اختلالات سازگاری Adjustment Disorders شامل علایم هیجانی یا رفتاری در پاسخ به یک عامل استرس قابل شناسایی است. عامل استرس ممکن است یک حادثه منفرد (مثل ختم یک رابطه عشقی) باشد یا عوامل متعدد (مثل مشکلات شغلی برجسته و مسائل زناشویی) در کار باشند.

عوامل استرس ممکن است راجعه (مثلا در رابطه با بحران های شغلی فصلی، روابط جنسی ناموفق) یا مداوم (مثل یک بیماری دردناک دائمی با افزایش ناتوانی، زندگی در محله مملو از جنایت) باشند. عوامل استرس ممکن است یک فرد، کل یک خانواده یا یک گروه بزرگ یا جامعه (مثل یک بلای طبیعی) را تحت تإثیر قرار داده باشند. بعضی عوامل استرس ممکن است همراه با حوادث مربوط به مراحل رشد باشند (مثل رفتن به مدرسه، ترک خانه پدری، ازدواج کردن، پدر یا مادر شدن، عدم دستیابی به اهداف شغلی، بازنشستگی).

اختلال سازگاری را وقتی می توان به دنبال مرگ یک فرد مورد علاقه تشخیص گذاری کرد که شدت، کیفیت یا تداوم واکنش های سوگ فراتر از آن چیزی باشد که به طور معمول با ملاک های فرهنگی، مذهبی یا متناسب با سن انتظار می رود. یک مجموعه اختصاصی تر از علایم مربوط به سوگواری تحت عنوان اختلال داغدیدگی پیچیده پایدار معرفی شده است. اختلال سازگاری همراه با افزایش خطر اقدام به خودکشی و خودکشی موفق است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلالات سازگاری بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ایجاد علایم هیجانی یا رفتاری در پاسخ به عامل (یا عوامل) مشخص استرس که ظرف مدت ۳ ماه از بروز این عامل (یا عوامل) رخ داده باشند.

B: این علایم یا رفتارها از نظر بالینی قابل ملاحظه بوده و با یک یا هر دو حالت زیر مشخص می شوند:

۱- ناراحتی قابل ملاحظه خارج از اندازه شدت و درجه عامل استرس با در نظر گرفتن زمینه محیطی و عوامل فرهنگی که می توانند بر شدت و تظاهر علایم اثر گذارند.

۲- تخریب قابل ملاحظه در کارکردهای اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی

C: اختلال مرتبط با استرس با ملاک های سایر بیماری های روانی مطابقت نمی کند و صرفا ناشی از تشدید یک اختلال قبلی روانی نیست.

D: علایم اختلال، معرف داغدیدگی طبیعی نیست.

E: پس از ختم عامل استرس یا پیامدهای آن، علایم بیش از ۶ ماه پایدار نمی مانند.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی، اختلال استرس پس از سانحه و اختلال استرس حاد، اختلالات شخصیت، عوامل روانشناختی مؤثر بر بیماری های طبی، واکنش های طبیعی نسبت به استرس.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلالات سازگاری اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال استرس پس از سانحه (Posttraumatic Stress Disorder (PTSD شامل ظهور علایم مشخصه متعاقب مواجهه با یک یا چند حادثه آسیب زاست. واکنش های هیجانی مربوط به حادثه آسیب زا (مثل ترس، درماندگی، وحشت) دیگر بخشی از ملاک A محسوب نمی شود. تظاهرات بالینی PTSD متنوع است. در بعضی افراد تجربه مجدد مبتنی بر ترس، علایم هیجانی و رفتاری ممکن است برجسته باشند. در بقیه خلق افسرده یا ناتوانی از کسب لذت و همینطور شناخت های منفی ممکن است بیشترین ناراحتی را ایجاد کنند. در بعضی افراد دیگر، انگیختگی و علایم واکنشی برونی ساز غلبه دارند؛ در حالی که در بقیه علایم تجزیه ای برجسته است. نهایتا بعضی افراد هم ترکیبی از این الگوهای علایم را دارند.

تجربه مستقیم حوادث آسیب زا که در ملاک A گنجانده شده است عبارتند از (البته محدود به این علایم نیستند): در معرض جنگ به عنوان یک مبارز یا غیرنظامی بودن؛ تهدید یا تهاجم فیزیکی واقعی (مثل حمله فیزیکی، سرقت، خفگی، بدرفتاری جسمی دوران کودکی)، تهدید یا خشونت واقعی جنسی واقعی (مثل دخول جنسی به اجبار، دخول جنسی به کمک الکل یا دارو، تماس جنسی با بدرفتاری، بدرفتاری جنسی غیرتماسی، قاچاق جنسی)، دزدیده شدن، به گروگان گرفته شدن، حملات تروریستی، شکنجه شدن، زندانی جنگی بودن، بلایای طبیعی یا ساخت بشر و حوادث شدید وسایط نقلیه.

در بچه ها، حوادث خشونت آمیز جنسی می تواند شامل تجارب جنسی نامتناسب با رشد، بدون تهاجم یا آسیب جسمی باشد. یک بیماری تهدید کننده زندگی یا یا بیماری طبی ناتوان کننده لزوما یک حادثه آسیب زا محسوب نمی شود. رویدادهای پزشکی که واجد شرایط حوادث آسیب زا هستند شامل حوادث فاجعه بار ناگهانی هستند (مثل بیدار شدن در حین جراحی، شوک آنافیلاکتیک).

حوادث مورد مشاهده شامل موارد زیرند (البته محدود به اینها نیست): مشاهده آسیب های جدی یا تهدید به آن، مرگ غیر طبیعی، بدرفتاری جسمی یا جنسی با توسل به زور، تهاجم حانوادگی، تصادفات، جنگ یا بلایا و یا حادثه فجیع طبی برای فرزند فرد (مثل یک خونریزی تهدید کننده حیات). مواجهه غیرمستقیم محدود به مواردی است که در آنها فرد از اتفاقاتی مطلع می شود که برای وابستگاه نزدیک یا دوستان رخ داده و فجیع یا غیرمترقبه اند (مثلا مرگ در اثر علل طبیعی شامل آن نیست). چنین حوادثی شامل تهاجم های وحشیانه فردی، خودکشی، تصادف های شدید و جراحات جدی است.

اختلال ممکن است به خصوص وقتی که عامل استرس، بین فردی و عمدی است (مثل شکنجه، خشونت جنسی) شدید یا طولانی مدت باشد. حادثه آسیب زا می تواند به طرق گوناگونی مجددا تجربه شود. شخص معمولا خاطره مکرر و ناخواسته و مزاحم حادثه را دارد (ملاک B).

ملاک های تشخیصی

اختلال استرس پس از سانحه برای بزرگسالان، نوجوانان و کودکان بالای ۶ سال

برای تشخیص اختلال استرس پس از سانحه برای بزرگسالان، نوجوانان و کودکان بالای ۶ سال بایستی ۸ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: مواجهه با مرگ واقعی یا تهدید به مرگ، آسیب شدید یا خشونت جنسی به صورت یک یا چند مورد از طرق زیر:

۱- تجربه مستقیم حادثه (یا حوادث) آسیب زا

۲- شاهد بودن فرد، هنگامی که حادثه (یا حوادث) برای دیگران اتفاق می افتد

۳- آگاهی از اینکه حادثه (یا حوادث) آسیب زا برای یک عضو نزدیک خانواده یا دوست صمیمی رخ داده است. در موارد مرگ واقعی یا تهدید به مرگ یکی از اعضای خانواده یا دوست، حادثه (یا حوادث) باید فجیع یا غیرمترقبه باشد.

۴- تجربه مکرر یا شدید با جزئیات آزارنده و تنفرآور حادثه (یا حوادث) آسیب زا (مثل مسئولین خط اول جمع آوری کننده بقایای اجساد، مأمور پلیسی که مکررا با جزئیات سوء رفتار با کودک مواجهه دارد).

B: وجود یک یا چند علامت مزاحم در مورد حادثه یا حوادث آسیب زای زیر که پس از وقوع حادثه (یا حوادث) آسیب زا شروع شده باشد:

۱- یادآوری مکرر، ناخواسته و ناراحت کننده مزاحم حادثه (یا حوادث) آسیب زا

توجه: کودکان بالای ۶ سال ممکن است در بازی های تکراری خود، موضوعات یا جنبه هایی از حادثه (یا حوادث) آسیب زا را بیان کنند.

۲- رؤیاهای ناراحت کننده و تکرار شونده که محتوا و یا عاطفه آنها مربوط به حادثه (یا حوادث) آسیب زاست

توجه: در کودکان ممکن است رؤیاهای ترسناک بدون محتوای مشخص وجود داشته باشد

۳- واکنش های تجزیه ای (مثل جهش به گذشته [فلش بک]) که در آنها، فرد به گونه ای احساس و عمل می کند که گویی حادثه (یا حوادث) آسیب زا در حال وقوع است. (چنین واکنش هایی ممکن است با شدت های متفاوت بروز کنند و در شدیدترین حالت با از دست دادن آگاهی نسبت به محیط همراه اند).

