اختلال هذیانی Delusional Disorder با حضور یک یا چند هذیان برای مدت حداقل یک ماه مشخص می گردد. اگر فرد در دوره ای دچار تظاهرات بالینی بوده که ملاک تشخیص “A” اسکیزوفرنی را کامل می کرده است، دیگر هیچگاه در مورد وی تشخیص اختلال هذیانی مصداق پیدا نمی کند.

صرف نظر از اثر مستقیم هذیان ها، نقایص موجود در کارکرد اجتماعی – روان شناختی فرد خیلی محدودتر از آن چیزی است که در سایر اختلالات روان پریشی دیده می شود و رفتار فرد آنچنان غریب و غیرعادی نیست. اگر در دوره ای همزمان با هذیان ها حملات خلقی بروز نماید، مجموع مدت این حملات خلفی در مقایسه با تمام دوره بیماری هذیانی کوتاه است.

همچنین هذیان ها را نمی توان به اثرات فیزیولوژیک یک ماده (کوکائین) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند بیماری آلزایمر) نسبت داد و توسط یک بیماری روانی دیگر مانند اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال وسواسی جبری بهتر توجیه نمود.

علاوه بر پنج حوزه علامتی که در ملاک های تشخیصی گنجانده شده اند، برای افتراق اختلال هذیانی از سایر اختلالات طیف اسکیزوفرنی ارزیابی حوزه های شناختی و علایم مانیا و افسردگی نیز از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال هذیانی بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: وجود یک یا چند هذیان به مدت حداقل یک ماه.

B: ملاک تشخیصی “A” اسکیزوفرنیا هرگز وجود نداشته است.

توجه: اگر توهمی وجود دارد، بارز نیست و  در رابطه با موضوع هذیان است (مثلا احساس آلوده شدن توسط حشرات همراه هذیان آلودگی ناشی از هجوم حشرات).

C: صرف نظر از هذیان و پیامدهای آن سایر جنبه های کارکرد فرد مختل نیست و رفتار غیرعادی، عجیب و غریبی ندارد.

D: در صورت بروز دوره های افسردگی اساسی یا مانیا مدت آنها در مقایسه با دوره اختلال هذیانی کوتاه است.

E: این اختلال مربوط به اثرات فیزیولوژک یک ماده و یا یک بیماری طبی دیگر نیست و با سایر اختلالات روانی مانند اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال وسواسی جبری، بهتر توجیه نمی شود.

انواع هذیان ها

نوع اروتومانیک (شهوانی): هنگامی که موضوع اصلی هذیان این است که فرد باور دارد شخص دیگری عاشق اوست. معمولا این فرد نسبت به بیمار از طبقه اجتماعی بالاتری برخوردار است (مثلا یک آدم مشهور یا رئیس فرد) ولی گاهی کاملا غریبه است. معمولا بیمار برای برقراری ارتباط با فرد موضوع هذیان تلاش زیادی به خرج می دهد.

نوع خودبزرگ بینی: این زیرنوع در مواردی به کار می رود که موضوع اصلی هذیان اعتقاد به داشتن استعداد عظیم نهفته (کشف نشده)، تونایی یا اکتشافات بزرگ است. در مواردی با شیوع کمتر بیمار معتقد است که یا با فرد برجسته ای ارتباط دارد و یا خود آن فرد است (در این موارد شخص واقعی را شیاد تلقی می کند). گاهی هذیان های خودبزرگ بینی ماهیت مذهبی دارد.

نوع حسادت: وقتی هسته مرکزی هذیان فرد، خیانتکار بودن همسر یا معشوقه اش است. این باور بدون هیچ دلیل مستندی و فقط بر اساس برداشت های غلط از برخی شواهد بی اهمیت (مانند بی نظمی های لباس) به وجود می آید. شخص مبتلا در اکثر موارد با همسر یا معشوقه اش درگیر می شود و به نحوی تلاش می کند در جهت اصلاح خیانت خیالی فوق مداخله نماید.

نوع گزند و آسیب: در مواردی که موضوع اصلی هذیان باورهایی در این مورد است که توطئه ای علیه وی در جریان است، تحت تعقیب است، مسموم شده یا دارو به وی خورانده اند، سرش کلاه گذاشته اند، مورد بدگویی قرار گرفته، آزارش می دهند یا برای وی پاپوش دوخته اند. گاهی این افراد برای دادخواهی و کسب آرامش مراجعات متعددی به مراجع قانونی داشته یا اقدامات خودسرانه ای انجام می دهند. افراد مبتلا به هذیان گزند و آسیب اغلب تندخود و عصبی هستند و گاهی در برابر کسانی که معتقدند دشمن ایشان هستند دست به خشونت می زنند.

