ویژگی اصلی اختلال اضطراب فراگیر (GAD) Generalized Anxiety Disorder نگرانی و اضطراب مفرط (انتظار توأم با تشویش) در مورد وقایع و فعالیت های مختلف است. شدت، مدت یا دفعات اضطراب و نگرانی از آنچه واقعا از حادثه پیش رو انتظار می رود بیشتر است. کنترل نگرانی و اضطراب برای بیمار دشوار و افکار اضطرابی مانع تمرکز فرد برای انجام کارهای پیش رو می گردند.

بالغین مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر [تعمیم یافته] اغلب درباره مسائل عادی زندگی روزمره مانند مسئولیت های شغلی محتمل، سلامتی و مسائل مالی، سلامتی اعضای خانواده، بداقبالی فرزندانشان یا مسائل جزئی (مثلا امور جزئی خانه یا دیر رسیدن به قرار ملاقات) نگران هستند. کودکان مبتلا به اضطراب فراگیر بیشتر نگرانی مفرطی نسبت به انجام تکالیفشان یا قابلیت های تحصیلی شان دارند. در طول سیر اختلال نگرانی های بیمار از موضوعی به موضوع دیگر تغییر می کند.

برای افتراق اضطراب فراگیر از اضطراب هنجار باید به چند ویژگی توجه نمود: اول اضطراب مربوط به اختلال اضطراب فراگیر معمولا بسیار شدید است و به شکل قابل ملاحظه ای مانع کارکرد اجتماعی – روانی فرد می شود در حالی که نگرانی های زندگی روزمره بیش از اندازه نیستند و به نظر قابل کنترل می رسند و معمولا با پیش آمدن موضوعات مهم تر از بین می روند. دوم نگرانی هایی که در اختلال اضطراب فراگیر دیده می شوند نافذتر، بارزتر  و دردسرساز بوده، دوام بیشتری دارند و اغلب بدون عامل مشخصی به وجود می آیند. هر چه شرایط نگران کننده زندگی فرد گستردگی بیشتری داشته باشد (مثلا مسائل مالی، سلامتی فرزندان، امور شغلی) احتمال برآورده شدن ملاک های اختلال اضطراب فراگیر بیشتر می شود. سوم علایم جسمی در نگرانی های روزمره اضطراب فراگیر کمتر دیده می شود (مثلا بی قراری یا احساس برانگیختگی یا بی تابی).

این بیماران اغلب از یک احساس ناراحتی ذهنی که در نتیجه نگرانی های دائمی و افت کارکرد اجتماعی، شغلی و یا سایر جنبه های مهم کارکردی مرتبط با آنها به وجود  می آید شکایت دارند. این اضطراب و نگرانی با حداقل سه علامت از علایم اضافه زیر همراه است: بی قراری یا احساس برانگیختگی یا بی تابی، سریع خسته شدن، اشکال در تمرکز یا احساس خالی شدن ذهن، تحریک پذیری، تنیدگی عضلانی و خواب مختل. البته در کودکان وجود یکی از علایم فوق کافی است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اضطراب فراگیر بایستی 6 ملاک زیر درنظر گرفته شود:

A: اضطراب و نگرانی مفرط (توأم با تشویش) که در حداقل ۶ ماه گذشته در بیشتر روزها وجود داشته و درباره وقایع و فعالیت های مختلفی هستند (مانند کارکردهای شغلی و تحصیلی).

B: کنترل نگرانی برای فرد دشوار است.

C: اضطراب و نگرانی مزبور حداقل با سه تا شش علامت زیر دیده می شود (حداقل برخی از این علایم در ۶ ماه گذشته در بیشتر روزها وجود داشته است):

توجه: در کودکان وجود یک مورد کافی است.

۱- بی قراری یا احساس برانگیختگی و بی تابی

۲- زود خسته شدن

۳- اشکال در تمرکز یا خالی شدن ذهن

۴ تحریک پذیری

۵- تنیدگی عضلانی

۶- اختلال خواب (اشکال در به خواب رفتن یا حفظ تداوم خواب، یا خواب توأم با بی قراری و عدم رضایت از خواب)

D: اضطراب، نگرانی یا علایم جسمی موجب ناراحتی بالینی قابل توجه یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد می شوند.

E: اختلال حاضر ناشی از اثرات فیزیولوژیکی یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند پرکاری تیروئید) نیست.

F: این اختلال توسط یک بیماری روانی دیگر بهتر توجیه نمی شود. (مانند اضطراب یا نگرانی از بروز حملات پانیک در اختلال پانیک، ارزیابی منفی در اختلال اضطراب اجتماعی [جمعیت هراسی]، آلودگی یا سایر افکار وسواسی در اختلال OCD، جدا شدن از افرادی که به آنها دلبستگی وجود دارد در اختلال اضطراب جدایی، یادآوری واقعه آسیب رسان در PTSD، افزایش وزن در بی اشتهایی عصبی یا شکایات جسمانی در اختلال علایم جسمانی، نقایص جزئی ظاهری در اختلال بدریخت انگاری بدن، داشتن بیماری جدی در اختلال اضطراب بیماری، یا محتوای عقاید هذیانی در اسکیزوفرنی یا اختلال هذیانی).

تشخیص افتراقی

اختلال اضطرابی ناشی از یک بیماری طبی دیگر، اختلال اضطرابی ناشی از دارو/مواد، اختلال اضطراب اجتماعی، اختلال وسواسی جبری، اختلال استرس پس از سانحه و اختلال سازگاری، اختلالات افسردگی دوقطبی و روان پریشانه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اضطراب فراگیر اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

گذرهراسی یا آگورا فوبیا Agoraphobia ترس یا اضطراب شدید یا قابل توجهی است که در رویارویی واقعی یا انتظار رویارویی با طیف گسترده ای از موقعیت های مختلف بروز می کند. برای تشخیص گذاری باید وجود علایم لازم در حداقل دو مورد از ۵ موقعیت زیر تأیید شده باشد ۱) استفاده از وسایط نقلیه عمومی مانند اتومبیل، اتوبوس، قطار، کشتی یا هواپیما؛ ۲) بودن در فضاهای باز مانند پارکینگ های بزرگ، مراکز خرید یا پل ها؛ ۳) بودن در فضاهای بسته مانند فروشگاه ها، تئاتر و سینما؛ ۴) ایستادن در صف یا جاهای شلوغ؛ ۵) تنها ماندن خارج از منزل.