توجه: در کودکان ممکن است بازسازی های وقایع خاص مربوط به سانحه در بازی ها دیده شود.

۴- ناراحتی روانی شدید یا طولانی هنگام مواجه شدن با نشانه های داخلی یا یرونی که نماد جنبه ای از حادثه (یا حوادث) آسیب زا و یا شبیه آن هستند.

۵- واکنش های فیزیولوژیک محسوس به نشانه های داخلی یا بیرونی که نماد یا شبیه به جنبه ای از حادثه (یا حوادث) آسیب زا هستند.

C: اجتناب مداوم از محرک های مربوط به حادثه (یا حوادث) آسیب زا، که پس از حادثه یا حوادث آسیب زا آغاز و با یکی یا هر دو مورد زیر مشخص می شود:

۱- اجتناب یا تلاش برای اجتناب از خاطرات، افکار یا احساس های ناراحت کننده ای که مربوط به حادثه یا حوادث آسیب زا هستند یا با آن ارتباط نزدیکی دارند.

۲- اجتناب یا تلاس برای اجتناب از یادآوری های محیطی (افراد، مکان ها، گفتگوها، فعالیت ها، اشیاء، موقعیت ها) که موجب انگیخته شدن خاطرات، افکار یا احساس های مربوط یا همراه حادثه یا حوادث آسیب زا می شوند.

D: تغییرات منفی در شناخت و خلق همراه با حادثه یا حوادث آسیب زا با شروع یا تشدید پس از وقوع حادثه یا حوادث آسیب زا که با دستکم دو مورد از موارد زیر مشخص می شود:

۱- ناتوانی در به خاطر آوردن یکی از جنبه های مهم حادثه یا حوادث آسیب زا (عموما ناشی از فراموشی تجزیه ای است و نه در اثر عوامل دیگر مثل ضربه به سر، سوء مصرف الکل یا داروها).

۲- عقاید یا انتظارات منفی مستمر و مبالغه آمیز درباره خود، دیگران یا جهان (مثل «من بدم» «به هیچ کس نمی توان اعتماد کرد» «دنیا کاملا خطرناک است» «کل سیستم عصبی من برای همیشه تخریب شده»).

۳- افکار تحریف شده پایدار درباره علت یا عواقب حادثه یا حوادث آسیب زا که منجر به سرزنش خود یا دیگران می شود.

۴- حالات هیجانی منفی مداوم (مثل ترس، وحشت، خشم، احساس گناه یا شرم.)

۵- کاهش قابل ملاحظه علاقه یا شرکت در فعالیت های با اهمیت.

۶- احساس جدایی یا بیگانگی نسبت به دیگران.

۷- ناتوانی مستمر در تجربه هیجانات مثبت (مثل ناتوانی در تجربه شادی، رضایت یا احساس محبت).

E: تغییر قابل ملاحظه در انگیختگی و واکنش پذیری مرتبط با حادثه یا حوادث آسیب زا، با شروع یا تشدید پس از حادثه یا حوادث آسیب زا که با دستکم دو مورد از حالات زیر نشان داده می شود:

۱- رفتار تحریک پذیر و حملات خشم (بدون محرک یا با کمترین تحریک) که معمولا با پرخاشگری کلامی یا فیزیکی نسبت به افراد یا اشیاء تظاهر می کند.

۲- رفتار بی محابا یا خودتخریبی

۳- گوش به زنگی مفرط

۴- تشدید واکنش از جا پریدین (یکه خوردن)

۵- اشکالات تمرکز

۶- اختلال خواب (مثل اشکال در به خواب رفتن یا در خواب ماندن یا خواب ناآرام)

F: مدت اختلال (شامل ملاک های B و C و D و E) بیشتر از یک ماه است.

G: اختلال موجب ناراحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر حوزه های مهم کارکردی می شود.

H: اختلال را نتوان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مثل دارو، الکل) یا بیماری طبی دیگری نسبت داد.

اختلال استرس پس از سانحه برای کودکان ۶ ساله و کمتر

برای تشخیص اختلال استرس پس از سانحه برای کودکان ۶ ساله و کمتر بایستی ۷ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: مواجهه با مرگ واقعی یا تهدید به مرگ، آسیب شدید یا خشونت جنسی در کودکان ۶ ساله و کمتر به صورت یک یا چند مورد از موارد زیر:

۱- تجربه مستقیم حادثه یا حوادث آسیب زا.

۲- شاهد بودن کودک هنگامی که حادثه یا حوادث آسیب زا برای دیگران به خصوص مراقبین اولیه اتفاق می افتد.

توجه: شاهد بودن شامل حوادثی نمی شود که مشاهده فقط در رسانه های الکترونیکی، تلویزیون، فیلم ها یا تصاویر و عکس ها است.

۳- آگاهی از اینکه حادثه یا حوادث آسیب زا برای یک والد یا فرد مراقب رخ داده است.

B: وجود یک یا چند علامت مزاحم در مورد حادثه یا حوادث آسیب زای زیر که پس از وقوع حادثه یا حوادث آسیب زا شروع شده باشد:

۱- یادآوری مکرر، ناخواسته و ناراحت کننده مزاحم حادثه (یا حوادث) آسیب زا

توجه: خاطرات خودبه خودی و مزاحم لزوما ناراحت کننده ظاهر نشده و ممکن است در بازی های تکراری، خود را نشان دهند.

۲- رؤیاهای ناراحت کننده و تکرار شونده که محتوا و یا عاطفه آنها مربوط به حادثه (یا حوادث) آسیب زاست.

توجه: ممکن است نتوان معلوم کرد که محتوای ترسناک رؤیاها مربوط به حادثه آسیب زا است.

۳- واکنش های تجزیه ای (مثل جهش به گذشته [فلش بک]) که در آنها، فرد به گونه ای احساس و عمل می کند که گویی حادثه (یا حوادث) آسیب زا در حال وقوع است. (چنین واکنش هایی ممکن است طیفی از درجات مختلف شدت داشته باشند و در شدیدترین حالت با از دست دادن آگاهی نسبت به محیط همراه اند). چنین بازسازی های مربوط به سانحه ممکن است در هنگام بازی کودکان دیده شوند.

۴- ناراحتی روانی شدید یا طولانی هنگام مواجه شدن با نشانه های داخلی یا بیرونی که شبیه یا نمادی از جنبه های حادثه یا حوادث آسیب زا هستند.

۵- واکنش های فیزیولوژیک محسوس نسبت به یاداوری های حادثه یا حوادث آسیب زا.

C: یکی (یا چند تا) از علایم زیر که نمایانگر اجتناب مستمر از محرک های مربوط به به حادثه یا حوادث آسیب زا هستند و یا تغییرات منفی در شناخت و خلق مربوط به حادثه یا حوادث آسیب زا ایجاد می کنند و باید بعد از حادثه یا حوادث آسیب زا شروع یا تشدید شوند:

اجتناب مستمر از تحرک

۱- اجتناب یا تلاش برای اجتناب از فعالیت ها، مکان ها یا یادآورهای فیزیکی که موجب انگیخته شدن خاطرات حادثه یا حوادث آسیب زا می شوند.

۲- اجتناب یا تلاش برای اجتناب از افراد، گفتگوها  یا موقعیت های بین فردی که موجب انگیخته شدن خاطرات حادثه یا حوادث آسیب زا می شوند.

تغییرات منفی در شناخت 

۳- افزایش قابل ملاحظه حالات هیجانی منفی (مثل ترس، احساس گناه، غمگینی، شرم، سردرگمی)

۴- کاهش قابل ملاحظه علاقه یا شرکت در فعالیت های با اهمیت، شامل بازی کردن

۵- رفتار اجتماعی کناره جویانه

۶- کاهش مستمر در اظهار هیجانات مثبت

D: تغییر در انگیختگی و واکنش پذیری مرتبط با حادثه یا حوادث آسیب زا، با شروع یا تشدید پس از حادثه یا حوادث آسیب زا که با دو مورد (یا بیشتر) از حالات زیر تظاهر می کند:

۱- رفتار تحریک پذیر و حملات خشم (بدون محرک یا با کمترین تحریک) که معمولا با پرخاشگری کلامی یا فیزیکی نسبت به افراد یا اشیاء (شامل قشقرق شدید) تظاهر می کند.

۲- گوش به زنگی مفرط

۳- افزایش واکنش از جا پریدین (یکه خوردن)

۴- اشکال در تمرکز

۵- اختلال خواب (مثل اشکال در به خواب رفتن یا در خواب ماندن یا خواب ناآرام)

E: مدت اختلال بیش از یک ماه است.

F: این اختلال موجب ناراحتی قابل توجه بالینی یا اختلال در روابط با والدین، خواهر و برادران، همسالان یا سایر مراقبین یا رفتار در مدرسه می شود.

G: این اختلال را نتوان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مثل دارو یا الکل) یا بیماری طبی نسبت داد.