نوع جسمی: وقتی مایه اصلی هذیان در مورد حواس و کارکرد بدنی فرد است. معمولا به اشکال مختلف دیده می شود. در شایع ترین شکل آن فرد معتقد است بدنش بوی خیلی بدی می دهد یا توسط هجوم حشرات دچار بیماری پوستی یا عفونی شده است، دچار انگل داخلی است، برخی از قسمت های بدنش بدریخت و زشت است یا بعضی از قسمت های بدنش کار نمی کنند.

نوع مختلط: وقتی برخی از هذیان های فوق وجود دارند ولی هیچ یک برتری ویژه ای نسبت به بقیه ندارند.

نوع نامعین: این زیرگروه وقتی به کار می رود که نوع باور هذیانی موجود را دقیقا نمی توان مشخص نمود یا در هیچ یک از گروه های توصیف شده فوق نمی گنجد (مثلا هذیان های انتساب بدون اجزاء خودبزرگ بینی یا گزند و آسیب).

با محتوای غریب: اگر هذیان های فرد مشخصا ناممکن و غیرقابل فهم هستند و از تجارب روزمره زندگی منشاء نگرفته باشند، غریب تلقی می شوند (مثلا وقتی بیمار فکر می کند بیگانه ای اعضای داخلی بدن وی را با شخص دیگری تعویض کرده است بدون این که زخم یا آثاری روی بدن وی باقی گذاشته باشد).

تشخیص افتراقی

اختلال وسواسی – جبری و اختلالات مرتبط، دلیریوم، اختلال عصبی شناختی عمده، اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال روان پریش ناشی ار دارو / مواد، اختلال اسکیزوفرنیفرم و اسکیزوفرنی، اختلال افسردگی و دوقطبی و اسکیزوافکتیو.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال هذیانی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال روان پریشی گذرا Brief Psychotic Disorder نوعی آشفتگی است که با حضور حداقل یکی از علایم مثبت هذیان، توهم، گفتار نابسامان (مانند از خط خارج شدن و بی ربط گویی مکرر) یا ناهنجاری بارز رفتارهای روانی حرکتی شامل کاتاتونیا به صورت ناگهانی شروع می شود.

شروع ناگهانی طبق تعریف عبارت است از تغییر سریع حالت غیرروان پریشانه به یک حالت آشکار روان پریشانه در عرض دو هفته (معمولا بدون علایم مقدماتی). هر دوره بیماری حداقل یک روز ولی کمتر از یک ماه طول می کشد . فرد نهایتا به صورت کامل به سطح کارکردی قبل از بیماری خود برمی گردد. اختلال مذکور توسط اختلال افسردگی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه، اسکیزوافکتیو یا اسکیزوفرنی بهتر توجیه نمی شود و به دلیل اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند توهم زاها) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند خونریزی ساب دورال) نیست.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی برای تصمیم گیری تشخیص و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوزه های شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال روان پریشی گذرا بایستی 3 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک (یا چند) تا از علایم زیر، حداقل یکی از علایم ۱، ۲، یا ۳ باید وجود داشته باشد:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مثلا از خط خارج شدن یا بی ربط گویی)

توجه: در صورتی که این الگوی پاسخدهی از نظر فرهنگی پسندیده باشد جزء علایم محسوب نمی شود.

B: مدت دوره این اختلال حداقل یک روز و حداکثر کمتر از یک ماه است و در نهایت بیمار به صورت کامل به سطح عملکرد قبل از بیماری خود برمی گردد.

C: اختلال موجود را نمی توان به یک اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه یا یک اختلال روان پریشانه دیگر مانند اسکیزوفرنی یا کاتاتونیا منسوب نمود و در اثر تأثیر فیزیولوژیک یک ماده (مانند سوء مصرف مواد یا یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