نمونه های موقعیت های ذکر شده دربرگیرنده همه موارد نیست و موقعیت های دیگری نیر هراس آور تلقی می شوند. وقتی ترس و اضطراب به واسطه چنین موقعیت هایی تحریک می شوند فرد معمولا افکاری به ذهنش خطور می کند مبنی بر اینکه قرار است اتفاق بدی رخ دهد. این افراد معمولا معتقدند که در مواقع بروز علایم شبه پانیک یا سایر علایم ناتوان کننده یا موجب شرمندگی، فرار و خروج از چنین موقعیت هایی می تواند دشوار باشد (مثلا نمی توانم از این جا خارج شوم) یا احتمالا دستیابی به کمک میسر نیست (مثلا هیچکس برای کمک به من وجود ندارد).

منظور از علایم شبه پانیک هر یک از سیزده علامتی است که در ملاک های تشخیصی حمله پانیک ذکر شده مانند سرگیجه، غش یا ترس از مردن. «سایر علایم ناتوان کننده و شرمنده کننده» شامل علایمی است مانند استفراغ و علایم روده التهابی و در سالمندان ترس از افتادن یا در بچه ها یک حس سردرگمی و گم شدن. میزان ترسی که فرد مبتلا تجربه می کند با توجه به میزان نزدیکی به موقعیت ترسناک فرق می کند و گاهی ممکن است به هنگام پیش بینی یا رویارویی واقعی با موقعیت های گذرهراسی بروز نماید. همپنین این ترس و اضطراب می تواند به شکل حملات پانیک با علایم محدود یا علایم کامل بروز نماید (یعنی یک دوره پانیک قابل انتظار). ترس و اضطراب تقریبا در تمام مواقعی که فرد با موقعیت ترسناک تماس دارد رخ می دهد.

بنابراین کسی که فقط گهگاه در یک موقعیت گذرهراسی مضطرب می شود (مثلا هر ۵ باری که در صف می ایستد یک بار دچار اضطراب می شود) نباید تشخیص اختلال گذرهراسی دریافت کند. فرد فعالانه از این موقعیت ها فرار می کند، یا در صورتی که نتواند یا قصد داشته باشد که از آنها اجتناب نکند دچار اضطراب و ترس شدیدی می شود. اجتناب فعال یعنی فرد رفتارهایی نشان می دهد که عمدا و به منظور اجتناب یا تماس حداقل با موقعیت های گذرهراسی برنامه ریزی شده اند.

اجتناب بیمار هم می تواند شکل رفتاری و هم شکل شناختی داشته باشد. نمونه های اجتناب رفتاری عبارتند از حفظ روال روزمره زندگی، انتخاب شغل در نزدیکی منزل برای استفاده نکردن از وسایط نقلیه عمومی، خرید غذا و مایحتاج به گونه ای که در منزل تحویل داده شود برای عدم ورود به مراکز خرید و مغازه ها. یک نمونه از اجتناب شناختی عبارت است از پرت کردن حواس خود به هنگام عبور از موقعیت های گذرهراسی. در اکثر موارد در صورتی که کسی مانند شریک زندگی، دوست یا فردی از تیم درمان همراه بیمار باشد تحمل موقعیت هراسناک آسان تر خواهد بود.

ترس، اضطراب یا اجتناب موجود باید خارج از حد تصور احتمال واقعی خطر ناشی از موقعیت گذرهراسی و زمینه فرهنگی – اجتماعی فرد باشد. افتراق بالینی ترس های قابل توجه گذرهراسی از ترس های قابل قبول یا از موقعیت هایی که خطرناک فرض می شوند به چند دلیل مهم است. اول، قضاوت درباره بود و نبود و ماهیت اجتناب در فرهنگ های مختلف و بافت فرهنگی اجتماعی متفاوت دشوار است (مثلا در نقاط مشخصی از جهان عدم خروج زنان مسلمان به تنهایی از منزل از نظر اجتماعی – فرهنگی بسیار مقبول و پسندیده به شمار می رود لذا چنین پرهیزی را نباید به عنوان مشخصه ای از گذرهراسی محسوب نمود). دوم، افراد سالمند معمولا ترس های خود را بیش از حد معمول به مشکلات مربوط به سن ربط می دهند و کمتر باور دارند که ترس هایشان نامتناسب با خطر واقعی موجود است. سوم، افراد مبتلا به گذرهراسی معمولا نسبت به خطرات مربوط به علایم شبه پانیک یا سایر علایم جسمی بیش از اندازه حساس بوده و از آنها می ترسند. تشخیص گذاری فقط در مواردی صحیح است که ترس، اضطراب یا اجتناب مداوم باشد و موجب ناراحتی قابل توجه بالینی یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کارکرد فرد گردد. در نظر گرفتن مدت حداقل ۶ ماه سبب می شود، مشکلاتی که افراد به طور موقت تجربه می کنند کنار گذاشته شود. البته ملاک مدت را باید به عنوان یک راهنمایی کلی در نظر گرفت  و درجاتی از انعطاف پذیری آن قابل قبول است.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال گذرهراسی بایستی ۹ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ترس یا اضطراب چشمگیر در مورد دستکم دو مورد از پنج موقعیت زیر:

۱- استفاده از وسایط نقلیه عمومی (مانند اتومبیل، اتوبوس، قطار، کشتی، هواپیما)

۲- بودن در فضاهای باز (مانند پارکینگ های بزرگ، مراکز خرید، پل ها)

۳- بودن در فضاهای بسته (مانند فروشگاه ها، تئاتر، سینما)

۴- ایستادن در صف یا جاهای شلوغ

۵- تنها ماندن خارج از خانه

B: بیمار به دلایل ذیل از این موقعیت ها اجتناب می ورزد: نگرانی از اینکه فرار از آنها احتمالا دشوار است یا شاید به هنگام بروز حملات شبه پانیک یا سایر علایم غیرقابل تحملی که می تواند باعث شرمندگی وی شود کسی برای کمک به وی وجود ندارد (مثلا در سالمندی ترس از افتادن، ترس از بی اختیاری ادراری).