تشخیص افتراقی

اختلالات سازگاری، سایر اختلالات و حالات پس از استرس، اختلال استرس حاد، اختلالات اضطرابی و اختلال وسواسی – جبری، اختلال افسردگی اساسی، اختلالات شخصیت، اختلالات تجزیه ای، اختلال تبدیلی (اختلال علامت نورولوژیک کارکردی)، اختلالات روان پریشانه، جراحت ضربه ای مغز.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال استرس پس از سانحه اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال افسردگی اساسی Major Depressive Disorder شامل یک دوره حداقل دوهفته ای است که در طی آن یا خلق افسرده، یا فقدان علایق یا لذات در تقریبا تمام فعالیت ها دیده می شود. در کودکان و نوجوانان گاهی به جای خلق افسرده، تحریک پذیری دیده می شود. علاوه بر ملاک فوق بیمار باید حداقل چهار علامت از فهرست علایم ذکر شده را داشته باشد که شامل تغییرات اشتها یا وزن، خواب و فعالیت های روانی – حرکتی، کاهش انرژی، احساس بی ارزشی یا گناه، مشکلات تفکر ، تمرکز یا تصمیم گیری، یا افکار مکرر مرگ یا افکار خودکشی یا طرح نقشه خودکشی یا اقدام به آن است.

برای اینکه علامتی به عنوان علامت اختلال افسردگی اساسی محسوب شود باید یا به تازگی بروز کرده باشد یا باید نسبت به زمان قبل از بروز بیماری فرد تغییر محسوس مشاهده گردد. علایم باید در اکثر اوقات روز و تقریبا تمام روزها برای حداقل دو هفته متوالی ادامه داشته باشند. دوره افسردگی موجود باید از نظر بالینی موجب ناراحتی چشمگیر یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی و سایر جنبه های مهم کارکردی فرد گردد. در برخی از افرادی که دچار حملات خفیف بیماری هستند کارکرد فرد با کمک تلاش دوچندان در طبیعی باقی می ماند.

معمولا در حملات افسردگی اساسی فرد خلق خود را به شکل افسرده، غمگین، ناامید، مأیوس یا ناشاد ذکر می کند. گاهی از اوقات بیمار در ابتدا اندوه خود را بیان نمی کند ولی بعدا در حین مصاحبه به تدریج مشخص می شود (مثلا به نظر می رسد هر لحظه امکان گریه کردن بیمار وجود دارد). در برخی از بیماران که از کسالت، نداشتن احساس یا احساس اضطراب شکایت دارند، وجود خلق افسرده را می توان از چهره و نگاه بیمار تشخیص داد.

برخی از بیماران بیشتر از آنکه از خلق افسرده شکایت داشته باشند، مشکلات جسمی را مطرح می نمایند (مانند درد و کوفتگی بدنی) یا بسیاری از بیماران تشدید تحریک پذیری را مطرح می کنند (مثلا خشم مداوم، تمایل به ابراز عصبانیت در واکنش به وقایع یا سرزنش دیگران، احساس درماندگی شدید در برابر مشکلات جزئی). در کودکان و نوجوانان خلق تحریک پذیر یا تندخو شایع تر از افسرده و غمگین است. این گونه تظاهرات خلقی را باید از الگوی تحریک پذیری در قبال ناکامی افتراق داد.

از دست رفتن علایق یا لذات به درجات متفاوت در اکثر قریب به اتفاق بیماران دیده می شود. معمولا افراد از کاهش علاقه به سرگرمی و تفریحات، بی تفاوتی نسبت به همه چیز، یا لذت نبردن از اعمالی که قبلا برای آنها لذت بخش بوده شکایت می کنند. در اکثر موارد انزوای اجتماعی یا بی تفاوتی فرد به فعالیت های لذت بحش از دید اعضای خانواده پنهان نمی ماند و از آن شکایت می کنند (مثلا کسی که قبلا شدیدا به گلف علاقه داشته، به آن رغبتی نشان نمی دهد، کودکی که از فوتبال لذت می برده دیگر ورزش نمی کند). گاهی در برخی افراد کاهش شدید میل و فعالیت جنسی مشاهده می شود.

کاهش یا افزایش اشتها یکی دیگر از علایم است. برخی از مبتلایان افسردگی اظهار می کنند، خودشان را مجبور به خوردن می نمایند. برخی دیگر از بیماران دچار پرخوری شده و میل شدید به بعضی غذاهای خاص پیدا می کنند (مانند شیرینی یا سایر کربوهیدرات ها). در مواقع کاهش یا افزایش شدید اشتها، تغییر بارز وزن (کاهش یا افزایش) و در کودکان عدم کسب وزن مورد انتظار ممکن است دیده شود.

اختلال خواب یا به صورت مشکلات در خوابیدن و کم خوابی یا پرخوابی بروز می کند. در صورت وجود بی خوابی، مشکل غالب آن بی خوابی اواسط شب است (یعنی خیلی زود از خواب برخاستن و عدم توانایی به خواب رفتن مجدد). بی خوابی ابتدایی (یعنی مشکل در به خواب رفتن) نیز دیده می شود. افزایش خواب (پرخوابی) در افراد مبتلا یا به صورت خواب طولانی شبانه یا افزایش چرت های روزانه تظاهر می کند. گاهی علت مراجعه فرد برای درمان مشکلات خواب موجود است.

تغییرات روانی – حرکتی شامل سرآسیمگی (مثلا طاقت نشستن نداشتن، پیچاندن دست ها، وول خوردن، کشیدن و مالش پوست، لباس یا سایر اجسام) یا کندی (مثلا تکلم، تفکر و حرکات بدنی آهسته، وقفه طولانی قبل از پاسخ ها، کاهش حجم، مقدار، تنوع محتوا و فعل های به کار رفته در کلام فرد یا سکوت کامل) است. سرآسیمگی یا کندی روانی – حرکتی باید به اندازه ای شدید باشد که توسط دیگران قابل مشاهده باشد و احساس ذهنی فرد به تنهایی کافی نیست.

خستگی، کاهش انرژی و ضعف شایع است. گاهی بیمار از احساس ضعف مستمری شکایت دارد که بدون انجام فعالیت فیزیکی خاصی دیده می شود. حتی برای انجام کارهای خیلی جزئی تلاش زیادی باید به خرج دهد. نتیجه مورد انتظار از کارهای انجام شده به دست نمی آید. برای مثال ممکن است بیمار از دشواری استحمام و لباس پوشیدن صبحگاهی شکایت داشته و دو برابر زمان معمول صرف آن نماید.

احساس بی ارزشی یا گناه که طی دوره افسردگی اساسی مشاهده می شود معمولا به صورت ارزیابی غیرواقع بینانه منفی ارزش خویشتن یا مشغولیت ذهنی با گناه یا نشخوار ذهن در مورد خطاهای جزئی گذشته بروز می کند. این افراد اغلب وقابع عادی و خنثای روزمره را سوء تعبیر می کنند و آنها را به عنوان شاهدی برای نقاط ضعف فردی خویش در نظر می گیرند و یک احساس مسئولیت شدید نسبت به وقایعی پیدا می کنند که ارتباطی با بیمار ندارند.

گاهی این احساس بی ارزشی آنقدر شدید است که به شکل هذیان در می آید (مثلا بیماری که معتقد است وی شخصا مسئول فقر موجود جهانی است). سرزنش خویش به دلیل بیماری و عدم توانایی انجام وظایف و مسئولیت های بین فردی که در اثر افسردگی به وجود آمده، بسیار شایع است و نباید به عنوان ملاک تشخیصی محسوب شود مگر اینکه به حد هذیان برسد.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال افسردگی اساسی بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: پنج مورد یا بیشتر از علایم زیر در یک دوره دوهفته ای هم زمان وجود داشته و نشان دهنده به هم خوردن کارکرد قبلی فرد باشند، حداقل یکی از علایم باید یا (۱) خلق افسرده یا (۲) از دست رفتن علایق یا لذات باشد.

نکته: علایمی راکه مشخصا مربوط به یک بیماری طبی دیگر هستند محسوب نکنید.

۱- خلق افسرده در اکثر اوقات روز و تقریبا تمام روزها وجود دارد یا خود فرد به آن اذعان دارد (مثلا احساس اندوه، ناامیدی یا پوچی) یا قابل رؤیت توسط دیگران است (مثلا ظاهری گریان دارد) (توجه: در کودکان و نوجوانان می تواند به شکل خلق تحریک پذیر دیده شود).

۲- کاهش مشخص علایق یا لذات در تمام یا تقریبا تمام فعالیت های شبانه روزی و تقریبا تمام روزها (یا خود فرد به آن اذعان دارد یا دیگران مشاهده می کنند).

۳- کاهش وزن چشمگیر بدون گرفتن رژیم غذایی یا افزایش وزن (مثلا تغییر بیش از ۵% وزن بدن طی یک ماه)، یا کاهش یا افزایش اشتها در تقریبا تمام روزها (توجه: در کودکان عدم دستیابی به وزن مورد انتظار).

۴- بی خوابی یا پرخوابی در تقریبا همه روزها.

۵- سرآسیمگی یا کندی روانی – حرکتی در تقریبا تمام روزها (باید توسط دیگران تأیید شود و تنها احساس ذهنی بی قراری یا کند شدن خود فرد کافی نیست).