تشخیص افتراقی

سایر بیماری های طبی، اختلالات مرتبط با مواد، اختلالات افسردگی و دوقطبی، سایر اختلالات روان پریشی (مانند اسکیزوفرنیفرم، اختلال هذیانی، افسردگی با ویژگی های روان پریشانه، اختلال دوقطبی با ویژگی های روان پریشانه یا سایر اختلالات معین یا نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی)، تمارض و اختلالات ساختگی، اختلالات شخصیت.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال روان پریشی گذرا اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال اسکیزوفرنی فرم Schizophreniform Disorder نوعی آشفتگی با علایم مشابه اسکیزوفرنی است و افتراق این دو از هم فقط بر اساس طول دوره بیماری امکان پذیر است. مجموع دوره بیماری شامل دوره مقدماتی، فعال و باقیمانده حداقل یک ماه و حداکثر کمتر از ۶ ماه است. در واقع طول دوره اسکیزوفرنی فرم حد واسط بین مدت اختلال روان پریشی گذرا که بیشتر از یک روز و کمتر از یک ماه است و اسکیزوفرنی است که حداقل ۶ ماه طول می کشد. تشخیص اختلال اسکیزوفرنی فرم با توجه به دو شرط زیر امکان پذیر است:

۱- وقتی که یک دوره بیماری بین ۱ تا ۶ ماه طول می کشد و فرد در این مدت کاملا بهبود می یابد.

۲- وقتی فرد هنوز واجد علایم اسکیزوفرنی فرم است ولی هنوز مدت ۶ ماه به پایان نرسیده است.

در این موارد ضمن تشخیص گذاری اسکیزوفرنی فرم از کلمه موقتی استفاده می شود، چون اطمینانی از بهبودی کامل فرد در مدت ۶ ماه وجود ندارد. اگر بیماری بیشتر از ۶ ماه ادامه یافت تشخیص را به اسکیزوفرنی تغییر می دهیم.

ویژگی تشخیصی بعدی اسکیزوفرنی فرم عدم نیاز به ملاک افت کارکرد شغلی و اجتماعی فرد است. در عین حالی که امکان چنین افتی وجود دارد ولی برای تشخیص گذاری ضرورتی ندارد.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی برای تصمیم  گیری تشخیصی و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوزه های شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اسکیزوفرنی فرم بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: وجود دو (یا چند) مورد از موارد زیر که هر کدام در بخش قابل توجهی از یک دوره یک ماهه (یا کمتر، در صورت درمان موفق) وجود داشته اند. حداقل یکی از علایم۱، ۲ یا ۳ باید وجود داشته باشد:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مانند از خط خارج شدن ها یا بی ربطی کلام)

۴- رفتار آشفته بارز یا کاتاتونیک

۵- علایم منفی (یعنی ابراز هیجانات کاهش یافته یا بی ارادگی)

B: هر دوره (دوره) بیماری حداقل یک ماه ولی کمتر از ۶ ماه ادامه می یابد. در مواردی که برای تشخیص گذاری نمی توان منتظر بهبودی ماند باید موقتی بودن آن ذکر گردد.

C: با توجه به: ۱) همزمان با مرحله فعال علایم هیچگونه حملات افسردگی اساسی یا مانیا وجود نداشته است، یا ۲) اگر دوره خلقی در مرحله فعال وجود داشته است، در مقایسه با مجموع دوره مراحل فعال و باقیمانده بیماری خیلی کوتاه بوده اند، اختلال اسکیزوافکتیو و اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشانه کنار گذاشته شده اند.

D: اختلال مذکور به دلیل اثرات فیزیولوژیک یک ماده (مانند مواد سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

تشخیص افتراقی

سایر اختلالات روانی و بیماری های طبی مانند اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر یا ناشی از درمان دارویی آن، دلیریوم یا اختلال عصبی شناختی اساسی، اختلال روان پریشی ناشی از مواد/دارو، دلیریوم و افسردگی یا اختلال دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشانه، اختلال اسکیزو افکتیو، سایر اختلالات معین یا نامعین اختلال دوقطبی و اختلالات مرتبط، اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های کاتاتونیک، اسکیزوفرنیا، اختلال روان پریشی گذرا، اختلال هذیانی، سایر اختلالات معین و اختلال نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی، اختلال شخصیت اسکیزوئید، پارانوئید و اسکیزوتایپی، اختلال طیف درخودماندگی، اختلالاتی که در دوران کودکی با گفتار نابسامان تظاهر می کنند، اختلال ADHD، OCD، PTSD و آسیب های مغزی ناشی از ضربه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند. 

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اسکیزوفرنی فرم اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اسکیزوفرنیا Schizophrenia شامل مجموعه علایم شاخصی است که طیف گسترده ای از کژکاری های شناختی، رفتاری و هیجانی را دربرمی گیرند ولی هیچ علامت خاصی شناسه اسکیزوفرنیی محسوب نمی شود. تشخیص اسکیزوفرنیا با توجه به مجموعه ای از علایم و نشانه ها و افت کارکرد اجتماعی یا شغلی مرتبط با آنها معلوم می شود. از آنجا که اسکیزوفرنیا یک سندرم بالینی ناهمگون است، علایم بالینی در افراد مختلف مبتلا تفاوت عمده ای با یکدیگر دارند.