C: موقعیت های گذرهراسی تقریبا همیشه باعث برانگیختن ترس یا اضطراب می شوند.

D: بیمار فعالانه از این موقعیت های گذرهراسی اجتناب می ورزد، یا برای حضور در آنها نیاز به همراه دارد یا آنها را باترس و اضطراب شدیدتحمل می نماید.

E: ترس یا اضطراب موجود بیماری بیش از آن چیزی است که واقعا از احتمال خطر موجود در موقعیت گذرهراسی انتظار می رود و با زمینه اجتماعی فرهنگی فرد نامتناسب است.

F: ترس، اضطراب یا اجتناب، معمولا حداقل برای ۶ ماه ادامه دارد.

G: ترس، اضطراب یا اجتناب از نظر بالینی موجب ناراحتی فوق العاده یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد می شود.

H: اگر بیماری طبی دیگری (مانند بیماری روده ای التهابی، بیماری پارکینسون) وجود دارد؟، آشکارا ترس، اضطراب یا اجتناب بیش از حد انتظار است.

I: ترس، اضطراب یا اجتناب توسط علایم یک اختلال روانی دیگر بهتر توجیه نمی شوند. مثلا علایم مؤید هراس اختصاصی، نوع موقعیتی نیستند، فقط در موقعیت های اجتماعی بروز نمی کنند (مانند اختلال اضطراب اجتماعی) و منحصرا به افکار وسواسی بیمار مربوط نیستند (مانند اختلال OCD)، مربوط به معلولیت ها یا نقایص جزیی در ظاهر فرد (اختلال بدریخت انگاری بدن) یا ترس از جدایی نیستند (مانند اختلال اضطراب جدایی).

توجه: برای تشخیص گذاری گذرهراسی نیازی به وجود حملات پانیک نیست. اگر تظاهرات فرد ملاک های تشخیص اختلال پانیک را هم برآورده می کند هر دو تشخیص را باید ثبت نمود.

تشخیص افتراقی

هراس اختصاصی نوع موقعیتی، اختلال اضطراب جدایی، اختلال اضطراب اجتماعی (جمعیت هراسی)، اختلال پانیک، اختلال استرس حاد و اختلال PTSD، اختلال افسردگی اساسی، برخی بیماری های طبی مانند بیماری پارکینسون، اسکلروز متعدد، بیماری های قلب عروقی، بیماری کرون.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته گذرهراسی یا آگورافوبیا اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال پانیک (وحشتزدگی) Panic Disorder یعنی بروز مکرر حملات پانیک غیرمنتظره. یک دوره پانیک به شکل فوران ناگهانی ترس شدید یا احساس ناراحتی فوق العاده بروز می کند و در عرض چند دقیقه به اوج خود می رسد و در طی همین مدت حداقل چهار علامت از ۱۳ علامت جسمی یا شناختی ذکر شده دیده می شود. کلمه مکرر از نظر لغوی به معنای بیش از یک حمله غیرمنتظره پانیک است. اصطلاح غیرمنتظره به این نکته اشاره دارد که هیچ گونه نشانه یا عامل آغازگر آشکاری به هنگام بروز حملات پانیک وجود ندارد، یعنی حملات پانیک به طور ناگهانی بروز می کنند مثلا هنگام استراحت و حین خواب (حملات پانیک شبانه).

برعکس، حملات پانیک قابل انتظار حملاتی هستند که به دنبال یک نشانه یا عامل آغازگر آشکار بروز می کند، مانند قرار گرفتن در موقعیتی که معمولا در آنها دوره پانیک رخ می دهد. قضاوت در مورد اینکه حملات پانیک غیرمنتظره یا قابل انتظار هستند به عهده بالینگر است و این قضاوت بر اساس سؤالاتی دقیق در مورد توالی وقایع قبل از بروز دوره یا وقایعی که منجر به آن شده اند و قضاوت خود فرد از اینکه حملات به دنبال دلیلی واضح یا غیرقابل پیش بینی رخ می دهند، صورت می گیرد.

تفاوت زیادی در دفعات و شدت حملات پانیک به چشم می خورد. در رابطه با دفعات آن، ممکن است که حملاتی با دفعات متوسط (مثلا هفته ای یک بار) برای ماه های پیاپی وجود داشته باشد یا دوره های کوتاه تری با دفعات بیشتر (مثلا روزانه) با هفته ها یا ماه ها فاصله بدون حمله دیده شود و یا حملاتی با دفعات کمتر (مثلا ماهانه دوبار) برای سال ها ادامه یابد. در رابطه با شدت، امکان وجود هر دو شکل حملات با علایم کامل (چهار علامت یا بیشتر) و حملات یا علایم محدود (کمتر از چهار علامت) در یک فرد واحد زیاد است و معمولا تعداد و نوع علایم پانیک در یک دوره نسبت به دوره دیگر متفاوت است. البته توجه داشته باشید برای تشخیص گذاری اختلال پانیک وجود بیش از یک دوره غیرمنتظره پانیک با علایم کامل ضروری است.