۶- خستگی و فقدان انرژی در تقریبا همه روزها.

۷- احساس بی ارزشی یا احساس گناه مفرط یا نامتناسب (که می تواند هذیانی باشد) در تقریبا تمام روزها ( نه فقط احساس گناه یا سرزنش خود به خاطر بیمار بودن).

۸- کاهش توانایی تفکر و تمرکز در تقریبا تمام روزها (یا احساس ذهنی خود فرد یا مشاهده توسط دیگران).

۹- افکار مکرر مربوط به مرگ (نه فقط ترس از مرگ)، افکار راجعه خودکشی بدون هیچ نقشه خاص، یا داشتن یک نقشه ویژه برای اقدام به خودکشی یا یکبار اقدام به خودکشی.

B: علایم فوق باید از نظر بالینی سبب ناراحتی چشمگیر یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کاری فرد گردد.

C: دوره فوق ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

نکته: ملاک A-C نشان دهنده یک دوره بیماری افسردگی اساسی هستند.

نکته: واکنش هایی که در مقابل فقدان های چشمگیر (مانند سوگواری عزیزان، ورشکستگی مالی، خسارات ناشی از بلایای طبیعی، بیماری های طبی یا کم توانی های جدی) به وجود می آید می تواند واجد احساس های شدید اندوه، نشخوار ذهنی مربوط به فقدان پیش آمده، بی خوابی، بی اشتهایی و کاهش وزنی که در ملاک A ذکر شده است، باشد و شبیه یک دوره افسردگی اساسی به نظز برسد گرچه که معمولا بروز این گونه علایم قابل درک و متناسب با شرایط پیش آمده در نظر گرفته می شود ولی همیشه احتمال بروز یک دوره افسردگی اساسی در کنار واکنش های طبیعی به یک فقدان با اهمیت به وجود آمده را در نظر داشته باشید و تصمیم گیری و تشخیص این موارد بر اساس قضاوت بالینی بالینگر و با توجه به شرح حال فردی بیماری و هنجارهای فرهنگی ابراز ناراختی برای فقدان پیش آمده در جامعه  وی صورت می گیرد.

D: دوره افسردگی اساسی حاضر توسط اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنیا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اختلال هذیانی یا سایر اختلالات معین و نامعین طیف اسکیزوفرنیا و سایر اختلالات روان پریشی بهتر توجیه نمی شود.

E: هیچگاه دوره مانیا یا هیپومانیا بروز نکرده است.

تشخیص افتراقی

حملات مانیا همراه خلق تحریک پذیر یا حملات مختلط، اختلال خلقی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال افسردگی یا دوقطبی ناشی از دارو/مواد، اختلال کم توجهی – بیش فعالی، اختلال سازگاری با خلق افسرده، غم و غصه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال افسردگی اساسی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال ملال پیش از قاعدگی Premenstrual Dysphoric Disorder شامل بروز تغییرات سریع خلقی، تحریک پذیری، ملال و علایم اضطرابی است که مکررا در حین مرحله پیش از قاعدگی هر دوره دیده می شود و در حول و حوش شروع خونریزی یا بلافاصله پس از آن شروع به فروکش می نماید. این علایم گاهی با علایم جسمی و رفتاری همراه است.

این سندرم باید در اکثر دوره های ماهانه سال گذشته رخ داده باشد و بر کارکرد اجتماعی یا شغلی فرد تأثیر منفی بگذارد. میزان تظاهر و شدت علایم همراه، بستگی زیادی به زمینه فرهنگی و اجتماعی شخصیت زن مبتلا، دیدگاه های خانوادگی و عوامل اختصاصی تر مانند عقاید مذهبی، پذیرش اجتماعی و مسائل مربوط به نقش زنانه بیمار دارد.

به طور معمول حداکثر شدت علایم در نزدیکی شروع خونریزی ماهانه دیده می شود گرچه تداوم علایم در روزهای نخست خونریزی نیز دیده می شود. باید در هر ماه پس از شروع دوره ماهانه و در مرحله فولیکولار چند روز بدون علامت وجود داشته باشد. با آن که علایم اصلی اختلال شامل علایم خلقی و اضطرابی است ولی معمولا علایم جسمی و رفتاری هم شایع هستند.

با این وجود باید توجه داشت که در غیاب علایم خلقی و اضطرابی بروز علایم جسمی و رفتاری برای تشخیص گذاری این اختلال کافی نیستند. شدت علایم (ولی مدت خیر) با علایم سایراختلالات روانی مانند افسردگی اساسی یا اختلال اضطراب فراگیر قابل مقایسه است. برای تأیید و قطعی شدن تشخیص موقتی باید برای حداقل دو دوره ماهانه آتی علایم را هر روز مورد ارزیابی قرار داد.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال ملال پیش از قاعدگی بایستی ۷ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: در اکثر دوره های قاعدگی، بایدحداقل ۵ علامت در در هفته آخر قبل از شروع خونریزی وجود داشته باشد، بهبودی پس از چند روز از شروع خونریزی آغاز شود و در عرض هفته بعد خونریزی قطع یا خیلی خفیف می شود.

B: یک (یا چند) مورد از علایم زیر باید وجود داشته باشد:

۱- تغییرات خلقی چشمگیر (مثلا نوسانات خلقی، احساس غم یا گریه ناگهانی یا افزایش حساسیت به طرد شدن)

۲- تحریک پذیری یا عصبانیت شدید یا افزایش درگیری های بین فردی

۳- خلق افسرده برجسته، احساس ناامیدی یا افکار خودسرزنشی

۴- اضطراب، تنش چشمگیر و یا احساس برافروختگی و بی تابی

C: یک (یا چند) مورد از علایم زیر باید وجود داشته باشند که در مجموع وقتی با علایم موجود از ملاک B جمع می شوند از پنج مورد بیشتر شود.

۱- کاهش علایق در اکثر فعالیت ها (مثلا شغل، مدرسه، دوستان، سرگرمی و تفریحات).

۲- احساس ذهنی اشکال در تمرکز.

۳- ضعف و خسته شدن سریع، یا فقدان انرژی چشمگیر.

۴- تفییر بارز اشتها، پرخوری یا میل به غذاهای خاص.

۵- پرخوابی یا بی خوابی.

۶- احساس خارج از کنترل بودن یا ازپادرآمدن.

۷- علایم جسمی مانند حساسیت یا ورم پستان ها، درد مفاصل و عضلات، احساس ورم یا افزایس وزن.

توجه: علایم ملاک های A-C باید در اکثر دوره های قاعدگی سال گذشته وجود داشته باشند.

D: علایم موجود از نظر بالینی موجب ناراحتی یا تداخل قابل توجهی در فعالیت های شغلی، تحصیلی، اجتماعی یا روابط فرد با دیگران (مانند اجتناب از فعالیت های اجتماعی، کاهش کارکرد و بازدهی شعلی، مدرسه یا خانه) گردند.

E: اختلال موجود فقط تشدید علایم یک اختلال دیگر مانند اختلال افسردگی اساسی، اختلال پانیک (وحشتزدگی)، اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی) یا یک اختلال شخصیت نیست (گرچه احتمال بروز هم زمان اختلال فوق با هر یک از اختلال های ذکر شده وجود دارد).

F: باید ملاک A توسط اندازه گیری روزانه در حداقل دو دوره قاعدگی واجد علایم آتی گردد (توجه: می توان قبل از قطعی شدن ملاک F از تشخیص موقتی استفاده نمود).

G: علایم موجود ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، یک دارو، سایر درمان ها) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند پرکاری تیروئید) نیست.

تشخیص افتراقی

سندرم پیش از قاعدگی، درد حین قاعدگی (دیس منوره)، اختلال دوقطبی، اختلال افسردگی اساسی، اختلال افسردگی مداوم (افسرده خویی)، استفاده از درمان های هورمونی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال ملال پیش از قاعدگی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال دوقطبی I (نوع یک) Bipolar I Disorder زمانی تشخیص گذاری می شود که ملاک های زیر برای یک دوره مانیا احراز شود. امکان بروز حملات افسردگی اساسی یا هیپومانیا قبل یا بعد از حملات مانیا وجود دارد.

دوره مانیا

A: طی دوره مشخصی که حداقل یک هفته طول بکشد، خلق به شکلی غیرطبیعی و مداوم بالا، گشاده یا تحریک پذیر باشد و فعالیت هدفمند یا انرژی فرد به شکلی ناهنجار و مداوم افزایش یابد و این حالات در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا در تمام روزها دیده می شود (در صورت لزوم بستری شدن فرد، مدت اختلال اهمیت نخواهد داشت).

B: طی دوره آشفتگی خلقی و افزایش انرژی یا فعالیت، حداقل سه مورد از علایم زیر (چهار مورد اگر خلق فقط تحریک پذیر است) با شدت قابل ملاحظه ای وجود داشته باشد و نسبت به رفتارهای معمول فرد تغییر قابل ملاحظه ای را نشان دهد.