حداقل باید ۲ علامت از علایم ملاک A برای بخش قابل توجهی از دوره یک ماهه (یا طولانی تر) وجود داشته باشند و بروز بارز هذیان ها (ملاک ۱ A)، توهمات (ملاک ۲ A) یا گفتار نابسامان (آشفته) (ملاک ۳ A)، یکی از این دو علامت را تشکیل دهد. رفتارهای نابسامان بارز یا کاتاتونیک (ملاک ۴ A) و علایم منفی (ملاک ۵ A) نیز دیده می شوند.

در مواقعی که مرحله حاد علایم در اثر درمان موفق در طی یک ماه بهبودی می یابد اگر برآورد بالینگر نشانگر این است که علایم در صورت عدم درمان تداوم می یافتند، هنوز هم ملاک A کامل شده است.

اسکیزوفرنیا دربرگیرنده تنزل کارکرد فرد در یک یا چند زمینه عمده زندگی است (ملاک B). اگر اختلال در دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده است، سطح کارکردی مورد انتظار به دست نمی آید. مقایسه فرد با خواهران و برادران سالمش سودمند است. کژکاری های موجود در بخش اعظمی از دوران سیر بیماری تداوم می یابند و به نظر نمی رسد پیامدهای مستقیم یک علامت خاص باشند. بی ارادگی (یعنی کاهش سائق پیگیری فعالیت های هدفمند، ملاک ۵ A) با اختلال عملکرد اجتماعی توصیف شده در ملاک B مربوط است.

برخی از علایم اختلال باید حداقل برای ۶ ماه ادامه یابند (ملاک C). در اکثر موارد علایم مقدماتی به مرحله حاد تبدیل می شوند و علایم باقیه ای نیز به دنبال آنها مشاهده می شود، خصوصیت دوره باقیه ای وجود اَشکال خفیف یا تحت آستانه ای هذیان ها یا توهمات است. به علاوه انواع متنوعی از باورهای غیرعادی و عجیب در بیماران مبتلا مشاهده می شود که در زمره هذیان ها نمی گنجند (مثلا افکار انتساب یا تفکر جادویی)، تجارب ادراکی غیرعادی نیز در این بیماران شایع است (مانند احساس وجود شخصی نامرئی).

گرچه در مجموع گفتارشان قابل فهم است ولی می تواند مبهم باشد و گاهی رفتارشان غیرعادی است ولی به شکل بارزی آشفته نیست (مثلا صحبت زیر لب در اماکن عمومی). علایم منفی در مراحل مقدماتی و باقیه ای شایع و گاهی شدید هستند. اشخاصی که از نظر اجتماعی فعال بوده اند، گوشه گیر می شوند و از فعالیت های قبلی خود دست می کشند. چنین علایمی معمولا نخستین نشانه بروز بیماری است.

علایم خلقی و حملات کامل خلقی در اسکیزوفرنی زیاد دیده می شود و می تواند همزمان با مرحله فعال علایم بروز نماید. به هر حال برای افتراق اسکیزوفرنی از اختلال خلقی روان پریشانه، وجود هذیان یا توهم در غیاب حملات خلقی ضروری است. به علاوه مجموع حملات خلقی به وقوع پیوسته در مقایسه با کل دوره های فعال و باقیه ای اسکیزوفرنی بخش کوچکی از آن را تشکیل می دهند.

علاوه بر پنج حوزه علامتی ذکر شده در ملاک های تشخیصی زیر، برای تصمیم گیری تشخیصی و افتراق بین انواع اختلالات طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی باید به ارزیابی حوره شناختی و علایم افسردگی و مانیا نیز توجه کافی مبذول داشت.