نگرانی از حملات پانیک و پیامدهای آن معمولا مربوط به ملاحظات جسمی (مثلا نگرانی از این که این حملات نشان دهنده وجود بیماری خطرناک یا مهلکی مانند بیماری قلبی، تشنج هستند)، ملاحظات اجتماعی (مانند شرمندگی یا ترس از قضاوت منفی دیگران به دلیل وجود علایم قابل مشاهده پانیک) و دغدغه های مربوط به کارکرد روانی (مانند «دیوانه شدن» یا از دست دادن کنترل) هستند.

تغییرات ناسازگارانه رفتاری موجود بازتاب تلاش بیمار برای جلوگیری یا کاهش حملات پانیک و پیامدهای آنها است. نمونه هایی از این رفتارها عبارتند از: کنار گذاشتن ورزش، ساماندهی فعالیت های زندگی به شیوه ای جدید که در صورت بروز حملات پانیک امکان دسترسی به کمک وجود داشته باشد، محدود کردن فعالیت های معمول روزمره و اجتناب از موقعیت هایی که از نوع گذرهراسی هستند مانند استفاده از وسایط نقلیه عمومی، ترک منزل و خرید کردن.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال پانیک (وحشتزدگی) بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: حملات مکرر غیرمنتظره پانیک. یک دوره پانیک بروز شدید و ناگهانی ترس شدید یا احساس ناراحتی فوق العاده است که در عرض چند دقیقه به اوج می رسد و در طی این مدت چهار مورد (یا بیشتر) از علایم زیر بروز می کند.

توجه: بروز ناگهانی حملات هم در حالت آرامش و استراحت و هم در حالت اضطراب رخ می دهد.

۱- تپش قلب، کوبش قلب یا افزایش ضربان آن

۲- تعریق

۳- لرزش یا احساس تکان خوردن

۴- احساس تنگی نفس یا نرسیدن هوا

۵- احساس خفگی

۶- درد یا ناراحتی قفسه سینه

۷- تهوع یا ناراحتی شکمی

۸- احساس سرگیجه، بی ثباتی، منگی یا غش

۹- احساس گرما یا لرز (گُرگرفتگی و سرما)

۱۰- احساس پارستزی (خواب رفتگی یا سوزن سوزن شدن)

۱۱- گسست از واقعیت (احساس غیرواقعی بودن) یا گسست از خویشتن (احساس جدا  شدن از خود)

۱۲- ترس از دست دادن کنترل یا دیوانه شدن

۱۳- ترس از مردن

نکته: علایم مختص فرهنگ هم دیده می شود (مانند وزوز گوش، درد گردن، گریه و فریاد غیرقابل کنترل). این گونه علایم را نباید به عنوان یکی از چهار علامت لازم برای تشخیص اختلال پانیک (وحشتزدگی) محسوب کرد.

B: حداقل بعد از یکی از حملات در عرض یک ماه (یا بیشتر) یکی یا هر دو مورد زیر رخ داده باشد:

۱- نگرانی یا مشغولیت ذهنی مداوم درمورد بروز یک دوره دیگر یا پیامدهای آن (مثلا از دست دادن کنترل، دچار حمله قلبی شدن، دیوانه شدن).

۲- تغییر آشکار ناسازگارانه رفتاری ناشی از حملات فوق (مثلا رفتارهایی برای جلوگیری از حملات بعدی مانند ورزش نکردن یا نرفتن به مکان های ناآشنا).

C: اختلال حاضر ناشی از اثرات فیزیولوژیکی یک ماده (مانند داروی سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر (مانند پرکاری تیروئید، بیماری های قلبی ریوی) نیست.

D: اختلال موجود توسط یک اختلال روانی دیگر بهتر توجیه نمی شود (مثلا حملات پانیک که فقط در واکنش به ترس از موقعیت های اجتماعی بروز می کنند، مانند آنچه در اختلال اضطراب اجتماعی دیده می شود؛ درپاسخ به شرایط هراس آور ناشی از جسم یا موقعیت خاص بروز می کند، مانند هراس اختصاصی؛ در پاسخ به افکار وسواسی بروز می کند، مانند اختلال وسواسی جبری؛ در پاسخ به نشانه هایی که حادثه آسیب رسان را به خاطر می آورند بروز می کند، مانند PTSD؛ یا در پاسخ به جدا شدن از افرادی که به آنها دلبستگی وجود دارد بروز می کند مانند آنچه در اختلال اضطراب جدایی دیده می شود.

نکته: حمله پانیک یک اختلال روانی (مانند اختلال پانیک) محسوب نمی شود. حملات پانیک در زمینه تمام اختلالات اضطرابی و سایر اختلالات روانی (مانند اختلالات افسردگی، اختلال PTSD، اختلالات مصرف مواد) و برخی از بیماری های طبی (مثلا قلبی، ریوی، گوارشی و قسمت حلزونی گوش داخلی) رخ می دهند. وقتی که یک حمله پانیک تشخیص داده می شود باید آن را به عنوان یک مشخصه در نظر گرفت (مثلا اختلال PTSD همراه با حملات پانیک). در مورد اختلال پانیک وجود حملات پانیک جزو ملاک های تشخیصی است و لذا حملات پانیک به عنوان یک مشخصه  محسوب نمی شود. فوران ناگهان ترس شدید یا ناراحتی شدید که در عرض چند دقیقه به حداکثر اوج خود می رسد و در حین همین مدت حداقل چهار مورد از علایم سیزده گانه بالا بروز می کند.