۱- افزایش اعتماد به نفس یا خود بزرگ بینی

۲- کاهش نیاز به خواب (مثلا فقط پس از سه ساعت خوابیدن احساس شادابی و رفع خستگی می کند)

۳- پرحرفی بیش از حد معمول یا احساس فشار برای حرف زدن

۴- پرش افکار یا تجربه ذهنی سبقت افکار از یکدیگر

۵- حواس پرتی (یعنی توجه فرد به راحتی به طرف محرک های خارجی بی اهمیت و نامربوط جلب می شود) که یا خود فرد اذعان دارد یا مشاهده می شود.

۶- افزایش فعالیت های معطوف به هدف (اجتماعی، شغلی، تحصیلی و جنسی) یا سراسیمگی روانی حرکتی (فعالیت های بدون هدف و نامعین)

۷ اشتغال مفرط به فعالیت هایی که می تواند پیامدهای دردناک زیادی برای فرد ایجاد کنند (مانند ولخرجی بی حد و حصر، بی مبالاتی جنسی یا سرمایه گذاری های تجاری احمقانه)

C: اختلال خلق آنقدر شدید هست که موجب افت بارز کارکرد اجتماعی یا شغلی فرد و یا ضرورت بستری شدن فرد برای پیشگیری از آسیب به خود یا دیگران گردد و یا همراه ویژگی های روان پریشی است.

D: دوره بیماری ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مثلا یک دارو، ماده سوء مصرفی، سایر درمان ها) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

نکته: یک دوره کامل مانیا که در حین درمان ضد افسردگی (مانند داروها یا درمان با شوک الکتریکی) بروز می کند ولی به شکل سندرم کامل در حدی بیش از اثرات فیزیولوژیک درمان فوق ادامه می یابد، شواهد کافی برای یک دوره مانیا و تشخیص اختلال دوقطبی I را فراهم می کند.

نکته: ملاک های A-D تشکیل دهنده دوره مانیا است. برای تشخیص اختلال دوقطبی I حداقل یک دوره مانیا در طول عمر ضروری است.

دوره هیپومانیا

A: طی دوره مشخصی که حداقل چهار روز طول بکشد خلق به شکلی غیر طبیعی و مداوم بالا، گشاده یا تحریک پذیر باشد و فعالیت هدفمند یا انرژی فرد به شکلی ناهنجار و مداوم افزایش یابد و این حالات در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا در تمام روزها دیده شود.

B: در حین دوره آشفتگی خلقی و افزایش انرژی یا فعالیت حداقل سه مورد از علایم زیر (اگر خلق فقط تحریک پذیر است، چهار مورد) با شدت قابل ملاحظه ای که نشانگر تغییری بارز نسبت به رفتار معمول فرد است وجود داشته باشد.

۱- افزایش اعتماد به نفس یا خود بزرگ بینی

۲- کاهش نیاز به خواب (مثلا احساس رفع خستگی و راحتی فقط پس از سه ساعت خواب)

۳- پرحرفی بیش از حد معمول یا احساس فشار برای حرف زدن

۴- پرش افکار یا تجربه ذهنی سبقت افکار از یکدیگر

۵- حواس پرتی (یعنی توجه فرد به راحتی به طرف محرک های خارجی بی اهمیت و نامربوط جلب می شود) که یا خود فرد اذعان دارد یا مشاهده می شود.

۶- افزایش فعالیت های معطوف به هدف (اجتمای، شغلی و تحصیلی و جنسی) یا سراسیمگی روانی – حرکتی

۷ اشتغال مفرط به فعالیت هایی که می تواند پیامدهای دردناک زیادی برای فرد ایجاد کنند (مانند ولخرجی بی و حصر، بی مبالاتی جنسی یا سرمایه گذاری های تجاری احمقانه)

C: دوره بیماری سبب تغییرات مشخصی در کارکرد فرد می شود که قبل از بروز آن در ویژگی های شخصیتی وی دیده نمی شده است.

D: اختلال خلقی و تغییر کارکرد فرد را دیگران تأیید می کنند.

E: دوره بیماری آنقدر شدید نیست که باعث افت قابل توجه کارکرد اجتماعی یا شغلی فرد شود یا نیازی به بستری کردن وی داشته باشد. اگر ویژگی های روان پریشی وجود داشته باشند این دوره قطعا مانیا محسوب می شود.

F: دوره بیماری ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند سوء مصرفی، یک دارو، سایر درمان ها) نیست.

نکته: یک دوره کامل هیپومانیا که در حین درمان ضدافسردگی (مثلا دارو یا درمان با شوک الکتریکی) بروز می کند ولی فراتر از اثرات فیزیولوژیک درمان فوق و به شکل سندرم کامل ادامه می یابد، شواهد کافی برای تشخیص یک دوره هیپومانیا فراهم می کند ولی به هر حال رعایت جوانب احتیاط ضروری است و یک یا دو علامت (به خصوص تشدید تحریک پذیری، بی صبری، یا سراسیمگی به دنبال مصرف داروی ضدافسردگی) نه برای تشخیص دوره هیپومانیا کفایت می کند و نه لزوما به معنی مزاج دوقطبی است.

نکته: ملاک های A-F در مجموع یک دوره هیپومانیا را تشکیل می دهند. حملات هیپومانیا در اختلال دوقطبی I (نوع یک) شایع هستند ولی برای تشخیص آن ضرورتی ندارند.

دوره افسردگی اساسی

A: حداقل پنج مورد از علایم زیر در طی یک دوره دو هفته ای دیده می شوند و سبب تغییر عملکرد قبلی فرد می گردند. حداقل یکی از علایم موجود باید یا (۱) خلق افسرده و یا (۲) از دست دادن علاقه یا لذت باشد.

نکته: علایمی که مشخصا مربوط به یک بیماری طبی دیگر هستند محسوب ننمایید.

۱- خلق افسرده در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا تمام روزها که یا خود فرد اذعان دارد (مانند احساس اندوه و تهی بودن یا نومیدی) یا دیگران مشاهده می کنند (مثلا گریان به نظر می رسد) (توجه: در کودکان و نوجوانان، خلق می تواند تحریک پذیر باشد).

۲- کاهش بارز علایق یا لذات برای تمام یا تقریبا تمامی فعالیت ها در اکثر ساعات روز و تقریبا تمام روزها (بر اساس اذعان خود فرد یا مشاهده دیگران).

۳- کاهش وزن قابل ملاحظه (بدون رژیم غذایی) یا افزایش وزن (مثلا تغییر بیشتر از ۵ درصد وزن بدن در عرض یک ماه) یا کاهش یا افزایش اشتها تقریبا در تمام روزها (توجه: در کودکان عدم دستیابی به وزن مورد انتظار).

۴- بی خوابی یا پرخوابی تقریبا در تمام روزها.

۵- سرآسیمگی یا کندی روانی حرکتی در تقریبا تمام روزها (براساس مشاهده دیگران، احساس ذهنی بی قراری یا کند شدن توسط خود فرد به تنهایی کافی نیست).

۶- خستگی یا از دست دادن انرژی تقریبا در تمام روزها.

۷- احساس بی ارزشی یا احساس گناه مفرط یا نامتناسب که می تواند هذیانی باشد تقریبا در تمام روزها (منحصرا مربوط به سرزنش خود یا احساس گناه به خاطر بیمار بودن نیست).

۸- کاهش توانایی تفکر یا تمرکز، یا بی تصمیمی، تقریبا در تمام روزها (چه طبق گزارش فرد چه بر اساس مشاهده دیگران).

۹- افکار عود کننده درباره مرگ (نه فقط ترس از مردن)، افکار مکرر خودکشی بدون نقشه خاصی، اقدام  به خودکشی یا داشتن یک نقشه ای معین برای انجام خودکشی.

B: این علایم موجب ناراحتی بالینی قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی و سایر جنبه های مهم کارکرد فرد می شود.

C: دوره بیماری در اثر عوارض فیزیولوژیک یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

نکته: ملاک های A-C یک دوره افسردگی اساسی (MDE) را تشکیل می دهند. دوره های افسردگی اساسی در اختلال دوقطبی I (نوع یک) شایع هستند ولی برای تشخیص آن ضروری نیستند.

نکته: واکنش هایی که در پاسخ به یک فقدان با اهمیت (مانند سوگواری، ورشکستگی مالی، مصائب ناشی از بلایای طبیعی و یک بیماری طبی با کم توانی شدید) بروز می کند می تواند واجد احساس اندوه شدید، نشخوار ذهنی راجع به به فقدان به وجود آمده، بی خوابی، کاهش اشتها، و کاهش وزن ذکر شده در ملاک A باشد و شبیه یک حمله افسردگی به نظر برسد. با این حال بروز این گونه علایم قابل درک است و می توان آنها را متناسب با فقدان مذکور دانست. البته بروز همزمان یک دوره افسردگی اساسی همراه واکنش طبیعی به این گونه فقدان ها ی مهم را نباید از ذهن دور نگه داشت. در این گونه موارد تصمیم گیری باید بر اساس شرح حال فرد و هنجارهای فرهنگی ابراز احساس ناراحتی ناشی از فقدان حاضر و با توجه به قضاوت بالینی صورت گیرد.