ملاک های تشخیصی

A: دو (یا چند) تا از علایم زیر که هر کدام در بخش قابل توجهی از یک دوره یک ماهه (یا کمتر، اگر درمان موفق بوده است) وجود داشته اند. وجود حداقل یکی از علایم ۱، ۲ یا ۳ ضروری است:

۱- هذیان ها

۲- توهمات

۳- گفتار آشفته (مثلا خارج شدن یا بی ربط گویی مکرر)

۴- رفتار آشفته بارز یا کاتاتونیک

۵- علایم منفی (یعنی کاهش ابراز هیجانات و یا بی ارادگی)

B: در بخش قابل توجهی از زمان شروع علایم، سطح کارکرد فرد در یک یا چند زمینه عمده مانند شغل، روابط بین فردی، یا مراقبت فردی به شکل قابل ملاحظه ای به سطحی پایین تر از قبل بیماری تنزل پیدا می کند (در صورتی که اختلال از دوران کودکی یا نوجوانی شروع شده باشد، فرد به سطح مورد انتظار پیشرفت های تحصیلی، شغلی یا بین فردی نخواهد رسید).

C: نشانه های مداوم اختلال حداقل به مدت ۶ ماه ادامه پیدا می کنند. در این دوره ۶ ماهه باید علایم مطابق ملاک تشخیصی A (علایم مرحله فعال) به مدت حداقل یک ماه (در صورت درمان موفقیت آمیز، کوتاه تر) وجود داشته باشند و می تواند شامل دوره علایم مقدماتی یا باقیه ای نیز باشد. طی مرحله مقدماتی یا باقیه ای، نشانه های اختلال اغلب فقط به صورت علایم منفی هستند و یا ممکن است دو یا چند علامت از ملاک تشخیصی A به شکل خفیف مشاهده گردد (مثلا باورهای عجیب، تجارب ادراکی غیرعادی).

D: بر اساس یکی از دلایل زیر اختلال اسکیزوافکتیو و افسردگی یا دوقطبی با ویژگی های روان پریشی کنار گذاشته اند:

۱- هیچ دوره افسردگی اساسی یا مانیا همزمان با مرحله علایم فعال رخ نداده است.

۲- در صورت بروز حملات خلقی در حین مرحله علایم فعال، مدت کلی این حملات در مقایسه با مجموع دوره های فعال و باقیه ای بیماری کوتاه است.

E: این اختلال به دلیل اثرات مستقیم فیزیولوژیک مصرف یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، دارو) یا یک بیماری طبی دیگر ایجاد نشده است.

F: اگر سابقه اختلال طیف درخودماندگی یا یک اختلال ارتباطی دوران کودکی وجود دارد، تشخیص اضافی اسکیزوفرنی تنها زمانی مطرح می شود که هذیان ها یا توهمات بارز به اضافه سایر علایم ضروری اسکیزوفرنی نیز در مدت حداقل یک ماه (در صورت درمان موفقیت آمیز، کمتر) وجود داشته باشند.

تشخیص افتراقی

اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی همراه با علایم روان پریشانه یا کاتاتونیک، اختلال اسکیزوافکتیو، اختلال اسکیزوفرنی فرم و روان پریشی گذرا، اختلال هذیانی، اختلال شخصیت اسکیزوتایپی، اختلال OCD و بدریخت انگاری بدن، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال طیف درخودماندگی یا اختلال ارتباط، سایر اختلالات روانی همراه با حملات روان پریشی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اسکیزوفرنیا اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال اسکیزوافکتیو Schizoaffective Disorder بر اساس وجود یک دوره مستمر بیماری که در طی آن فرد دچار علایم فعال یا باقیه ای اختلال روان پریشی است تشخیص داده می شود. معمولا ولی نه الزاما تشخیص در حین دوره روان پریشی بیماری گذاشته می شود. در دوره ای از دوران بیماری باید ملاک A اسکیزوفرنی تکمیل شود. ملاک B (اختلال عملکرد اجتماعی) و F (رد کردن اختلال طیف درخودماندگی و سایر اختلالات ارتباط دوران کودکی) که در مورد اسکیزوفرنی به کار می رود در اینجا ضرورتی ندارد.

علاوه بر برآورده شدن ملاک A اسکیزوفرنی باید یک دوره اختلال خلقی عمده  (افسردگی اساسی یا مانیا) نیز وجود داشته باشد (ملاک A اختلال اسکیزوافکتیو). از آنجا که عدم علاقه و لذت در اسکیزوفرنی شایع است، برای برآورده شدن ملاک A اختلال اسکیزوافکتیو دوره افسردگی اساسی باید شامل خلق افسرده فراگیر باشد (یعنی کاهش برجسته علایق و لذت کافی نیست). حملات افسردگی و مانیا در اکثر طول دوران بیماری دیده می شود (یعنی پس از برآورده شدن ملاک A) (ملاک C اختلال اسکیزوافکتیو).