تشخیص افتراقی

حملات پانیک در سایر اختلالات اضطرابی مشخص یا نامعین، اختلال اضطرابی ناشی از یک بیماری دیگر، اختلال اضطرابی ناشی از دارو/مواد، اختلال اضطراب اجتماعی، هراس اختصاصی یا گذرهراسی، اختلال اضطراب جدایی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال پانیک (وحشتزدگی) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

اختلال اضطراب اجتماعی (جمعیت هراسی) Social Anxiety Disorder (Social Phobia) شامل ترس یا اضطراب شدید یا قابل توجه از موقعیت های اجتماعی است که ممکن است در آنها فرد مورد موشکافی دیگران قرار گیرد. در کودکان ترس موجود باید در تعاملات با همسالان نیز بروز نماید و فقط محدود به برخورد با بزرگسالان نیست. در چنین مواقعی فرد نسبت به اینکه در مورد او برداشت منفی صورت بگیرد می ترسد.

بیمار نگران است که دیگران وی را مضطرب، ضعیف، دیوانه، احمق، کسالت آور، رعب آور، کثیف یا نامطبوع تصور نمایند. نگرانی دیگر بیمار از این است که به گونه ای رفتار نماید که غیرعادی به نظر برسد یا علایمی مانند برافروختگی، لرزش صدا، تعریق، لکنت یا نگاه خیره در وی پدیدار شود که نشان دهنده اضطراب وی است و موجب برداشت منفی دیگران درباره وی می شود.

برخی از افراد از این نگران اند که با رفتارشان به دیگران اهانت کنند و در نتیجه از سوی آنها طرد شوند. ترس از اهانت به دیگران مثلا به وسیله نگاه خیره یا بروز علایم اضطراب به خصوص در کسانی بارز است که در فرهنگ های جمع گرا (احترام به جمع) رشد یافته اند. فردی که از لرزش دستانش در جمع نگران است سعی می کند از خوردن، نوشیدن، نوشتن یا اشاره کردن در مجامع عمومی اجتناب نماید.

کسی که دچار تعریق زیاد می شود از دست دادن با دیگران یا خوردن غذاهای تند پرهیز می کند و کسی که در جمع از خجالت سرخ می شود احتمالا از اجرا در جلوی دیگران، نورهای درخشان و صحبت درباره مسائل خصوص دوری می کند. موقعیت های اجتماعی تقریبا همیشه سبب بروز اضطراب یا ترس می گردند. لذا کسی که فقط گهگاه در موقعیت های اجتماعی مضطراب می شود نباید تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی دریافت کند. در کودکان ترس و اضطراب اغلب به صورت گریه، قشقرق، میخکوب شدن یا کناره گیری در موقعیت های اجتماعی دیده می شود.

میزان اجتناب در افراد مختلف متفاوت است. (مثلا خفیف در حد مرور بیش از حد متن سخنرانی، تماس چشمی محدود، معطوف کردن توجه به دیگران یا شدید مانند امتناع از مدرسه رفتن، نرفتن به مهمانی ها). ترس، اضطراب یا اجتناب باید به شکل قابل ملاحظه ای با کارکرد عادی روزمره شغلی یا تحصیلی یا روابط و فعالیت های اجتماعی فرد تداخل داشته باشد و یا از نظر بالینی سبب ناراحتی قابل توجه یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد شده باشد. برای مثال در کسی که از سخنرانی در مجامع عمومی می ترسد ولی این مشکل در فعالیت های روزمره شغلی یا تحصیلی وی اختلال ایجاد نکرده و خود فرد هم از آن چندان نگران نیست تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی مطرح نمی شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی بایستی 10 ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ترس یا اضطراب قابل ملاحظه درباره یک یا چند موقعیت اجتماعی که درآنها احتمال دقت نظر به بیمار و تجزیه و تحلیل دیگران وجود دارد. نمونه ها شامل تعاملات اجتماعی (مثلا مکالمه یا ملاقات با افراد غریبه)، مشاهده شدن (مثلا خوردن یا آشامیدن) و اجرا در حضور دیگران (مثلا سخنرانی کردن) است.

نکته: در کودکان این اضطراب باید به هنگام حضور همسالان نیز دیده شود و فقط محدود به تعاملات با بزرگسالان نیست.

B: فرد از این می ترسد که کاری انجام دهد یا علایم اضطرابی بروز دهد که دیگران برداشت منفی از آن داشته باشند (یعنی شرمنده شود یا مسخره کنند، وی را طرد کنند یا مورد اهانت قرار دهند).

C: موقعیت های اجتماعی مذکور تقریبا همیشه سبب ترس یا اضطراب می گردند.

نکته: در کودکان ترس یا اضطراب می تواند به صورت گریه، قشقرق، میخکوب شدن، چسبیدن به دیگران، کناره گیری یا عدم صحبت کردن در موقعیت های اجتماعی بروز نماید.

D: از موقعیت های اجتماعی مذکور اجتناب می ورزد و یا تحمل آن با ترس و اضطراب شدیدی همراه است.

E: ترس و اضطراب موجود بیشتر از آن چیزی است که از موقعیت اجتماعی مذکور و زمینه فرهنگی – اجتماعی فرد انتظار می رود.

F: ترس، اضطراب یا اجتناب پایدار است و به طور معمول ۶ ماه یا بیشتر ادامه می یابد.

G: ترس، اضطراب یا  اجتناب از نظر بالینی موجب ناراحتی قابل ملاحظه یا افت کارکرد اجتماعی – شغلی و سایر جنبه های مهم کارکردی فرد می شود.

H: ترس، اضطراب یا اجتناب ناشی از اثرات فیزیولوژیکی یک ماده (مانند ماده سوء مصرفی، یک دارو) یا یک بیماری طبی دیگر نیست.

I: ترس، اضطراب یا اجتناب موجود توسط یک اختلال روانی دیگر مانند اختلال پانیک، اختلال بدریخت انگاری بدن یا اختلال طیف درخودماندگی بهتر توجیه نمی شود.

J: اگر یک بیماری طبی دیگر (مثلا بیماری پارکینسون، چاقی، بدریختی های ناشی از سوختگی یا جراحات) وجود دارد، ترس، اضطراب یا اجتناب حاضر آشکارا نامربوط یا افراطی است.

