجتماعی (جمعیت هراسی) Social Anxiety Disorder (Social Phobia) شامل ترس یا اضطراب شدید یا قابل توجه از موقعیت های اجتماعی است که ممکن است در آنها فرد مورد موشکافی دیگران قرار گیرد. در کودکان ترس موجود باید در تعاملات با همسالان نیز بروز نماید و فقط محدود به برخورد با بزرگسالان نیست. در چنین مواقعی فرد نسبت به اینکه در مورد او برداشت منفی صورت بگیرد می ترسد.

بیمار نگران است که دیگران وی را مضطرب، ضعیف، دیوانه، احمق، کسالت آور، رعب آور، کثیف یا نامطبوع تصور نمایند. نگرانی دیگر بیمار از این است که به گونه ای رفتار نماید که غیرعادی به نظر برسد یا علایمی مانند برافروختگی، لرزش صدا، تعریق، لکنت یا نگاه خیره در وی پدیدار شود که نشان دهنده اضطراب وی است و موجب برداشت منفی دیگران درباره وی می شود.

برخی از افراد از این نگران اند که با رفتارشان به دیگران اهانت کنند و در نتیجه از سوی آنها طرد شوند. ترس از اهانت به دیگران مثلا به وسیله نگاه خیره یا بروز علایم اضطراب به خصوص در کسانی بارز است که در فرهنگ های جمع گرا (احترام به جمع) رشد یافته اند. فردی که از لرزش دستانش در جمع نگران است سعی می کند از خوردن، نوشیدن، نوشتن یا اشاره کردن در مجامع عمومی اجتناب نماید.

کسی که دچار تعریق زیاد می شود از دست دادن با دیگران یا خوردن غذاهای تند پرهیز می کند و کسی که در جمع از خجالت سرخ می شود احتمالا از اجرا در جلوی دیگران، نورهای درخشان و صحبت درباره مسائل خصوص دوری می کند. موقعیت های اجتماعی تقریبا همیشه سبب بروز اضطراب یا ترس می گردند. لذا کسی که فقط گهگاه در موقعیت های اجتماعی مضطراب می شود نباید تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی دریافت کند. در کودکان ترس و اضطراب اغلب به صورت گریه، قشقرق، میخکوب شدن یا کناره گیری در موقعیت های اجتماعی دیده می شود.

میزان اجتناب در افراد مختلف متفاوت است. (مثلا خفیف در حد مرور بیش از حد متن سخنرانی، تماس چشمی محدود، معطوف کردن توجه به دیگران یا شدید مانند امتناع از مدرسه رفتن، نرفتن به مهمانی ها). ترس، اضطراب یا اجتناب باید به شکل قابل ملاحظه ای با کارکرد عادی روزمره شغلی یا تحصیلی یا روابط و فعالیت های اجتماعی فرد تداخل داشته باشد و یا از نظر بالینی سبب ناراحتی قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد شده باشد. برای مثال در کسی که از سخنرانی در مجامع عمومی می ترسد ولی این مشکل در فعالیت های روزمره شغلی یا تحصیلی وی اختلال ایجاد نکرده و خود فرد هم از آن چندان نگران نیست تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی مطرح نمی شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی بایستی 10 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ترس یا اضطراب قابل ملاحظه درباره یک یا چند موقعیت اجتماعی که درآنها احتمال دقت نظر به بیمار و تجزیه و تحلیل دیگران وجود دارد. نمونه ها شامل تعاملات اجتماعی (مثلا مکالمه یا ملاقات با افراد غریبه)، مشاهده شدن (مثلا خوردن یا آشامیدن) و اجرا در حضور دیگران (مثلا سخنرانی کردن) است.

نکته: در کودکان این اضطراب باید به هنگام حضور همسالان نیز دیده شود و فقط محدود به تعاملات با بزرگسالان نیست.

B: فرد از این می ترسد که کاری انجام دهد یا علایم اضطرابی بروز دهد که دیگران برداشت منفی از آن داشته باشند (یعنی شرمنده شود یا مسخره کنند، وی را طرد کنند یا مورد اهانت قرار دهند).

C: موقعیت های اجتماعی مذکور تقریبا همیشه سبب ترس یا اضطراب می گردند.

نکته: در کودکان ترس یا اضطراب می تواند به صورت گریه، قشقرق، میخکوب شدن، چسبیدن به دیگران، کناره گیری یا عدم صحبت کردن در موقعیت های اجتماعی بروز نماید.

D: از موقعیت های اجتماعی مذکور اجتناب می ورزد و یا تحمل آن با ترس و اضطراب شدیدی همراه است.

E: ترس و اضطراب موجود بیشتر از آن چیزی است که از موقعیت اجتماعی مذکور و زمینه فرهنگی – اجتماعی فرد انتظار می رود.

F: ترس، اضطراب یا اجتناب پایدار است و به طور معمول ۶ ماه یا بیشتر ادامه می یابد.

G: ترس، اضطراب یا  اجتناب از نظر بالینی موجب ناراحتی قابل ملاحظه یا افت کارکرد اجتماعی – شغلی و سایر جنبه های مهم کارکردی فرد می شود.

H: ترس، اضطراب یا اجتناب ناشی از اثرات فیزیولوژیکی یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

I: ترس، اضطراب یا اجتناب موجود توسط یک اختلال روانی دیگر مانند اختلال پانیک، اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال طیف درخودماندگی بهتر توجیه نمی شود.

J: اگر یک بیماری طبی دیگر (مثلا بیماری پارکینسون، چاقی، بدریختی های ناشی از سوختگی یا جراحات) وجود دارد، ترس، اضطراب یا اجتناب حاضر آشکارا نامربوط یا افراطی است.

تشخیص افتراقی

کمرویی هنجار، گذرهراسی، اختلال پانیک (وحشت زدگی)، اختلال اضطراب فراگیر، اختلال اضطراب جدایی، هراس های اختصاصی، گنکی انتخابی، اختلال افسردگی اساسی، اختلال بدریخت انگاری بدن، اختلال هذیانی، اختلال طیف درخودماندگی، اختلال شخصیت، اسکیزوفرنی، اختلال خوردن، اختلال وسواسی جبری، بیماری های طبی مانند بیماری پارکینسون و شرمندگی از علایم آن، اختلال نافرمانی مقابله جویانه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اضطراب اجتماعی (جمعیت هراسی) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.