برای افتراق اختلال اسکیزوافکتیو از اختلال افسردگی اساسی یا دوقطبی همراه ویژگی های روان پریشی باید هذیان ها و توهمات بیماری طی دوره ای حداقل دو هفته ای در غیاب یک دوره خلقی عمده (افسردگی یا مانیا) در طول کل مدت عمر بیماری وجود داشته باشند (ملاک B اختلال اسکیزوافکتیو). علایم ناشی از اثرات یک ماده یا یک بیماری طبی دیگر نیست (ملاک D اختلال اسکیزوافکتیو).

ملاک C اختلال اسکیزوافکتیو اشاره به این دارد که علایم خلقی منطبق با ملاک های یک دوره خلقی اساسی باید در اکثر دوران فعال یا باقیه ای بیماری وجود داشته باشند. ملاک C، ارزیابی علایم خلقی در تمام طول یک بیماری روان پریشی را ایجاب می کند که از این جهت با ملاک DSM-IV که فقط بر لزوم ارزیابی زمان حال بیماری تأکید داشت، تفاوت دارد. اگر علایم خلقی فقط در دوره نسبتا کوتاهی دیده می شوند، تشخیص اسکیزوافکتیو صحیح نیست و اسکیزوفرنی مناسب تر است.

برای تصمیم گیری در مورد ملاک تشخیصی C، بالینگر باید همه دوران بیماری روان پریشی را مرور نماید (یعنی مراحل علایم فعال و باقیه ای) و زمان های وجود علایم خلقی برجسته (درمان نشده یا نیازمند درمان با داروهای ضدافسردگی و یا تثبیت خلقی) که همراه روان پریشی بوده اند را مشخص نماید. برای تعیین صحیح این نکته نیازمند شرح حال دقیق و قضاوت بالینی می باشیم. برای مثال فردی با سابقه چهارساله ابتلا به علایم فعال و باقیمانده اسکیزوفرنی دچار حملات افسردگی و مانیایی می شود که در مجموعه هر دو بیشتر از یک سال از این چهار سال را  تشکیل نمی دهند، در این حالت ملاک C برآورده نمی شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اسکیزوافکتیو بایستی 4 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: یک دوره مستمر بیماری که در طی آن یک دوره بیماری اساسی خلقی (مانیا یا افسردگی اساسی) همزمان با ملاک A اسکیزوفرنیا وجود دارد.

نکته: دوره افسردگی اساسی باید شامل ملاک A1 (خلق افسرده) باشد.

B: در طی سیر طول عمر بیماری، باید حداقل به مدت دو هفته و در غیاب حملات خلقی عمده (افسردگی و مانیا) هذیان ها و توهمات وجود داشته باشند.

C: علایمی که معیارهای یک دوره خلقی را کامل می کنند، در بخش اعظمی از کل دوره مراحل فعال و باقیه ای بیماری مشاهده می شوند.

D: این اختلال ناشی از تأثیر یک ماده (مانند دارو یا ماده سوء مصرفی) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

 نوع دوقطبی: این نوع وقتی به کار می رود که علایم مانیا بخشی از علایم موجود باشد. دوره افسردگی اساسی نیز ممکن است بروز کند.

نوع افسرده: این نوع وقتی کاربرد دارد که فقط حملات افسردگی اساسی همراه علایم بیماری تظاهر می کنند.

همراه کاتاتونیا: برای تعیین کاتانونی بایستی ملاک زیر مورد توجه قرار گیرد:

A: حداقل ۳ مورد از علایم زیر وجه غالب نمای بالینی را تشکیل می دهند:

۱- بهت (یعنی عدم وجود هرگونه فعالیت روانی حرکتی یا واکنش به محیط اطراف).

۲- جمود عضلانی (یعنی وضعیت گیری انفعالی بدن که حتی بر خلاف جاذبه زمین حفظ می شود).

۳- انعطاف پذیری مومی شکل (یعنی عدم وجود یا مقاومت کم در مقابل وضعیت دهی بدن توسط بالینگر).

۴- گنگی (عدم وجود یا پاسخ های کلامی خیلی کم. در صورت وجود زبان پریشی این ملاک را کنار بگذارید).

۵- منفی کاری (یعنی مقاومت یا عدم پیروی از دستورات یا محرک های خارجی).

۶- وضعیت گیری بدن (یعنی وضعیت گیری و حفظ فعالانه یک موقعیت ناجور حتی بر خلاف جاذبه زمین).

۷- ادا و اطوار (یعنی تقلید پر آب و تاب و غیر متعارف رفتارهای طبیعی).