تشخیص افتراقی

کمرویی هنجار، گذرهراسی، اختلال پانیک (وحشت زدگی)، اختلال اضطراب فراگیر، اختلال اضطراب جدایی، هراس های اختصاصی، گنکی انتخابی، اختلال افسردگی اساسی، اختلال بدریخت انگاری بدن، اختلال هذیانی، اختلال طیف درخودماندگی، اختلال شخصیت، اسکیزوفرنی، اختلال خوردن، اختلال وسواسی جبری، بیماری های طبی مانند بیماری پارکینسون و شرمندگی از علایم آن، اختلال نافرمانی مقابله جویانه.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته اختلال اضطراب اجتماعی (جمعیت هراسی) اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

هراس یا فوبیای اختصاصی Specific Phobia شامل ترس یا اضطراب موقعیتی است که به شرط حضور یک شیء یا موقعیت خاص بوجود می آید. بیشتر بیماران از بیش از یک شیء یا موقعیت یا محرک هراس می ترسند. برای تشخیص هراس اختصاصی باید توجه داشت که باید آن را از ترس های موقتی و هنجار که معمولا در همه مردم رخ می دهد افتراق داد. برای برآورده شدن ملاک های تشخیصی، ترس یا اضطراب موجود باید شدید یا خیلی شدید باشد. میزان ترس ناشی از موقعیت یا شیء ترسناک بستگی به بعد مکانی آنها دارد و گاهی حتی به دنبال احتمال رویارویی با آنان بروز می کند ولی اکثرا در حضور واقعی جسم یا موقعیت ترسناک بارزتر است. در ضمن گاهی آنقدر شدت ترس یا اضطراب زیاد است که شبیه حملات کامل یا محدود پانیک می شود.

در اشخاصی که فقط بعضی مواقع به دنبال رویارویی با شیء یا موقعیت ترسناک مضطرب می شوند نباید از این تشخیص بهره جست. البته شدت ترس یا اضطراب در افراد مختلف متفاوت است و به دفعات رویارویی با شیء یا موقعیت ترسناک، عوامل زمینه ای همراه مانند حضور دیگران، مدت مواجهه و سایر عوامل تهدید کننده مثلا بدی آب و هوا در کسی که از پرواز می ترسد، بستگی دارد. نحوه ابراز ترس و اضطراب در کودکان و بزرگسالان متفاوت است. به علاوه ترس و اضطراب به محض رویارویی با عامل هراس بروز می کند (بلافاصله بوده و تأخیری در آن دیده نمی شود).

فرد مبتلا فعالانه از موقعیت های هراس آور اجتناب می کند و یا در صورتی که نتواند یا نخواهد از آن اجتناب نماید، موقعیت یا شیء عامل هراس، اضطراب یا ترس شدیدی در وی بوجود می آورد. اجتناب فعال یعنی فرد مبتلا عمدا به شکلی رفتار می کند و در مسیری قدم برمی دارد که تماس هر چه کمتری با اشیاء و موقعیت های ترسناک دشته باشد (مثلا به جای استفاده از پل های هوایی از زیرگذرها استفاده می کند).

بسیاری از افراد مبتلا که سال ها رنج و عذاب آن را تحمل کرده اند شیوه زندگی خود را به گونه ای تغییر داده اند که هر چه کمتر با اشیاء و موقعیت های هراس انگیز ارتباط داشته باشند. لذا این راهکارها به آنها کمک می کند که در زندگی عادی روزمره خود دچار ترس و اضطراب نشوند. اگرچه افراد مبتلا خودشان نیز تشخیص می دهند که واکنش هایشان نامتناسب و بیش از اندازه است، ولی معمولا سعی می کنند موقعیت هایی را که از آنها می ترسند بزرگ نمایی نمایند، لذا قضاوت نامتناسب بودن ترس آنها اغلب توسط بالینگر صورت می گیرد.

در هنگام تشخیص گذاری باید به زمینه فرهنگی – اجتماعی فرد نیز توجه نمود. برای مثال ترس از تاریکی در مناطقی که خشونت در آنها زیاد دیده می شود شاید منطقی به نظر برسد و ترس از حشرات در مناطقی که آنها را به عنوان غذا مصرف می کنند خیلی نامتناسب تر از سایر مناطق است. ترس، اضطرب یا رفتارهای اجتنابی معمولا مداوم بوده و باید حداقل ۶ ماه ادامه داشته باشند. ملاک مدت فقط باید به عنوان یک راهنمایی کلی در نظر گرفته شود و درجاتی از انعطاف پذیری آن قابل قبول است. هراس اختصاصی باید از نظر بالینی موجب ناراحتی فوق العاده یا افت کارکرد شغلی، اجتماعی یا سایر جنبه های کارکردی مهم فرد گردد تا به عنوان یک اختلال در نظر گرفته شود.

ملاک های نشخیصی

برای تشخیص هراس یا فوبیای اختصاصی بایستی ۷ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ترس یا اضطراب چشمگیر درباره یک موقعیت یا جسم خاص (مثلا پرواز، بلندی، حیوانات، تزریق، دیدن خون).

توجه: در کودکان ترس یا اضطراب ممکن است به شکل  گریه، قشقرق، میخکوب شدن یا چسبیدن به دیگران بروز کند.

B: موقعیت یا شیء ترسناک تقریبا همیشه سبب برانگیخته شدن ترس یا اضطراب می شود.

C: بیمار فعالانه از روبرو شدن با موقعیت یا شیء ترسناک خودداری می کند و یا با ترس و اضطراب زیاد آن را تحمل می کند.

D: ترس و اضطراب موجود خیلی بیشتر از آن چیزی است که خطر واقعی موقعیت یا شیء خاص می تواند ببار بیاورد و با زمینه فرهنگی – اجتماعی فرد تناسب ندارد.