مشحصه: دوره جاری یا آخرین دوره بیماری ممکن است همراه ناراحتی های اضطرابی، همراه ویژگی های مختلط، همراه تندچرخی، همراه ویژگی های ملانکولیک، همراه ویژگی های آتیپیک، همراه علایم روان پریشی هماهنگ یا ناهماهنگ با خلق، همراه کاتاتونی، با شروع پس از زایمان و یا با الگوی فصلی باشد.

اختلال دوقطبی I

A: ملاک های تشخیصی حداقل یک دوره مانیا وجود داشته باشد (ملاک A-D ذکر شده دوره مانیا در بالا).

B: بروز دوره (دوره های) مانیا و یا افسردگی اساسی توسط اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنی، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اختلال هذیانی یا سایر اختلالات معین و نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی بهتر توجیه نمی شود.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی، سایر اختلالات دوقطبی، اختلال اضطراب فراگیر، اختلال پانیک (وحشتزدگی)، اختلال استرس پس از سانحه یا سایر اختلالات اضطرابی، اختلال دوقطبی ناشی دارو/مواد، اختلال کم توجهی – بیش فعالی، اختلال شخصیت مرزی، اختلالات همراه تحریک پذیری بارز.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دوقطبی I (نوع یک) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال دوقطبی II (نوع دو) Bipolar II Disorder زمانی تشخیص گذاری می شود که ملاک های زیر برای یک دوره فعلی یا گذشته هیپومانیا و ملاک های تشخیصی زیر برای یک دوره افسردگی اساسی فعلی یا گذشته احراز شود.

دوره هیپومانیا

A: طی دوره مشخصی که حداقل چهار روز طول بکشد، خلق به شکلی غیرطبیعی و مداوم بالا، گشاده یا تحریک پذیر باشد و فعالیت هدفمند یا انرژی فرد به شکلی ناهنجار و مداوم افزایش یابد و این حالات در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا در تمام روزها دیده می شود.

B: در حین دوره اختلال خلقی و افزایش انرژی یا فعالیت، حداقل سه مورد از علایم زیر (چهار مورد اگر خلق فقط تحریک پذیر است) با شدت قابل ملاحظه ای که نشانگر تغییر قابل ملاحظه ای نسبت به رفتار عادی فرد است ادامه دارد.

۱- افزایش اعتماد به نفس یا خود بزرگ بینی بالا.

۲- کاهش نیاز به خواب (مثلا فقط پس از سه ساعت خوابیدن احساس شادابی و رفع خستگی می کند)

۳- پرحرفی بیش از حد معمول یا احساس فشار برای حرف زدن

۴- پرش افکار یا تجربه ذهنی سبقت افکار از یکدیگر

۵- حواس پرتی (یعنی توجه فرد به راحتی به طرف محرک های خارجی بی اهمیت و نامربوط جلب می شود) که یا خود فرد اذعان دارد یا مشاهده می شود.

۶- افزایش فعالیت های معطوف به هدف (اجتمای، شغلی و تحصیلی و جنسی) یا سراسیمگی روانی – حرکتی

۷ اشتغال مفرط به فعالیت هایی که می تواند عواقب منفی زیادی برای فرد ایجاد کنند (مانند ولخرجی بی و حصر، بی مبالاتی جنسی یا سرمایه گذاری های تجاری احمقانه)

C: دوره بیماری موجب تغییر مشخصی در کارکرد فرد نسبت به زمانی که فاقد علایم است می شود.

D: اختلال خلقی و تغییر کارکرد توسط دیگران قابل مشاهده است.

E: دوره بیماری آنقدر شدید نیست که افت قابل ملاحظه کارکرد اجتماعی شغلی فرد را موجب شود یا نیاز به بستری کردن وجود داشته باشد. در صورت وجود علایم روان پریشی، دوره مربوطه طبق تعریف، مانیا است.

F: دوره بیماری به دلیل اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مثلا یک دارو، ماده سوء مصرفی، یا سایر درمان ها) ایجاد نشده است.

نکته: یک دوره کامل هیپومانیا که در حین درمان ضد افسردگی (مانند داروها یا درمان با شوک الکتریکی) بروز می کند ولی به شکل سندرم کامل در حدی بیش از اثرات فیزیولوژیک درمان فوق ادامه می یابد، شواهد کافی برای یک دوره هیپومانیا است. با این وجود در مواردی که فقط یک یا دو علامت فوق دیده می شوند (به خصوص افزایش تحریک پذیری، بی صبری یا سراسیمگی به دنبال مصرف داروی ضد افسردگی) برای تشخیص یک دوره هیپومانیا کفایت نمی کند و لزوما به معنای مزاج دوقطبی نیست.

دوره افسردگی اساسی

A: حداقل پنج مورد از علایم زیر در طی یک دوره دو هفته ای دیده می شوند و سبب تغییر عملکرد قبلی فرد می گردند. حداقل یکی از علایم موجود باید یا (۱) خلق افسرده و یا (۲) از دست دادن علاقه یا لذت باشد.

نکته: علایمی که مشخصا مربوط به یک بیماری طبی دیگر هستند محسوب ننمایید.

۱- خلق افسرده در اکثر اوقات شبانه روز و تقریبا تمام روزها که یا خود فرد اذعان دارد (مانند احساس اندوه و تهی بودن یا نومیدی) یا دیگران مشاهده می کنند (مثلا گریان به نظر می رسد) (توجه: در کودکان و نوجوانان، خلق می تواند تحریک پذیر باشد).

۲- کاهش بارز علایق یا لذات برای تمام یا تقریبا تمامی فعالیت ها در اکثر ساعات روز و تقریبا تمام روزها (بر اساس اذعان خود فرد یا مشاهده دیگران).

۳- کاهش وزن قابل ملاحظه (بدون رژیم غذایی) یا افزایش وزن (مثلا تغییر بیشتر از ۵ درصد وزن بدن در عرض یک ماه) یا کاهش یا افزایش اشتها تقریبا در تمام روزها (توجه: در کودکان عدم دستیابی به وزن مورد انتظار).

۴- بی خوابی یا پرخوابی تقریبا در تمام روزها.

۵- سرآسیمگی یا کندی روانی حرکتی در تقریبا تمام روزها (براساس مشاهده دیگران، احساس ذهنی بی قراری یا کند شدن توسط خود فرد به تنهایی کافی نیست).

۶- خستگی یا از دست دادن انرژی تقریبا در تمام روزها.

۷- احساس بی ارزشی یا احساس گناه مفرط یا نامتناسب که می تواند هذیانی باشد تقریبا در تمام روزها (منحصرا مربوط به سرزنش خود یا احساس گناه به خاطر بیمار بودن نیست).

۸- کاهش توانایی تفکر یا تمرکز، یا بی تصمیمی، تقریبا در تمام روزها (چه طبق گزارش فرد چه بر اساس مشاهده دیگران).

۹- افکار عود کننده درباره مرگ (نه فقط ترس از مردن)، افکار مکرر خودکشی بدون نقشه خاصی، اقدام  به خودکشی یا داشتن یک نقشه ای معین برای انجام خودکشی.

B: این علایم موجب ناراحتی بالینی قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی و سایر جنبه های مهم کارکرد فرد می شود.

C: دوره بیماری در اثر عوارض فیزیولوژیک یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

نکته: ملاک های A-C یک دوره افسردگی اساسی (MDE) را تشکیل می دهند.

نکته: واکنش هایی که در پاسخ به یک فقدان با اهمیت (مانند سوگواری، ورشکستگی مالی، مصائب ناشی از بلایای طبیعی و یک بیماری طبی با کم توانی شدید) بروز می کند می تواند واجد احساس اندوه شدید، نشخوار ذهنی راجع به به فقدان به وجود آمده، بی خوابی، کاهش اشتها، و کاهش وزن ذکر شده در ملاک A باشد و شبیه یک حمله افسردگی به نظر برسد. با این حال بروز این گونه علایم قابل درک است و می توان آنها را متناسب با فقدان مذکور دانست. البته بروز همزمان یک دوره افسردگی اساسی همراه واکنش طبیعی به این گونه فقدان ها ی مهم را نباید از ذهن دور نگه داشت. در این گونه موارد تصمیم گیری باید بر اساس شرح حال فرد و هنجارهای فرهنگی ابراز احساس ناراحتی ناشی از فقدان حاضر و با توجه به قضاوت بالینی صورت گیرد.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال دوقطبی II (نوع دو) بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ملاک های تشخیصی حداقل یک دوره هیپومانیا (ملاک های A-F دوره هیپومانیا که در بالا شرح داده شد) و حداقل یک دوره افسردگی اساسی (ملاک های A-C دوره افسردگی اساسی که در بالا شرح داده شد) برآورده شده باشد.

B: هیچگاه دوره مانیا وجود نداشته است.

C: اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنیا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اختلال هذیانی یا سایر اختلالات معین یا نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی توجیه بهتری برای بروز دوره (حملات) هیپومانیا و افسردگی اساسی نیست.

D: علایم افسردگی یا عدم ثبات ناشی از نوسانات مکرر دوره های افسردگی و هیپومانیا سبب ناراحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد شده اند.