۸- رفتارهای قالبی (حرکات تکراری، اعلب غیر طبیعی و بدون هدف).

۹- سرآسیمگی که به واسطه محرکی خارجی ایجاد نشده است.

۱۰- شکلک درآوردن.

۱۱- پژواک کلام (یعنی تقلید و تکرار گفتار دیگران).

۱۲- پژواک رفتار (یعنی تقلید و تکرار حرکات دیگران).

تشخیص افتراقی

اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، دلیریوم، اختلال عصبی شناختی اساسی، اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد، اختلال عصبی شناختی ناشی از دارو/مواد، اختلال دوقطبی همراه علایم روان پریشانه، اختلال افسردگی اساسی همراه با علایم روان پریشانه، اختلال افسردگی یا دوقطبی همراه ویژگی های کاتاتونیک، اختلال شخصیت اسکیزوئید، اسکیزوتایپی یا پارانوئید، اختلال روان پریشی گذرا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اسکیزوفرنی، اختلال هذیانی و سایر اختلالات معین و اختلال نامعین طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی، اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال افسردگی و دوقطبی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اسکیزوافکتیو اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد Substance/Medication-Induced Psychotic Disorder با در نظر گرفتن ۵ ملاک زیر تشخیص داده می شود:

A: وجود یک یا هر دو علامت: ۱- هذیان  ۲- توهم

B: بر اساس شواهد به دست آمده از شرح حال معاینه بالینی یا نتایج آزمایشگاهی هم (۱) و هم (۲) وجود دارند:

۱- علایم موجود در ملاک تشخیصی A در حین یا بلافاصله پس از مسمومیت یا محرومیت مواد یا پس از مصرف دارو به وجود آمده اند.

۲- دارو یا ماده مصرفی توانایی ایجاد علایم ملاک A را دارند.

C: اختلال مذکور با یک اختلال روان پریشی دیگری که ثانویه به مواد یا دارو نیست قابل توجیه نیست. شواهد وجود یک اختلال روان پریشی مستقل می تواند شامل موارد زیر باشد:

وجود علایم قبل از مصرف دارو/مواد، علایم برای دوره زمانی قابل توجهی (مثلا حدود یک ماه) پس از پایان دوره مسمومیت یا محرومیت حاد و شدید ادامه می یابند یا شواهد دیگری دال بر وجود اختلالی غیر از اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد وجود دارد (مانند تاریخچه وجود دوره های راجعه اختلال غیرمرتبط با مواد/دارو).

D: اختلال فوق منحصرا در حین دلیریوم رخ نداده است.

E: اختلال مذکور سبب ناراحتی و عذاب قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد شده است.

نکته: این تشخیص را فقط در هنگامی می توان به جای تشخیص مسمومیت یا محرومیت مواد به کار برد که علایم موجود در ملاک A در تصویر بالینی موجود برجسته هستند و آنقدر شدیداند که نیاز به توجه بالینی داشته باشند.

تشخیص افتراقی

مسمومیت یا محرومیت مواد، اختلال روان پریشی اولیه، اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر Psychotic Disorder Due to Another Medical Condition با مشخص کردن علایم غالب آن تعریف می شود. هر گاه چنین تشخیصی به کار رود، در کنار الگوی علامتی غالب آن، بیماری طبی مربوط به آن نیز باید در تشخیص گنجانده شود. مثلا باید گفت: اختلال روان پریشی ناشی از توده مغزی، همراه با هذیان.

ملاک های اختلال مذکور نباید فقط در زمانی روی داده باشد که بیمار دچار دلیریوم یا دمانس است و نیز نباید طوری باشد که علایم را بر اساس اختلال روانی دیگری بهتر بشود توجیه کرد.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال روان پریشی ناشی از بیماری طبی دیگر بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: هذیان و یا توهم بارز

B: شواهد موجود در شرح حال، معاینات جسمی یا یافته های آزمایشگاهی نشان می دهند که اختلال به دلیل تبعات فیزیولوژیک یک بیماری طبی دیگر ایجاد شده است.

C: اختلال موجود توسط یک بیماری روانی دیگر بهتر توجیه نمی شود.

D: اختلال موجود منحصرا در حین دوره دلیریوم رخ نداده است.

E: اختلال موجود سبب نارحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی و سایر جنبه های مهم کارکردی شده است.