E: ترس، اضطراب یا اجتناب همیشه رخ می دهد و معمولا برای حداقل ۶ ماه ادامه می یابد.

F: ترس، اضطراب یا اجتناب موجود از نظر بالینی موجب ناراحتی قابل توجه یا افت کارکرد اجتماعی، شغلی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد می شود.

G: اختلال موجود توسط علایم یک اختلال روانی دیگر بهتر توجیه نمی شود مانند ترس، اضطراب و اجتناب از موقعیت هایی که علایم شبیه پانیک یا سایر علایم ناتوان کننده بوجود می آورند (مانند گذرهراسی)، اشیاء یا موقعیت های مرتبط با افکار وسواسی (مانند اختلال وسواسی جبری)، یادآوری های حوادث آسیب رسان (مانند آنچه در PTSD دیده می شود)، دوری از منزل و عزیزان (مانند اختلال اضطراب جدایی) یا موقعیت های اجتماعی (مانند اختلال اضطراب اجتماعی).

از جمله عوامل هراس آور می توان به موارد زیر اشاره نمود:

حیوانات (مثلا عنکبوت، حشرات، سگ)، محیط طبیعی (مثلا ارتفاعات، طوفان، آب)، خون، تزریق، جراحات، موقعیتی (مثلا هواپیما، آسانسور، فضاهای بسته) و سایر (مانند موقعیت هایی که ممکن است منجر به خفگی یا استفراغ گردد. در کودکان مثلا صداهای بلند یا اشخاصی با لباس های عجیب).

تشخیص افتراقی

گذرهراسی، اختلال اضطراب اجتماعی، اختلال اضطراب جدایی، اختلال پانیک، اختلال وسواسی – جبری، اختلال مرتبط با عوامل استرس زا و سانحه، اختلالات خوردن، طیف اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته هراس یا فوبیای اختصاصی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

کودکان مبتلا به گنگی انتخابی Selective Mutism در تعاملات اجتماعی با دیگران، آغازگر مکالمه نیستند و متقابلا وقتی دیگران با آنها صحبت می کنند، پاسخ نمی دهند.  عدم تکلم هم با بزرگسلان و هم با سایر کودکان دیده می شود.

کودکان مبتلا به گنگی انتخابی در خانه و در حضور بستگان درجه دو (مانند پدربزرگ و مادربزرگ، خاله زاده، عموزاده و…) یا دوستان از صحبت کردن خودداری می کنند.

این اختلال در اکثر موارد با اضطراب اجتماعی شدید همراه است. کودکان مبتلا به گنگی انتخابی اغلب از صحبت کردن در مدرسه اجتناب می ورزند و بدین جهت از نظر پیشرفت تحصیلی و یادگیری عقب می مانند، زیرا آموزگاران به راحتی نمی توانند دانش و آموخته های آنان را مورد ارزیابی قرار دهند.

صحبت نکردن در روابط اجتماعی این افراد نیز اختلالاتی به بار می آورد گرچه که این کودکان برای برقراری ارتباط اغلب از روش های غیرکلامی و غیرزبانی (مانند اشاره کردن، نوشتن، صدا درآوردن و …) استفاده می کنند و گاهی برای مشارکت در فعالیت های اجتماعی که نیاز به صحبت کردن ندارد از خود اشتیاق نشان می دهند (مانند مشارکت در بازی های مدرسه ای غیرکلامی).

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص گنگی انتخابی ۵ ملاک زیر بایستی در نظر گرفته شود:

A: ناتوانی مستمر برای تکلم در برخی موقعیت های اجتماعی که در آنها انتطار تکلم می رود (مانند مدرسه) علیرغم تکلم در سایر موقعیت ها.

B: اختلال موجود با پیشرفت تحصیلی یا شغلی و یا تعاملات اجتماعی فرد تداخل دارد.

C: اختلال فوق حداقل یک ماه ادامه دارد (به ماه نخست مدرسه رفتن محدود نمی شود).

D: عدم تکلم، ارتباطی به فقدان معلومات یا راحت نبودن با زبانی که در مدرسه صحبت می شود ندارد.

E: اختلال ارتباط (مانند اختلال فصاحت تکلم دوران کودکی) توجیه بهتری برای این اختلال نیست و در ضمن اختلال صرفا در جریان اختلال طیف درخودماندگی، اسکیزوفرنی یا یک اختلال روان پریشی دیگر روی نمی دهد.

تشخیص افتراقی

اختلالات ارتباط، اختلالات رشد عصبی، اسکیزوفرنی و سایر اختلالات روان پریشی، اختلال اضطراب اجتماعی (جمعیت هراسی).

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذارید

نوشته گنگی انتخابی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.

ویژگی اصلی اختلال اضطراب جدایی Separation Anxiety Disorder ترس و نگرانی مفرط از جدایی از منزل و افراد دلبسته است. اضطراب موجود شدیدتر از آن چیزی است که بر اساس سطح رشدی فرد انتظار می رود. افراد مبتلا به اضطراب جدایی علایمی دارند که حداقل سه مورد از ملاکهای زیر را برآورده می کند:

این افراد ناراحتی مفرط و مکرری را به هنگام جدایی یا انتظار جدایی از منزل یا افرادی که دلبستگی زیادی به آنها دارند تجربه می کنند و آنها نسبت به سلامتی و مرگ افرادی که به آنها دلبسته هستند، به ویژه در مواقعی که آنها دورند نگرانی زیادی دارند و باید دائم با آنها در ارتباط باشند و از اوضاع آنها با خبر باشند.

مبتلایان به اختلال اضطراب جدایی نگرانی فوق العاده ای نسبت به وقوع اتفاقات ناخواسته ای مانند گم شدن، ربوده شدن، تصادف کردن خودشان دارند چرا که این اتفاقات می توانند مانع دیدار مجدد افرادی که به آنها دلبسته اند شوند.