مشخصه: نوع دوره جاری یا آخرین دوره بیماری (هیپومانیا، افسرده) را مشخص نمایید.

مشخص کنید اگر: همراه ناراحتی اضطرابی، همراه ویژگی های مختلط، همراه تندچرخی، همراه ویژگی های روان پریشی هماهنگ یا ناهماهنگ با خلق، همراه کاتاتونیا، با شروع پیرازایمانی، با الگوی فصلی.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی، اختلال خلق ادواری، طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی مرتبط، اختلال پانیک (وحشتزدگی) یا سایر اختلالات اضطرابی، اختلالات مصرف مواد، اختلال ADHD، اختلال شخصیت مرزی، سایر اختلالات دوقطبی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال دوقطبی II (نوع دو) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال خلق ادواری (سیکلوتایمی) Syclothymic Disorder نوعی اختلال خلق با ویژگی نوسانات مزمن خلقی است که به صورت دوره های متعدد علایم هیپومانیا و دوره های متعدد علایم افسردگی بروز می کند که از یکدیگر مجزا هستند (ملاک A). علایم هیپومانیای موجود از نظر تعداد، شدت، استمرار یا مدت آنقدر نیستند که ملاک های دوره هیپومانی را کامل کنند و به همین ترتیب علایم افسردگی موجود نیز همه ملاک های یک دوره افسردگی اساسی را احراز نمی کنند.

در مدت دوره دوساله نخست (در کودکان و نوجوانان یک سال) علایم باید استمرار داشته باشند (در اغلب روزها) و فواصل فاقد علامت نباید بیشتر از دو ماه متوالی ادامه داشته باشد (ملاک B). تشخیص اختلال خلق ادواری فقط در صورتی قابل استفاده است که هیچگاه ملاک های حملات افسردگی اساسی، مانیا، هیپومانیا برآورده نشده باشد (ملاک C).

اگر کسی که دچار اختلال ادواری است بعدا (یعنی پس از دو سال نخست در بالغین و یک سال در کودکان و نوجوانان) دچار حملات افسردگی اساسی، مانیا یا هیپومانیا گردد، تشخیص وی به ترتیب اختلال افسردگی اساسی، اختلال دوقطبی I یا سایر اختلالات معین یا نامعین دوقطبی و اختلالات مرتبط (به عنوان زیرگونه حملات هیپومانیا بدون دوره افسردگی اساسی) تبدیل می شود و اختلال خلق ادواری برای همیشه کنار گذاشته می شود.

اگر الگوی موجود تغییرات خلقی توسط اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنیا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اختلال هذیانی یا سایر اختلالات مرتبط بهتر توجیه می شود، نباید تشخیص خلق ادواری را مطرح نمود (ملاک D)، در این گونه موارد علایم خلقی را به عنوان ویژگی مرتبط با اختلال روان پریشی در نظر می گیرند. همچنین اختلال خلقی موجود نباید ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر (مثلا پرکاری تیروئید) باشد (ملاک E).

گرچه که برخی افراد کارکرد خود را در دوره علایم هیپومانیا و فواصل بین دوره نسبتا حفظ می کنند و در مجموع سیر بیماری کارکرد خوبی نشان می دهند ولی اختلال باید سبب ناراحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی و سایر جنبه های مهم کار ی فرد گردد (ملاک F). این افت کارکرد معمولا در اثر دوره های چرخشی طولانی و نوسانات ناگهانی خلقی ایجاد می شود (مثلا فرد دمدمی مزاج، بد خلق، غیرقابل پیش بینی، غیرقابل اعتماد یا بدون ثبات تلقی می شود).

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال خلق ادواری بایستی ۶ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: برای مدت حداقل دوسال (در کودکان و نوجوانان حداقل یک سال) دوره های متعددی از علایم هیپومانیا (که هیچگاه ملاک های کامل یک دوره هیپومانیا را نداشته اند) و دوره های متعدد علایم افسردگی (که هیچگاه ملاک های یک دوره افسردگی اساسی را نداشته اند) بروز می کنند.

B: در حین دوره دوساله فوق (در کودکان و نوجوانان یک سال) مجموع دوره های افسردگی و هیپومانیا حداقل نصف این مدت را دربرمی گیرند و هیچگاه فرد بیشتر از دو ماه متوالی بدون علامت نبوده است.

C: ملاک های تشخیصی دوره افسردگی اساسی، مانیا یا هیپومانیا  هیچگاه وجود نداشته است.

D: علایم موجود در ملاک A توسط اختلال اسکیزوافکتیو، اسکیزوفرنیا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اختلال هذیانی یا سایر اختلالات معین یا نامعین طیف اسکیزوفرنی و اختلالات مرتبط بهتر توجیه نمی شود.

E: علایم موجود ناشی از اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند دارو، ماده سوء مصرفی) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند پرکاری تیروئید) ایجاد نشده است.

F: علایم سب ناراحتی بالینی قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی یا سایر جنبه های مهم کاری فرد شده اند.

تشخیص افتراقی

اختلال دوقطبی و سایر اختلالات مرتبط ناشی از یک بیماری طبی و اختلال افسردگی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط ناشی از دارو/مواد و اختلال افسردگی ناشی از دارو/مواد، اختلال دوقطبی I همراه تندچرخی و اختلال دوقطبی II همراه تندچرخی، اختلال شخصیت مرزی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال خلق ادواری (سیکلوتایمی) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال هذیانی Delusional Disorder با حضور یک یا چند هذیان برای مدت حداقل یک ماه مشخص می گردد. اگر فرد در دوره ای دچار تظاهرات بالینی بوده که ملاک تشخیص “A” اسکیزوفرنی را کامل می کرده است، دیگر هیچگاه در مورد وی تشخیص اختلال هذیانی مصداق پیدا نمی کند.

صرف نظر از اثر مستقیم هذیان ها، نقایص موجود در کارکرد اجتماعی – روان شناختی فرد خیلی محدودتر از آن چیزی است که در سایر اختلالات روان پریشی دیده می شود و رفتار فرد آنچنان غریب و غیرعادی نیست. اگر در دوره ای همزمان با هذیان ها حملات خلقی بروز نماید، مجموع مدت این حملات خلفی در مقایسه با تمام دوره بیماری هذیانی کوتاه است.

همچنین هذیان ها را نمی توان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری آلزایمر) نسبت داد و توسط یک بیماری روانی دیگر مانند اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال وسواسی جبری بهتر توجیه نمود.

علاوه بر پنج حوزه علامتی که در ملاک های تشخیصی گنجانده شده اند، برای افتراق اختلال هذیانی از سایر اختلالات طیف اسکیزوفرنی ارزیابی حوزه های شناختی و علایم مانیا و افسردگی نیز از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال هذیانی بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: وجود یک یا چند هذیان به مدت حداقل یک ماه.

B: ملاک تشخیصی “A” اسکیزوفرنیا هرگز وجود نداشته است.

توجه: اگر توهمی وجود دارد، بارز نیست و  در رابطه با موضوع هذیان است (مثلا احساس آلوده شدن توسط حشرات همراه هذیان آلودگی ناشی از هجوم حشرات).

C: صرف نظر از هذیان و پیامدهای آن سایر جنبه های کارکرد فرد مختل نیست و رفتار غیرعادی، عجیب و غریبی ندارد.

D: در صورت بروز دوره های افسردگی اساسی یا مانیا مدت آنها در مقایسه با دوره اختلال هذیانی کوتاه است.

E: این اختلال مربوط به اثرات فیزیولوژک یک ماده و یا یک بیماری طبی دیگر نیست و با سایر اختلالات روانی مانند اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال وسواسی جبری، بهتر توجیه نمی شود.

انواع هذیان ها

نوع اروتومانیک (شهوانی): هنگامی که موضوع اصلی هذیان این است که فرد باور دارد شخص دیگری عاشق اوست. معمولا این فرد نسبت به بیمار از طبقه اجتماعی بالاتری برخوردار است (مثلا یک آدم مشهور یا رئیس فرد) ولی گاهی کاملا غریبه است. معمولا بیمار برای برقراری ارتباط با فرد موضوع هذیان تلاش زیادی به خرج می دهد.

نوع خودبزرگ بینی: این زیرنوع در مواردی به کار می رود که موضوع اصلی هذیان اعتقاد به داشتن استعداد عظیم نهفته (کشف نشده)، تونایی یا اکتشافات بزرگ است. در مواردی با شیوع کمتر بیمار معتقد است که یا با فرد برجسته ای ارتباط دارد و یا خود آن فرد است (در این موارد شخص واقعی را شیاد تلقی می کند). گاهی هذیان های خودبزرگ بینی ماهیت مذهبی دارد.

نوع حسادت: وقتی هسته مرکزی هذیان فرد، خیانتکار بودن همسر یا معشوقه اش است. این باور بدون هیچ دلیل مستندی و فقط بر اساس برداشت های غلط از برخی شواهد بی اهمیت (مانند بی نظمی های لباس) به وجود می آید. شخص مبتلا در اکثر موارد با همسر یا معشوقه اش درگیر می شود و به نحوی تلاش می کند در جهت اصلاح خیانت خیالی فوق مداخله نماید.