تشخیص افتراقی

دلیریوم، اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد، اختلال روان پریشی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال روان پریشی ناشی از یک بیماری طبی دیگر اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلالات کاتاتونی ناشی از یک بیماری طبی دیگر Catatonic Disorder Due to Another Medical Condition وجود کاتاتونی است که با توجه به شواهد موجود قابل استناد به اثرات فیزیولوژیکی یک بیماری طبی است. تشخیص کاتاتونی بر اساس وجود حداقل سه علامت از  علایم موجود در ملاک A صورت می گیرد. باید از شرح حال، معاینات جسمی یا یافته های آزمایشگاهی شواهدی به دست آورد که بتوان کاتاتونی را به بیماری طبی استناد داد (ملاک B). اگر بیماری دیگری کاتاتونیای موجود را توجیه می کند نباید این تشخیص را مطرح نمود (مثلا دوره مانیا) (ملاک C) یا اگر علایم کاتاتونی منحصرا در دوره دلیریوم بروز کرده است (ملاک D).

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال کاتاتونی ناشی از یک بیماری طبی دیگر بایستی ۵ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: حداقل ۳ مورد از علایم زیر وجه غالب نمای بالینی را تشکیل می دهند:

۱- بهت (یعنی عدم وجود هرگونه فعالیت روانی حرکتی یا واکنش به محیط اطراف).

۲- جمود عضلانی (یعنی وضعیت گیری انفعالی بدن که حتی بر خلاف جاذبه زمین حفظ می شود).

۳- انعطاف پذیری مومی شکل (یعنی عدم وجود یا مقاومت کم در مقابل وضعیت دهی بدن توسط بالینگر).

۴- گنگی (عدم وجود یا پاسخ های کلامی خیلی کم. در صورت وجود زبان پریشی این ملاک را کنار بگذارید).

۵- منفی کاری (یعنی مقاومت یا عدم پیروی از دستورات یا محرک های خارجی).

۶- وضعیت گیری بدن (یعنی وضعیت گیری و حفظ فعالانه یک موقعیت ناجور حتی بر خلاف جاذبه زمین).

۷- ادا و اطوار (یعنی تقلید پر آب و تاب و غیر متعارف رفتارهای طبیعی).

۸- رفتارهای قالبی (حرکات تکراری، اعلب غیر طبیعی و بدون هدف).

۹- سرآسیمگی که به واسطه محرکی خارجی ایجاد نشده است.

۱۰- شکلک درآوردن.

۱۱- پژواک کلام (یعنی تقلید و تکرار گفتار دیگران).

۱۲- پژواک رفتار (یعنی تقلید و تکرار حرکات دیگران).

B: شواهد به دست آمده از شرح حال، معاینات بالینی یا یافته های آزمایشگاهی نشان می دهند که اختلال در اثر تبعات مستقیم آسیب شناختی یک بیماری طبی دیگر ایجاد شده است.

C: اختلال موجود توسط بیماری روانی دیگری بهتر توجیه نمی شود (مانند دوره مانیا).

D: اختلال منحصرا در حین دوره دلیریوم رخ نداده است.

E: اختلال حاضر باعث ناراحتی قابل ملاحظه بالینی و افت کارکرد فرد در زمینه های شغلی، اجتماعی و سایر جنبه های مهم کارکردی شده است.

تشخیص افتراقی

اگر علایم کاتاتونیا منحصرا در دوره دلیریوم یا سندرم نورولپتیک بدخیم بروز کرده است، تشخیص جداگانه اختلال کاتاتونیک ناشی از یک بیماری طبی دیگر ضرورتی ندارد. اگر بیمار در حال مصرف داروی نورولپتیک است باید به اختلالات حرکتی ناشی از دارو (مانند وضعیت ناهنجار که می تواند به دلیل دیستونی ناشی از دارو ایجاد شده باشد) یا سندرم نورولپتیک بدخیم (مثلا وجود ویژگی های شبه کاتاتونیک همراه علایم حیاتی مربوطه و یافته های آزمایشگاهی غیرطبیعی) توجه ویژه ای مبذول داشت. در تمام پنج اختلال روان پریشی زیر علایم کاتاتونیا مشاهده می شود: اختلال روان پریشی گذرا، اختلال اسکیزوفرنی فرم، اسکیزوفرنی، اختلال اسکیزوافکتیو و اختلال روان پریشی ناشی از دارو/مواد. به علاوه کاتاتونیا در برخی از اختلالات رشدی عصبی، تمام انواع اختلالات افسردگی و دوقطبی و سایر اختلالات روانی نیز دیده می شود.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند.

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلالات کاتاتونی ناشی از یک بیماری طبی دیگر اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.