این افراد به دلیل ترس از جدایی نسبت به تنهایی بیرون رفتن اکراه دارند و حتی المقدور امتناع می ورزند. در این بیماران تنها بودن یا باقیماندن در منزل یا سایر مکان ها بدون حضور افراد مورد دلبستگی موجب ترس یا اضطراب بارزی می شود.

گاهی این کودکان نمی توانند به تنهایی به اتاقی رفته و یا جایی بمانند و اغلب سعی می کنند در کنار یا نزدیک والدین خود باقی بمانند و در خانه آنها را دنبال می کنند یا برای رفتن از اتاقی به اتاق دیگر خانه باید کسی همراهشان باشد.

اکراه یا امتناع مداوم از خوابیدن به تنهایی و دور از والدین یا خارج از خانه از دیگر مشخصات این کودکان است. کودکان مبتلا به این اختلال به هنگام خوابیدن دچار مشکل هستند و اغلب اصرار دارند که تا زمان به خواب رفتن، کسی نزد آنها باقی بماند و گاهی در طول شب به اتاق والدین برمی گردند (یا سایر اعضای خانواده مانند خواهر و برادران).

این کودکان معمولا از رفتن به اردو، خوابیدن در منزل دوستان یا انجام کارهای بیرون از منزل مانند خرید ناراضی هستند و امتناع می ورزند. بزرگسالان مبتلا در مسافرت های انفرادی (مثلا خوابیدن در هتل) احساس ناراحتی می کنند و کابوس های مکرری در ارتباط با اضطراب جدایی شان می بینند (مثلا از بین رفتن اعضای خانواده در اثر آتش سوزی، قتل، یا سایر فجایع).

علایم جسمی (مانند سردرد، شکایات شکمی، تهوع، استفراغ) در کودکان مبتلا به اضطراب جدایی به هنگام جدا شدن از افرادی که به آنها دلبستگی شدید دارند شایع است (یا مواقعی که احتمال جدایی وجود دارد). علایم قلبی عروقی مانند تپش قلب، گیجی و احساس غش کردن در کودکان کوچک تر نادر است ولی در نوجوانان و بزرگسالان زیاد دیده می شود.

ملاک های تشخیصی

برای تشخیص اختلال اضطراب جدایی بایستی ۴ ملاک زیر در نظر گرفته شود:

A: ترس و اضطراب مفرط نامتناسب با سطح رشدی فرد درباره جدایی از کسانی که به آنها دلبسته است. شواهد آن بر اساس وجود حداقل سه مورد از علایم زیر مشخص می شود.

۱- ناراحتی مفرط و مکرر در مواقعی که از منزل یا افراد دلبسته جدا شده یا احتمال جدایی می دهد.

۲- نگرانی مفرط و مداوم در مورد از دست دادن یا آسیب دیدن احتمالی (مانند بیماری، بلایا، تصادفات یا مرگ) افراد مورد دلبستگی عمده.

۳- نگرانی مفرط و مداوم در مورد واقعه ای ناخواسته (مانند گم شدن، ربوده شدن، تصادف کردن، بیمار شدن) که موجب جدا شدن از یک فرد مورد دلبستگی اصلی گردد.

۴- بی میلی یا امتناع مداوم از بیرون رفتن، دور شدن از منزل، مدرسه رفتن، سرکار رفتن یا هر جای دیگر به دلیل ترس از جدایی.

۵- بی میلی یا ترس مستمر و شدید از اینکه بدون حضور افراد مورد دلبستگی در خانه یا مکان های دیگر تنها بماند.

۶- بی میلی یا امتناع مداوم از خوابیدن دور از خانه یا اینکه در منزل نمی خوابد مگر اینکه کنار فرد مورد دلبستگی اصلی باشد.

۷- کابوس های شبانه مکرری که موضوع آنها جدایی است.

۸- شکایات مکرر جسمی (مانند سردرد، درد معده، تهوع، استفراغ) در هنگام جدایی از اشخاص مهمی که با آنها دلبسته است یا احتمال جدایی می رود.

B: ترس، اضطراب یا اجتناب در کودکان و نوجوانان حداقل ۴ هفته و در بزرگسالان به طور معمول ۶ ماه یا بیشتر ادامه دارد.

C: اختلال موجود از نظر بالینی موجب ناراحتی قابل توجه یا افت کارکردهای اجتماعی، شغلی، تحصیلی یا سایر جنبه های مهم کارکردی فرد شده است.

D: اختلال حاضر توسط اختلال روانی دیگری بهتر توجیه نمی شود مانند امتناع از ترک منزل به دلیل مقاومت شدید در مقابل تغییرات که در اختلال طیف درخودماندگی مشاهده می شود، هذیان یا توهمات با موضوع جدایی در اختلالات روان پریشی، امتناع از بیرون رفتن بدون همراه مطمئن در گذرهراسی، نگرانی از سلامتی و بیماری یا سایر صدمات اجتماع برای افراد نزدیک بیمار در اختلال اضطراب فراگیر یا نگرانی از ابتلا به بیماری در اختلال اضطراب بیماری.

تشخیص افتراقی

اختلال اضطراب فراگیر، اختلال پانیک (وحشتزدگی)، اختلال سلوک، اختلال اضطراب اجتماعی، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، اختلال اضطراب بیماری، داغدیدگی، اختلال افسردگی و دوقطبی، اختلال نافرمانی مقابله جویانه، اختلالات روان پریشی، اختلال شخصیت.

منبع: راهنمای تشخیصی و آماری اختلال های روانی ویرایش پنجم DSM-5، انجمن روان پزشکی آمریکا ۲۰۱۳، ترجمه دکتر فرزین رضاعی و دیگران، انتشارات ارجمند

   این مطلب را به اشتراک بگذاریذ

نوشته اختلال اضطراب جدایی اولین بار در بهداشت روانی. پدیدار شد.