نوع گزند و آسیب: در مواردی که موضوع اصلی هذیان باورهایی در این مورد است که توطئه ای علیه وی در جریان است، تحت تعقیب است، مسموم شده یا دارو به وی خورانده اند، سرش کلاه گذاشته اند، مورد بدگویی قرار گرفته، آزارش می دهند یا برای وی پاپوش دوخته اند. گاهی این افراد برای دادخواهی و کسب آرامش مراجعات متعددی به مراجع قانونی داشته یا اقدامات خودسرانه ای انجام می دهند. افراد مبتلا به هذیان گزند و آسیب اغلب تندخود و عصبی هستند و گاهی در برابر کسانی که معتقدند دشمن ایشان هستند دست به خشونت می زنند.

نوع جسمی: وقتی مایه اصلی هذیان در مورد حواس و کارکرد بدنی فرد است. معمولا به اشکال مختلف دیده می شود. در شایع ترین شکل آن فرد معتقد است بدنش بوی خیلی بدی می دهد یا توسط هجوم حشرات دچار بیماری پوستی یا عفونی شده است، دچار انگل داخلی است، برخی از قسمت های بدنش بدریخت و زشت است یا بعضی از قسمت های بدنش کار نمی کنند.

نوع مختلط: وقتی برخی از هذیان های فوق وجود دارند ولی هیچ یک برتری ویژه ای نسبت به بقیه ندارند.

نوع نامعین: این زیرگروه وقتی به کار می رود که نوع باور هذیانی موجود را دقیقا نمی توان مشخص نمود یا در هیچ یک از گروه های توصیف شده فوق نمی گنجد (مثلا هذیان های انتساب بدون اجزاء خودبزرگ بینی یا گزند و آسیب).

با محتوای غریب: اگر هذیان های فرد مشخصا ناممکن و غیرقابل فهم هستند و از تجارب روزمره زندگی منشاء نگرفته باشند، غریب تلقی می شوند (مثلا وقتی بیمار فکر می کند بیگانه ای اعضای داخلی بدن وی را با شخص دیگری تعویض کرده است بدون این که زخم یا آثاری روی بدن وی باقی گذاشته باشد).

تشخیص افتراقی

اختلال وسواسی – جبری و اختلالات مرتبط، دلیریوم، اختلال عصبی شناختی عمده، اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال روان پریش ناشی ار دارو / مواد، اختلال اسکیزوفرنیفرم و اسکیزوفرنی، اختلال افسردگی و دوقطبی و اسکیزوافکتیو.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال هذیانی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال روان پریشی گذرا Brief Psychotic Disorder نوعی آشفتگی است که با حضور حداقل یکی از علایم مثبت هذیان، توهم، گفتار نابسامان (مانند از خط خارج شدن و بی ربط گویی مکرر) یا ناهنجاری بارز رفتارهای روانی حرکتی شامل کاتاتونیا به صورت ناگهانی شروع می شود.

شروع ناگهانی طبق تعریف عبارت است از تغییر سریع حالت غیرروان پریشانه به یک حالت آشکار روان پریشانه در عرض دو هفته (معمولا بدون علایم مقدماتی). هر دوره بیماری حداقل یک روز ولی کمتر از یک ماه طول می کشد . فرد نهایتا به صورت کامل به سطح کارکردی قبل از بیماری خود برمی گردد. اختلال مذکور توسط اختلال افسردگی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه، اسکیزوافکتیو یا اسکیزوفرنی بهتر توجیه نمی شود و به دلیل اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند توهم زاها) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند خونریزی ساب دورال) نیست.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی برای تصمیم گیری تشخیص و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوزه های شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال روان پریشی گذرا بایستی 3 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک (یا چند) تا از علایم زیر، حداقل یکی از علایم ۱، ۲، یا ۳ باید وجود داشته باشد:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مثلا از خط خارج شدن یا بی ربط گویی)

توجه: در صورتی که این الگوی پاسخدهی از نظر فرهنگی پسندیده باشد جزء علایم محسوب نمی شود.

B: مدت دوره این اختلال حداقل یک روز و حداکثر کمتر از یک ماه است و در نهایت بیمار به صورت کامل به سطح عملکرد قبل از بیماری خود برمی گردد.

C: اختلال موجود را نمی توان به یک اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه یا یک اختلال روان پریشانه دیگر مانند اسکیزوفرنی یا کاتاتونیا منسوب نمود و در اثر تأثیر فیزیولوژیک یک ماده (مانند سوء مصرف مواد یا یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

تشخیص افتراقی

سایر بیماری های طبی، اختلالات مرتبط با مواد، اختلالات افسردگی و دوقطبی، سایر اختلالات روان پریشی (مانند اسکیزوفرنیفرم، اختلال هذیانی، افسردگی با ویژگی های روان پریشانه، اختلال دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه یا سایر اختلالات معین یا نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی)، تمارض و اختلالات ساختگی، اختلالات شخصیت.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال روان پریشی گذرا اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال اسکیزوفرنی فرم Schizophreniform Disorder نوعی آشفتگی با علایم مشابه اسکیزوفرنی است و افتراق این دو از هم فقط بر اساس طول دوره بیماری امکان پذیر است. مجموع دوره بیماری شامل دوره مقدماتی، فعال و باقیمانده حداقل یک ماه و حداکثر کمتر از ۶ ماه است. در واقع طول دوره اسکیزوفرنی فرم حد واسط بین مدت اختلال روان پریشی گذرا که بیشتر از یک روز و کمتر از یک ماه است و اسکیزوفرنی است که حداقل ۶ ماه طول می کشد. تشخیص اختلال اسکیزوفرنی فرم با توجه به دو شرط زیر امکان پذیر است:

۱- وقتی که یک دوره بیماری بین ۱ تا ۶ ماه طول می کشد و فرد در این مدت کاملا بهبود می یابد.

۲- وقتی فرد هنوز واجد علایم اسکیزوفرنی فرم است ولی هنوز مدت ۶ ماه به پایان نرسیده است.

در این موارد ضمن تشخیص گذاری اسکیزوفرنی فرم از کلمه موقتی استفاده می شود، چون اطمینانی از بهبودی کامل فرد در مدت ۶ ماه وجود ندارد. اگر بیماری بیشتر از ۶ ماه ادامه یافت تشخیص را به اسکیزوفرنی تغییر می دهیم.

ویژگی تشخیصی بعدی اسکیزوفرنی فرم عدم نیاز به ملاک افت کارکرد شغلی و اجتماعی فرد است. در عین حالی که امکان چنین افتی وجود دارد ولی برای تشخیص گذاری ضرورتی ندارد.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی برای تصمیم  گیری تشخیصی و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوزه های شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اسکیزوفرنی فرم بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: وجود دو (یا چند) مورد از موارد زیر که هر کدام در بخش قابل توجهی از یک دوره یک ماهه (یا کمتر، در صورت درمان موفق) وجود داشته اند. حداقل یکی از علایم۱، ۲ یا ۳ باید وجود داشته باشد:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مانند از خط خارج شدن ها یا بی ربطی کلام)

۴- رفتار آشفته بارز یا کاتاتونیک

۵- علایم منفی (یعنی ابراز هیجانات کاهش یافته یا بی ارادگی)

B: هر دوره (دوره) بیماری حداقل یک ماه ولی کمتر از ۶ ماه ادامه می یابد. در مواردی که برای تشخیص گذاری نمی توان منتظر بهبودی ماند باید موقتی بودن آن ذکر گردد.

C: با توجه به: ۱) همزمان با مرحله فعال علایم هیچگونه حملات افسردگی اساسی یا مانیا وجود نداشته است، یا ۲) اگر دوره خلقی در مرحله فعال وجود داشته است، در مقایسه با مجموع دوره مراحل فعال و باقیمانده بیماری خیلی کوتاه بوده اند، اختلال اسکیزوافکتیو و اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشانه کنار گذاشته شده اند.

D: اختلال مذکور به دلیل اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند مواد سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

تشخیص افتراقی

سایر اختلالات روانی و بیماری های طبی مانند اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر یا ناشی از درمان دارویی آن، دلیریوم یا اختلال عصبی شناختی اساسی، اختلال روان پریشی ناشی از مواد/دارو، دلیریوم و افسردگی یا اختلال دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشانه، اختلال اسکیزو افکتیو، سایر اختلالات معین یا نامعین اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط، اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های کاتاتونیک، اسکیزوفرنیا، اختلال روان پریشی گذرا، اختلال هذیانی، سایر اختلالات معین و اختلال نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی، اختلال شخصیت اسکیزوئید، پارانوئید و اسکیزوتایپی، اختلال طیف درخودماندگی، اختلالاتی که در دوران کودکی با گفتار نابسامان تظاهر می کنند، اختلال ADHD، OCD، PTSD و آسیب های مغزی ناشی از ضربه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند. 

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اسکیزوفرنی فرم اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.